Moät nhaø vaên hoùa uyeân baùc trong loøng moät chính trò gia loãi laïc Hoa Thònh Ñoán - Hoøa Thöôïng Tích Ñöùc Nhuaän, vieân tòch hoâm 21-01 vöøa qua taïi Saøi Goøn, khoâng chæ laø moät tu syõ uyeân baùc, moät nhaø vaên hoùa lôùn cuûa Vieät Nam maø coøn laø moät chieán syõ caùch maïng daân toäc kieân cöôøng vaø hieân ngang ñoái dieän thaúng maët vôùi ñaûng Coäng saûn Vieät Nam trong suoát 26 naêm. Vò Hoøa thöôïng 79 tuoåi ra ñi ñaõ ñeå laïi boán vaên kieän chính trò maø noäi dung vaø tö töôûng chæ coù theå vieát ra töø moät ngöôøi yeâu nöôùc chaân thaønh, khoâng sôï phaûi ñoåi maïng soáng cho söï toàn taïi baát dieät cuûa Phaät giaùo vaø haïnh phuùc cuûa daân toäc.

Haønh ñoäng daán thaân cöùu nöôùc khoûi hoïa Coäng saûn cuûa Hoøa Thöôïng baét ñaàu baèng Tuyeân Ngoân cuûa Löïc löôïng Daân toäc Khaùng chieán Giaûi cöùu Vieät Nam. Vaên kieän naøy, do Chuû tòch Lyù Vaïn Thaéng (Thích Ñöùc Nhuïaân) kyù teân coâng boá ngaøy 20-7-1977, daøi treân boán ngaøn chöõ, coù noäi dung choáng Coäng khoâng nhaân nhöôïng vaø ñaõ quyeát lieät buoäc toäi ñaûng Coäng saûn Vieät Nam phaûn daân haïi nöôùc tröôùc ñoàng baøo vaø theá giôùi.

Theo moät soá thaønh vieân chuû löïc cuûa toå chöùc ñang soáng taïi Myõ thì leã ban haønh Tuyeân Ngoân ñaõ dieãn ra bí maät taïi Saøi Goøn coøn coù söï tham döï cuûa ñoâng ñuû caùc ñaïi dieän ñaûng phaùi, toå chöùc vaø caùc Toân giaùo lôùn cuûa Vieät Nam. Coù leõ trong lòch söû ñaáu tranh choáng baïo quyeàn cuûa caùc Toân giaùo töø tröôùc ñeán nay, ñaây laø laàn ñaàu tieân moät Tuyeân Ngoân chính trò choáng Coäng coù lôøi leõ ñanh theùp vaø thuyeát phuïc nhö theá ñaõ do moät nhaø sö soaïn thaûo. Söï ra ñôøi cuûa baûn caùo traïng, hai naêm sau ngaøy Coäng saûn chieám mieàn Nam, coøn ñöôïc coi laø haønh ñoäng can ñaûm phi thöôøng cuûa nhöõng nhaø laõnh ñaïo toân giaùo,trí thöùc vaø nhöõng chính trò gia vaøo luùc ñaûng CSVN, do Leâ Duaån caàm ñaàu, ñang thi haønh ôû cao ñoä keá hoaïch ñaøn aùp nhaân daân mieàn Nam.

Tuyeân Ngoân cuõng ñaõ vaïch traàn vai troø tay sai cuûa Hoà Chí Minh vaø ñaûng CSVN cho ñeá quoác Coäng saûn cuøng ñöa ra aùnh saùng moïi aâm möu thaâm ñoäc cuûa cuûa nhöõng keû laõnh ñaïo ñaûng naøy trong quaù trình phaûn boäi coâng lao döïng nöôùc vaø giöõ nöôùc cuûa tieàn nhaân. Vì vaäy maø Haø Noäi ñaõ doác toaøn löïc löôïng coâng an vaø tình baùo ñi ñieàu tra vaø luøng baét taùc giaû cuûa baûn Tuyeân Ngoân vaø nhöõng thaønh vieân cuûa toå chöùc. Nhöng nhôø vaøo tinh thaàn caûnh giaùc cao ñoä vaø söï che chôû cuûa ñoàng baøo maø ña soá ñaõ thoaùt hieåm vaø Haø Noäi khoâng bieát ai laø taùc giaû cuûa baûn Tuyeân Ngoân.

Maõi ñeán khi Coäng saûn môû chieán dòch ñaøn aùp toaøn dieän caùc cô sôû cuûa Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát trong hai naêm 1984-1985, Hoøa thöôïng Ñöùc Nhuaän môùi bò baét cuøng vôùi caùc Thöôïng toïa Thích Tueä Syõ, Thích Trí Sieâu (Leâ Maïnh Thaùt), Thích Nguyeân Giaùc, Thích Chôn Nguyeân, Sö baø Thích Nöõ Trí Haûi v.v... Nhöng Coâng an vaãn khoâng coù baèng chöùng ñeå buoäc toäi thaày laø Laõnh tuï cuûa toå chöùc vaø laø Taùc giaû cuûa baûn Tuyeân Ngoân huøng hoàn naøy.

