Ñaõ 2 laàn, toâi nhaéc ñeán Na Uy trong caùc baøi vieát ít oûi cuûa toâi. Kyø naày, toâi muoán daønh troïn moät baøi ñeå noùi veà khoùa giaùo lyù laàn thöù 16 taïi Oslo, ñöôïc toå chöùc töø ngaøy 23.12 ñeán ngaøy 30.12.2001. Ñoäng cô thuùc ñaåy toâi boû chuùt thì giôø hieám hoi trong cuoäc ñôøi tu haønh cuûa mình ñeå vieát baøi naày chính laø vì caùc em, nhöõng ngöôøi treû Vieät Nam ñaùng yeâu quí...

Taàm sö...

Chuùng toâi khôûi haønh töø chuøa Vieân Giaùc, Hannover, Ñöùc quoác luùc 6 giôø saùng ngaøy 22-12-2001. Kyø naày chæ coù boïn maøy raâu chuùng toâi ñi thoâi, goàm coù 4 Thaày, 2 chuù Sa Di: toâi vaø Haïnh Tueä, vaø moät Phaät töû. Caùc coâ ñaõ ñi Hamburg töø hoâm qua ñeå döï khoùa tu hoïc daønh rieâng cho beân Ni taïi chuøa Baûo Quang cuûa Sö Baø Thích Nöõ Dieäu Taâm. Thôøi tieát vaøo Ñoâng ñaõ laâu, khí haäu beân ngoaøi laø -1^oC nhöng trong xe +19^oC, ñuû söôûi aám cho 7 ngöôøi treân ñoaïn ñöôøng xa vaïn daëm, suoát töø saùng sôùm cho ñeán 10 giôø ñeâm. Töø Ñöùc tôùi Na Uy phaûi baêng qua 2 quoác gia khaùc, Ñan Maïch vaø Thuïy Ñieån vaø ñi phaø.

Ñoä 8 giôø, chuùng toâi vaøo moät traïm xaêng treân xa loä nghæ, aên ñieåm taâm, laáy nöôùc soâi ra cheá... myø goùi vaø uoáng cafeù. Tröôùc khi ñi, Sö phuï coù cho chuùng toâi moãi ngöôøi 100DM. Moïi laàn ñi xa nhö vaày, ñoà aên thöùc uoáng, baùnh traùi mang theo caùc coâ ñeàu lo cho heát. Nhöng kyø naày vì caùc coâ ñaõ ñi töø chieàu hoâm qua, neân chuùng toâi hôi ...khoán ñoán, chæ ñem theo ñöôïc coù 2 thuøng mì aên lieàn vaø hai caùi bình thuûy cho nöôùc soâi vaø nöôùc traø maø thoâi. Nhôù laïi chuyeán tröôùc, chuùng toâi ñi vôùi moät löïc löôïng khaù huøng haäu, coù caû 3 "nhaø": nhaø Baêng, nhaø Beáp, vaø nhaø... Thöông. "Nhaø Baêng" chính laø coâ Haïnh Thoâng. Vì coâ laø "giaùm ñoác" xöôûng saûn xuaát thöïc phaåm Vieân Giaùc. Baùnh traùi trong chuøa ñeàu do moät tay coâ quaùn xuyeán caû, vöøa ngon, vöøa boå, laïi vöøa ... reû, cho neân luùc naøo coâ cuõng coù ñoàng voâ ñoàng ra ruûng rænh. Chính caùi xe buyùt 7 choã ngoài chuùng toâi ñang ñi ñaây cuõng nhôø ñoù maø coù. Caùc Thaày thöôøng hay noùi ñuøa: caùi xe naày ñöôïc laøm baèng maáy caùi baùnh ...(cuûa coâ Haïnh Thoâng!). "Nhaø Beáp" laø coâ Haïnh Ngoä. Coâ coù taøi naáu aên. Ñoâi ñuõa cuûa coâ vung leân laø chuùng trong chuøa, khoaûng trung bình treân döôùi 25 ngöôøi, ñeàu no ñuû. Hoâm naøo ruûi coâ ñi vaéng moät hai ngaøy laø chuùng toâi ... hoác haùc. "Nhaø Thöông" laø coâ Haïnh Bình. Coâ H. Bình raát ña taøi, vöøa laøm baùnh, vöøa naáu aên, vöøa laøm treân thö vieän moãi khi saùch veà nhieàu. Coâ coù ñaëc ñieåm laø moãi khi ñi xa, trong ñaûy ñöïng ñoà cuûa coâ luùc naøo cuõng coù bình daàu cuø laø thôm phöùc. Heå ai bò truùng gioù, caûm cuùm tôùi möôïn coâ bình daàu, caïo gioù laø heát ngay.

Kyø naày, thay vaøo ñoù, chuùng toâi laïi coù nhaø baêng "quoác doanh" Haïnh Luaän!, môùi taïm thôøi baøn giao chöùc vuï thuû quyõ cuûa Chuøa töø tay thaày Haïnh Baûo, do leänh cuûa ..."nhaø nöôùc" (Sö Phuï), khi thaày H. baûo ñi coâng du moät chuyeán "ta baø theá giôùi".

Ñieåm taâm xong, chuùng toâi tieáp tuïc leân ñöôøng. Xe chaïy bon bon khoâng coù moät trôû ngaïi naøo caû. Tôùi beán phaø Ñan Maïch luùc 12 giôø tröa. Coøn hôn 3 tieáng nöõa môùi coù phaø. Chuùng toâi tìm choã ñaäu xe roài vaøo moät quaùn aên nhoû naèm treân laàu, khaù xinh xaén, phiaù döôùi laø moät sieâu thò. Thaày