Ngaøi bò Haø Noäi caùo toäi "choáng phaù caùch maïng" vôùi baûn aùn 10 naêm tuø roài ruùt xuoáng coøn chín.

Tuyeân Ngoân môû ñaàu ghi nhôù coâng ôn baûo veä bôø coõi choáng ngoaïi xaâm cuûa caùc baäc anh huøng, lieät syõ tieàn nhaân trong lòch söû "daønh ñoäc laäp töï chuû cho quoác gia". Nhöng söï nghieäp vó ñaïi cuûa Toå tieân, theo lôøi baûn Tuyeân Ngoân, ñaõ bò nhöõng ngöôøi Coäng saûn Vieät Nam phaûn boäi.

Baûn vaên vieát: "Cho ñeán naêm 1945, sau traän chieán thöù hai chaám döùt, moïi bieán chuyeån quoác teá cuõng doàn daäp dieãn ra laøm thay ñoåi haún cuoäc soáng toaøn dieän. Caû nhaân loaïi xoân xao vôùi cuoäc ñôøi môùi töï doï Caùc nöôùc nhöôïc tieåu, chaäm tieán ôû AÙ Phi böøng tænh vaø ñöùng daäy ñoøi chuû quyeàn ñoäc laäp. Nöôùc Vieät Nam töông (seõ) coù hoaøn caûnh vaø ñieàu kieän thoaùt khoûi aùch ngoaïi thuoäc, côûi boû ñöôïc kieáp soáng ngöïa traâu toâi tôù. Nhöng vaän nöôùc vöøa môùi môû ra ñaày hy voïng, cuõng laø luùc nöôùc ta laïi sa vaøo maøng löôùi thoáng trò cuûa ñeá quoác môùi ñaãm maøu maùu cuûa chuû nghóa Marx – Leùnine."

"Naïn nöôùc khoâng töø ngoaøi tôùi, maø bi thaûm thay, laïi do chính con ngöôøi Vieät Nam, maát linh hoàn, choái boû daân toäc, töø choái giaù trò laøm ngöôøi, cam taâm laøm toâi tôù cho ngoaïi bang. Con ngöôøi ngu toài, nhieàu tham voïng, vaø toäi loãi, teân giaëc nöôùc kinh tôûm nhaát lòch söû Vieät Nam laø Hoà Chí Minh vaø beø luõ. Boïn chuùng ñaõ xoâ ñaåy ñoàng baøoï ñaát nöôùc ta vaøo cuoäc chieán tranh löûa ñaïn, moät cuoäc chieán tranh taøn baïo, nhô baån, phi lyù, chæ nhaèm phuïc vuï yù heä vaø quyeàn lôïi cuûa khoái Quoác teá Voâ Saûn do "maãu quoác" Nga Soâ laõnh ñaïo, chæ huy."

Tuyeân ngoân sau ñoù thaúng thaén leân aùn Hoà Chí Minh vaø ñaûng CSVN ñaõ lôïi duïng chieâu baøi khaùng chieán daønh ñoäc laäp ñeå ñaøn aùp, tieâu dieät nhöõng nhaø aùi quoác khoâng chaáp nhaän chuû nghóa coäng saûn. Hoøa Thöôïng Ñöùc Nhuaän vieát: "Chuùng coøn quæ quaùi ñeà ra chính saùch "tieâu thoå khaùng chieán" ñeå coù côù ñoát phaù, hoaëc möôïn tay ñòch ñoát phaù, huûy dieät nhaø cöûa, ruoäng vöôøn, laøng maïc cuûa ñoàng baøo. Vaø ñình chuøa, thaùp mieáu, nhöõng thaéng caûnh, di tích lòch söû vaên hoùa töø laâu ñôøi cuûa ñaát nöôùc ta cuõng bò chuùng coi ñaáy laø taøn dö cuûa thôøi ñeá cheá, phong kieán, giai caáp tö saûn thoaùi hoùa caàn phaûi phaù ñoå."

"Haàu heát di saûn tinh thaàn, veà caùch soáng, loái soáng, neáp soáng ñaïo nghóa thanh cao töø nhieàu ñôøi theå hieän trong truyeàn thoáng sinh hoaït quoác gia, trong tö töông giôùi, trong vaên hoùa, noãi thaêng traàm vinh nhuïc buoàn vui trong saùng cuûa daân toäc maø (xöa nay) ngöôøi Vieät voán laáy ñoù laøm töï haøo laø moät nöôùc "Vaên Hieán Chi Bang" cuõng bò chuùng boâi boû ñi heát."

Vì laø moät tu syõ di cö töø Baéc vaøo Nam laùnh naïn Coäng saûn, hôn ai heát thaày Ñöùc Nhuaän bieát roõ heát chaân reát cuûa nhöõng con ngöôøi loät xaùc töø Vieät Minh sang Coäng saûn neân nhöõng lôøi leõ trong Tuyeân Ngoân laø moät baèng chöùng lòch söû huøng hoàn khieán hoï khoâng choái ñöôïc traùch nhieäm veà nhöõng thaûm hoïa do Hoà Chí Minh vaø ñaûng CSVN gaây ra cho daân toäc.

Ngaøi vieát: "Ñaõ hôn ba möôi naêm, toaøn theå daân ta töø Baéc chí Nam phaûi trieàn mieân soáng trong caûnh loaïn laïc, maát an ninh, soáng trong khoå cöïc, ñoùi reùt, laàm than, côm khoâng coù ñuû aên, aùo quaàn khoâng ñuû maëc, vaø neùn loøng nhaän chòu heát moïi söï ruûi ro baát traéc xaåy ñeán baát cöù luùc naøo, khieán cho cha con, choàng vôï, anh em, thaân thuoäc ly taùn moãi ngöôøi moãi ngaû."

"Noãi cheát choùc thöôøng xuyeân aùm aûnh taâm thöùc con ngöôøi. Taát caû thaûm traïng haõi huøng aáy ñeàu do boïn quûi ñoû gaây ra caû. Chuùng cuoàng tín, gian aùc vaø löøa bòp moät caùch traéng trôïn, löøa bòp khoâng chæ ñoái vôùi toaøn daân Vieät Nam, maø löøa bòp caû nhaân daân theá giôùi nöõa. Chuùng che daáu söï thöïc vaø raát sôï söï thöïc. Chuùng nuùp döôùi danh nghóa daân toäc khaùng chieán laøm caùch maïng vaø ñöa ra chieâu baøi "ñoäc laäp, töï do, haïnh phuùc" ñeå löøa doái, meâ hoaëc daân ta. Nhö ñoàng baøo ñaõ thaáy, vaø ñaõ theå nghieäm trong cuoäc soáng ñau thöông chaát ngaát haøng ngaøy."

So saùnh giöõa nhöõng khoå luïy cuûa ñoàng baøo, töø sau ngaøy ñaûng Coäng saûn chieám mieàn Nam,vôùi khaåu hieäu tuyeân truyeàn myõ mieàu giaû taïo "ñoäc laäp, töï do, haïnh phuùc" cuûa Hoà Chí Minh, Hoøa thöôïng Ñöùc Nhuaän noùi thaúng vaøo maët laõnh ñaïo: "Noùi raèng ñoäc laäp? Thì söï thöïc hieån nhieân (ngaøy nay) ñaát nöôùc daân toäc Vieät Nam, veà toå chöùc bò chuùng aùp ñaët ñöùng trong khoái quoác teá voâ saûn xaõ hoäi chuû nghóa, vaø veà tö töôûng hoaøn toaøn leä thuoäc bôûi chuû nghóa Marx – Leùnine. Thöû hoûi coøn ñaâu nöõa danh nghóa quoác gia, tinh thaàn töï chuû daân toäc ... Moät quoác gia thöïc söï ñoäc laäp ñieàu kieän tieân quyeát vaø tröôùc nhaát laø ñoäc laäp veà tö töôûng, yù heä, nhöng ngay ôû ñieåm caên baûn naøy ñaõ khoâng coù laøm sao coù theå töï haøo xöng laø ñoäc laäp."

Töï do thì sao, baûn Tuyeân Ngoân vaïch ra:"Hieän ñoàng baøo moïi giôùi ñang phaûi neùp mình soáng cuoäc ñôøi tuø nguïc, maát heát töï do keå caû thöù töï do toái thieåu caàn coù daønh cho con ngöôøi laø quyeàn cö truù, ñi laïi, laøm aên sinh soáng cuõng ñaõ bò nhaø nöôùc nguïy quyeàn coäng saûn haïn cheá, ngaên caám.

Vaø haïnh phuùc ñaõ coù chöa? Hoøa Thöôïng ñaùp: "Ñoù chæ laø myõ töø tröøu töôïng, treân thöïc chaát con ngöôøi chæ coøn bieát laàm luõi soáng trong tuûi hoå nhoïc nhaèn, ngheøo ñoùi, lo aâu, sôï seät, buoàn naûn, löøa ñaûo, doái traù, trieàn phöôïc vaø baát an. Chuùng cai trò daân ta vôùi caû keá saùch saâu ñoäc laø "baàn ngu hoùa" vaø "noâ leä hoùa" con ngöôøi, bieán con ngöôøi thaønh thöù coâng cuï cuûa lao ñoäng saûn xuaát. Chuùng giaãm ñaïp leân thaân phaän con ngöôøi, boùc loät ñeán taän xöông thuûy ñoàng baøo vaø coi daân nhö coû raùc. Nhöng chuùng laïi kheùo giaû vôø ñeà cao loøng yeâu nöôùc, thöông daân, kyø thöïc, chuùng ñaõ baùn nöôùc vaø laøm khoå nhaân daân. Toaøn theå daân Vieät giôø ñaây ñang guïc lòm trong thaân phaän tuø ñaày, noâ leä döôùi goâng cuøm cuûa cheá ñoä coäng saûn taøn baïo phi nhaân."

Phaûn öùng veà haønh ñoäng tòch thu, ñoát saùch nhaèm tieâu dieät vaên hoùa vaø vaên ngheä syõ mieàn Nam trong ñoù coù ngaøi vaø nhieàu ngöôøi trong toå chöùc, baûn Tuyeân Ngoân leân aùn: "Chuùng toan tính laøm laïi lòch söû nöôùc ta, chuùng ñoát saùch, xuyeân taïc söï thöïc lòch söû, boâi nhoï tieàn nhaân qua loái nhìn duy vaät söû quan caän thò cuûa hoïc thuyeát Marx – Leùnine. Chuùng muø quaùng toân vinh ñaûng, baùc Hoà cuûa chuùng laø treân heát. Chuùng coù chuû möu ñoàng hoùa nguoàn vaên hoùa Vieät vôùi chuû nghóa coäng saûn, coát laøm ñoåi thay coõi soáng taâm hoàn, yù thöùc, tình caûm cuûa moãi ngöôøi daân maø söï thöïc phuõ phaøng naøy, bieåu hieän roõ reät nhaát: baèng neáp suy tö moät chieàu, baèng caùch thöùc sinh hoaït phaûn nhaân tính, baèng loái xaây döïng con ngöôøi kieåu thôøi tieàn söû, thaäm chí cho ñeán baûn nhaïc, lôøi ca, gioïng haùt, ñieäu muùa cuõng laïi baét chöôùc raäp khuoân theo leà loái, heä thoáng toå chöùc cuûa khoái quoác teá voâ saûn xaõ hoäi chuû nghóa moät caùch ngôø ngheäch, ngu xuaån. Chuùng ñang ñaøo xôùi vaø nhoå taän goác reã neàn vaên hoùa Vieät toäc, moät caùch taän tình, khoâng chuùt soùt thöông. Theá maø chuùng thöôøng veânh vaùo, töï ñaéc khoe khoang coi ñaáy laø söï nghieäp vó ñaïi trong caùi goïi laø "lòch söû giaûi phoùng daân toäc" ñaày vinh quang cuûa chuùng."

Ñoái vôùi nhöõng ai ñaõ traûi qua nhöõng thaùng naêm coù chieán dòch cöôõng baùch ñi vuøng kinh teá môùi; ñi nghóa vuï quaân söï chuaån bò cho cuoäc xaâm laêng Cao Mieân thaùng 12-1978; bò baét ñi tuø muïc xöông ñöôïc meänh danh caûo taïo; bò ñaùnh löøa trong chieán dòch ñoåi tieàn hay bò löøa bòp trong chieán dòch ñaùnh tö saûn maïi baûn ñeán noãi phaûi tìm ñöôøng boû nöôùc troán ñi haún phaûi bieát roõ taïi sao thaày Ñöùc Nhuaän ñaõ vieát ra nhöõng doøng chöõ ñanh theùp naøy:

"Ñaõ töø hôn ba möôi naêm nay, boïn quæ ñoû hoaønh haønh laøm möa laøm gioù treân khaép ñaát nöôùc Vieät Nam, vôùi nhöõng haønh ñoäng toäi aùc taày trôøi: naøo cöôùp cuûa, gieát ngöôøi vaø baét giam heát nhöõng ai choáng ñoái chuùng; naøo ñaày aûi moïi taàng lôùp daân chuùng baèng caùch laàn löôït bò toáng ñi lao ñoäng khoå sai taïi coâng tröôøng, noâng tröôøng, khai khaån haàm moû, phaù röøng nuùi, ñaép ñaäp, xeû soâng; naøo thanh nieân nam nöõ tuoåi töø 17 ñeán 35 bò luøa vaøo quaân nguõ, laøm lính ñaùnh thueâ, phuïc vuï cho yù ñoà baønh tröôùng theá löïc cuûa khoái quoác teá voâ saûn treân ñaïi luïc AÙ Chaâu noùi rieâng, theá giôùi noùi chung. Vaø baây giôø thì caû nöôùc ta thöïc söï ñaõ laø ñòa nguïc maø khoâng coù chöõ nghóa naøo moâ taû heát noãi kinh hoaøng ñöôïc."

Roài ngaøi thoáng thieát noùi lôùn leân cho caû theá giôùi nghe: "Caû daân toäc ta bieán thaønh baày noâ leä bi thöông, khoâng moät lôøi leõ naøo than khoùc cho ñuû ñöôïc. Thaät chöa bao giôø daân toäc Vieät Nam laïi chòu söï khoå luïy, ñaéng cay, ñieâu linh, tuûi nhuïc nhö baây giôø! Neáu coù ñem nhöõng theá kyû Baéc thuoäc kinh hoaøng, Taây thuoäc bi thöông xaâu keát laïi cuõng khoâng theå so saùnh baèng cuoäc noâ leä cuûa daân toäc Vieät Nam ngaøy nay döôùi xích xieàng coäng saûn."

Quay laïi vôùi ñoàng baøo caû nöôùc, Tuyeân Ngoân keâu goïi: "Hôõi ñoàng baøo toaøn quoác, haún ñoàng baøo coøn nhôù cuoäc khaùng chieán choáng Phaùp daøi gaàn theá kyû, vaø trong 9 naêm gian khoå, cho tôùi sau ngaøy traän chieán Ñieän Bieân Phuû keát thuùc thì boïn Vieät gian coäng saûn cuõng coâng khai phaûn boäi: chuùng phaûn boäi queâ höông, phaûn boäi toå quoác, phaûn boäi ñoàng baøoï Chuùng aâm möu caáu keát vôùi caùc theá löïc quoác teá thuø nghòch vôùi daân toäc Vieät Nam, ngaàm chia chaùc quyeàn lôïi vôùi nhau, ñoàng tình kyù keát Hieäp Ñònh Geneøve ngaøy 20/7/1954: chia caét thaân theå nöôùc Vieät Nam ra laøm hai maûnh. Moät nöûa phaàn ñaát phía Baéc nöôùc ta loït vaøo goâng cuøm coäng saûn. Moät nöûa phaàn ñaát mieàn Nam coøn laïi, sau nhieàu traän giaèng co vaät loän, bi thaûm keùo daøi hôn 20 naêm, chung cuoäc bò boïn quæ ñoû ñoàng ñaûng vôùi ngoaïi bang bieán toaøn theå daân ta thaønh chö haàu kieåu môùi cuûa chuû nghóa coäng saûn. Vì ñaâu neân noâng noãi aáy? Vì Vieät coäng! Laøm theá naøo ñeå daân toäc ta thoaùt khoûi kieáp ngöïa, traâu toâi tôù hieän giôø? Phaûi tröø hoïa coäng saûn!"

Sau khi leân aùn Coäng saûn laø thuû phaïm cuûa 30 naêm chieán tranh noài da xaùo thòt, Tuyeân Ngoân caùo buoäc CSVN ñaõ "xoâ haøng trieäu ñoàng baøo ñuû moïi taàng lôùp, thaønh phaàn tuoåi taùc phaûi cheát moät caùch oan uoång, haøng vaïn gia ñình bò huûy dieät, queâ höông bò löu ñaày ñoå vôõ tang thöông, ñeå roài cuøng ñöa ñeán caûnh huoáng laø xaõ hoäi Vieät Nam tan naùt, bò ñaåy luøi haøng theá kyû laïc haäu, chaäm tieán, kieät queä veà khaép maët."

Vôùi baèng aáy toäi aùc, Hoøa Thöôïng Ñöùc Nhuaän keát luaän: "Ñaây quaû laø moät bieán coá ñau thöông, ñen toái nhaát lòch söû daân toäc thôøi ñaïi."

Baûn Tuyeân Ngoân ra ñôøi vaøo luùc nhöõng veát nöùt trong noäi boä Coäng saûn quoác teá do Nga soâ caàm ñaàu ñang roaõng ra, baét ñaàu töø caùc nöôùc Ñoâng AÂu vôùi cuoäc noåi daäy cuûa coâng nhaân thôï thuyeàn Ba Lan thuoäc Coâng ñoaøn Ñoaøn keát. Nhöng maõi ñeán naêm 1989 thì ñaûng Coäng saûn Ba Lan môùi suïp ñoå ñeå keùo theo haøng loaït nhöõng ñoå vôõ khaùc trong khoái Lieân bang Soâ vieát. Cho ñeán naêm 1991, ñaûng Coäng saûn Nga cuõng vôõ ra töøng maûnh vaø naêm sau (1992) thì nhaân daân Nga noåi leân ñaïp ñoå 70 naêm thoáng trò ñaãm maùu cuûa nhaø nöôùc Coäng saûn.

Nhöng Hoøa Thöôïng Ñöùc Nhuaän ñaõ nhìn thaáy ngaøn taøn cuûa chuû nghóa Coäng saûn töø khi ñaët buùt kyù vaøo baûn Tuyeân Ngoân ngaøy 20-7-1977. Ngaøi vieát:
"Thöïc söï giôø ñaây caû daân toäc ta ñang phaûi ñoái dieän vôùi moät theá löïc voâ cuøng taøn baïo, khoái quoác teá voâ saûn, boïn ñeá quoác kieåu môùi chuyeân thoáng trò nöôùc ngoaøi, chuùng khoâng tröïc tieáp chieám ñaát ñai, maø thi haønh saùch löôïc hieåm ñoäc laø duøng ngöôøi Vieät trò ngöôøi Vieät. Chuùng ñaøo taïo vaø daäy doã cho moät thieåu soá ngöôøi Vieät maát goác, ngu muoäi, ham danh lôïi, giaû ñaïo ñöùc, giaû yeâu nöôùc, chæ bieát cuùi maët tuaân haønh meänh leänh ñaûng vaø tuyeät ñoái toân thôø chuû nghóa Marx - Leùnine, thöù chuû nghóa khoâng töông, quyeát khoâng bao giôø coù theå ñaït tôùi ñích ñieåm caû. Huoáng nöõa thuyeát aáy ñaõ bò vöôït döôùi söï nhaän thöùc toaøn dieän cuûa nhaân loaïi giaùc ngoä. Quaû thaät, chuû nghóa coäng saûn hieän nay ñang treân ñaø ñoå vôõ. Noù khoâng chæ ñoå vôõ veà maët lyù thuyeát khoâng thoâi, maø ñoå vôõ caû veà maët thöïc tieãn laãn toå chöùc nöõaï Phaûi chaêng ñaây laø leõ taát yeáu cuûa chu kyø lòch söû loaøi ngöôøi phaûi ñi tôùi vaø ñang xaåy ra."

Lôøi tieân tri cuûa vò chaân tu, ñaïo haïnh, bieát nhìn xa troâng roäng ñaõ ñöôïc lòch söû chöùng minh trong theá giôùi ngaøy nay.

Taøi lieäu thöù nhì, vieát sau khi ra tuø 9 naêm (ngaøy 14-1-1993), laø böùc taâm thö nhaân Muøa Phaät Ñaûn göûi cho ba Hoøa thöôïng Thích Trí Tònh, Thích Thieän Sieâu vaø Thích Minh Chaâu, cöïu Vieän tröôûng Vieän Ñaïi hoïc Vaïn Haïnh. Hoï laø nhöõng tu syõ töøng saùt caùnh vôùi Hoøa thöôïng trong haøng nguõ laõnh ñaïo cuûa Giaùo hoäi PGVNTN tröôùc naêm 1975, nhöng nay phuïc vuï cho Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam do Coäng saûn thaønh laäp.

Hoøa thöôïng Ñöùc Nhuaän vieát: "... Trong thôøi nöôùc ta bò ñoâ hoä, keû ñoâ hoä ñaõ tìm moïi caùch ñeå taùch rôøi Phaät giaùo ra khoûi ñaïi khoái daân chuùng. Hoï (keû ñoâ hoä) hieåu roõ raèng: vaøo caùc muøa Töï chuû cuûa daân toäc, nhöõng tín hieäu taäp hoïp daân chuùng thöôøng ñaõ ñöôïc phaùt ra töø döôùi maùi chuøa coå ñôn sô, nôi nhöõng ngöôøi Taêng só aùo vaûi hieàn laønh."

Ngaøi vaïch ra cho ba vò naøy bieát raèng hoï khoâng theå, vì danh lôïi maø quay löng tröôùc nhöõng thaûm hoïa Giaùo hoäi ñang phaûi gaùnh chòuï Taâm thö vieát: "Mieàn nam suïp ñoå, nhieàu nhaø laõnh ñaïo Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát bò tuø ñaøy, bò coâ laäp, nhieàu töï vieän vaø caùc cô sôû vaên hoùa, xaõ hoäi bò tòch thu. Ngoâi Vieät Nam Quoác töï taïi Saøi Goøn bò san baèng vaø ñöôïc thay theá vaøo ñoù laø moät tuï ñieåm aên chôi giaûi trí khoång loà, coøn laïi chaêng chæ laø moät ngoâi thaùp chöa xaây xong ñöùng coâ ñôn laïc loõng! Ñaây laø moät nieàm ñau nhöùc ñoái vôùi toaøn Khoái Phaät töû Vieät Nam."

"Nhöng moät nieàm ñau lôùn nhaát", Hoøa Thöôïng Ñöùc Nhuaän noùi," phaûi keå ñeán vieäc quyù Hoøa thöôïng ñöùng ra laäp leân moät giaùo hoäi môùi. Thöïc teá giaùo hoäi ñoù chaúng nhöõng khoâng coù tính caùch phaùp nhaân cuûa moät toân giaùo lôùn nhö Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát, laïi cuõng chaúng ñöôïc höông quy cheá Hieäp hoäi nhö thôøi thöïc daân, maø noù chæ coøn laø moät toå chöùc coù tính caùch naèm trong hieäp hoäi, ñoù laø Maët traän Toå quoác Vieät Nam."

"Ñau xoùt bieát bao", thaày Ñöùc Nhuaän vieát nhö ñang khoùc, " khi Phaät giaùo Vieät Nam töø con laïch nhoû ñaõ vuøng thoaùt ra ñöôïc ñaïi döông, thì nay quyù Hoøa thöôïng laïi töï böôùc vaøo moät vuõng ao tuø." (taøi lieäu cuûa Phoøng Thoâng tin Phaät giaùo Quoác teá, Paris)

Vaên kieän thöù ba coù noäi dung hoãn hôïp ñaïo vaø ñôøi, vieát vaøo muøa Baùo hieáu naêm 1994, coù nhan ñeà "Baèng ñoâi chaân cuûa mình môøi ngöôøi haõy ñi leân" ñaõ theå hieän söï hieåu bieát saâu xa cuûa Hoøa thöôïng Ñöùc Nhuaän veà maët traùi cuûa chuû tröông "ñoåi môùi" nöûa vôøi cuûa CSVN.

Ngaøi ñaõ phaûn aûnh noãi öu tö saâu kín cuûa moät nhaø laõnh ñaïo tinh thaàn ñoái vôùi soá phaän cuûa queâ höông vaø daân toäc Vieät Nam baèng nhöõng ñoaïn ñaùng chuù yù nhö sau:

- "Phaûi coâng baèng maø noùi raèng queâ höông chuùng ta ñang naèm trong chieàu höôùng ñoåi môùi, chieàu höôùng naøy chæ môùi ñöôïc khôûi ñaàu ôû maët kinh teá. Maø kinh teá theo ñuùng kinh ñieån cuûa chuû nghóa Duy vaät laø "Kinh teá quyeát ñònh taát caû". Khi kinh teá ñaõ baét buoäc bò ñoåi môùi thì lieäu roài ñaây nhöõng thöôïng taàng kieán truùc ñöôïc xaây döïng treân neàn taûng kinh teá bao caáp xöa kia coøn mieãn cöôõng duy trì ñöôïc bao laâu nöõa."

Ngaøi tieân ñoaùn Hoa Kyø, sau khi ñaõ boû caám vaän seõ ñi ñeán bình thöôøng quan heä ngoaïi giao vaø chaáp thuaän cho Vieät Nam höông quy cheá toái hueä quoác ñeå Vieät Nam coù cô hoäi ñoåi môùi nhanh hôn vì "caùc nöôùc phöông Taây, nhaát laø Hoa Kyø ñaõ deã daøng nhaän thaáy roõ söï ñoåi môùi kinh teá cuûa Vieät Nam hieän nay ñaõ ñi ñuùng ñöôøng höôùng kinh teá cuûa hoï". Hieån nhieân laø nhöõng söï vieäc naøy ñaõ tuaàn töï xaåy ra sau ñoù.

Thaày Ñöùc Nhuaän cuõng khuyeán caùo raèng muoán traùnh "nhöõng khuyeát taät hieåm nguy" cuûa neàn kinh teá thò tröôøng, Vieät Nam caàn phaûi coù moät cheá ñoä daân chuû phaân quyeàn roõ reät giöõa Laäp phaùp, Haønh phaùp vaø Tö phaùp.

Ngaøi baûo haøng nguõ laõnh ñaïo Haø Noäi: "Ñeå theo saùt nhöõng haønh vi cuûa caùc cô quan quyeàn löïc cuûa quoác gia, vaø phaûn aùnh ñöôïc yù nguyeän cuûa toaøn daân, moät neàn truyeàn thoâng baùo chí phaûi hoaøn toaøn töï do."

Nhöng Coäng saûn Vieät Nam ñaõ moãi ngaøy moät xieát chaët hôn caùc quyeàn töï do caên baûn cuûa ngöôøi daân, duø hoï ñaõ vieát nhö theá trong Hieán phaùp. Vì vaäy, Ngaøi môùi caûnh caùo: "Coøn caùc nöôùc coù naïn ñoäc taøi maø cuõng theo ñuoåi aùp duïng kieåu kinh teá thò tröôøng thì nhaát ñònh khoâng traùnh khoûi caûnh laïm quyeàn tham nhuõng ... Keû treân quyeát taâm baûo veä quyeàn löïc thì phaûi laøm ngô bao che cho keû döôùi thoø tay ra vô veùt taøi saûn cuûa quoác gia vaø quoác daân ... Theá roài vì muïc ñích kieám tieàn laøm giaøu, theo kieåu kinh teá thò tröôøng, ngöôøi ta ñaõ khoâng ngaàn ngaïi gì maø khoâng duøng moïi thuû ñoaïn duø taøn nhaãn thaâm ñoäc tôùi maáy ñeå kieám ra thaät nhieàu tieàn. Teä naïn tham nhuõng laø nhöõng ung nhoït laøm röõa naùt cheá ñoä vaø laøm ngheøo ñaát nöôùc. Ñaát nöôùc ta hieän naèm trong thaûm caûnh ñoù ..."

Trong tình caûnh nhö theá, Hoøa thöôïng Ñöùc Nhuaän ñaõ caûnh giaùc veà söï deø daët ñaàu tö cuûa ngoaïi quoác vaø lo sôï maát voán cuûa ngöôøi daân trong nöôùc, trong khi tieàn vieän trôï cuûa theá giôùi seõ bò nhöõng keû coù quyeàn, coù chöùc ruùt tæa. Thaày vieát: "Ñaây laø haäu quaû taát nhieân vaø ñöông nhieân cuûa söï böôùc ñi treân ñöôøng ñoåi môùi maø chæ baèng moät chaân. Moät ngöôøi bình thöôøng vaø töï nhieân muoán ñi treân con ñöôøng daøi thì chaúng theå maõi maõi nhaûy coø coø moät chaân ñöôïc. ÔÛ Vieät Nam hieän nay, ñieàu caám kî laø noùi tôùi moät chaân kia cuûa böôùc phaùt trieån ñaát nöôùc. Khoù cho moïi ngöôøi coù loøng ñoùng gioùp phaàn mình vaøo vieäc xaây döïng vaø phaùt trieån queâ höông laø ôû choã ñoù."

Ñoái vôùi ngöôøi Vieät coù may maén soáng vaø haïnh phuùc ôû nöôùc ngoaøi, thaày Ñöùc Nhuaän khoâng khoûi baên khoaên lo laéng. OÂng vieát ra töø ñaùy loøng: "Nhöng soáng trong hoaøn caûnh töï do nôi xöù ngöôøi, ñoàng baøo chaéc cuõng khoâng ít gaëp phaûi khoù khaên, nhaát laø luùc naøo cuõng thaáy mình coâ ñoäc giöõa moät bieån ngöôøi meânh moâng. May maén laø nhöõng nôi coù ñoàng baøo quaàn tuï, thì ôû nôi ñoù chaúng sao traùnh khoûi tình traïng phaân hoùa khoác lieät, voán laø saûn phaåm phaân hoùa cuûa khoâng khí chính trò taïi mieàn Nam tröôùc kia. Ñeå laøm cho mình noåi baät, hoaëc thaáy ngöôøi may maén noåi baät hôn mình, thì ngöôøi ta kieám ngay nhöõng chieác muõ khaùc chuïp leân ñaàu nhau, thaäm chí coøn gieát haïi laãn nhau nöõa."

Ngaøi buoàn raàu noùi vôùi nhöõng ngöôøi löu vong: "Treân baûy möôi trieäu ngöôøi soáng aâm thaàm taïi queâ höông moät khi ñöôïc bieát veà ñieàu naøy ñeàu cuùi ñaàu rôi leä."

Sau cuøng laø böùc thö göûi laõnh ñaïo CSVN ngaøy 4-9-2001, hai ngaøy sau khi Phaät töû Hoà Taán Anh, 61 tuoåi, töï thieâu phaûn ñoái chính saùch ñaøn aùp toân giaùo cuûa nhaø nöôùc.

Thaày Ñöùc Nhuaän khuyeán caùo nhöõng ngöôøi caàm quyeàn veà haäu quaû haønh ñoäng cuûa hoï: "... Trong cöông vò laõnh ñaïo tinh thaàn ñoái vôùi Phaät töû Vieät Nam, toâi töï thaáy coù boån phaän nhaéc nhôû Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam haõy coù ñuû can ñaûm thöøa nhaän traùch nhieäm cuûa mình tröôùc söï töï thieâu vì lyù töông cuûa Phaät töû Hoà Taán Anh. Quí vò khoâng neân laån traùnh traùch nhieäm naøy baèng caùch quy chieáu cho nhöõng nguyeân nhaân maø toâi bieát chaéc töï baûn thaân quí vò thaáy roõ laø doái traù."

Böùc thö choùt trong ñôøi cuûa Hoøa Thöôïng coøn giaûi thích taïi sao maø tín ñoà ñaïo Phaät phaûi noåi leân choáng nhaø nöôùc. Ngaøi vieát: "Nguyeân nhaân saâu xa nhaát ñoù laø chính saùch tieâu dieät Phaät giaùo Vieät Nam, hoøn ñaù taûng cho caùc giaù trò truyeàn thoáng daân toäc, baèng caùch khoáng cheá moïi sinh hoaït cuûa Phaät giaùo Vieät Nam, nguïy taïo vaø töï yù bieán caûi giaùo phaùp trong saùng cuûa Phaät Toå raäp khuoân theo caùi goïi laø ñònh höôùng xaõ hoäi chuû nghóa, bieán Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam thaønh moät toå chöùc chính trò döôùi söï laõnh ñaïo cuûa Maët traän Toå quoác vôùi chính saùch thaâm hieåm laø thoâng qua toân giaùo ñeå taäp hôïp vaø khoáng cheá quaàn chuùng, haàu phuïc vuï tham voïng quyeàn löïc chính trò cuûa moät thieåu soá thieån caän treân tuyeät ñaïi ña soá quaàn chuùng nhaân daân."

Cuoái cuøng Hoøa thöôïng Ñöùc Nhuaän noùi thaúng vôùi haøng nguõ laõnh ñaïo CSVN raèng: "...Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát seõ laøm heát söùc mình ñeå Taêng, Ni vaø Phaät töû Vieät Nam khoâng vì chính saùch thieån caän cuûa ñaûng coäng saûn Vieät Nam maø phaûi hy sinh thaân maïng. Nhöng neáu ñaûng Coäng saûn Vieät Nam khoâng töï hoái caûi, thay ñoåi chính saùch khoâng phaûi chæ rieâng vôùi Giaùo hoäi Phaät giaùo Vieät Nam Thoáng nhaát, maø thay ñoåi toaøn dieän chính saùch cai trò ñaát nöôùc, thì tình hình seõ raát teä haïi. Baïo löïc chæ coù theå khuaát phuïc nhöõng ngöôøi khieáp nhöôïc, nhöng khoâng coù yù nghóa gì ñoái vôùi nhöõng con ngöôøi bieát soáng vaø cheát cho xöùng ñaùng vôùi phaåm giaù con ngöôøi."

Vôùi boán taøi lieäu chöùa ñöïng nhöõng tinh anh vaø haøo khí baát khuaát tröôùc goâng cuøm vaø baïo löïc cuûa moät nhaø laõnh ñaïo Phaät giaùo, thaày Ñöùc Nhuaän khoâng nhöõng ñaõ ñeå laïi cho haäu theá taám göông saùng yeâu nöôùc, meán ñaïo maø coøn cho ñaûng CSVN nhöõng baøi hoïc laøm ngöôøi, nhaát laø laøm ngöôøi cuûa moät nöôùc Vieät Nam vaø moät daân toäc khoâng bao giôø bieát khuaát phuïc tröôùc baïo löïc, duø baát cöû bôûi ai vaø töø ñaâu ñeán.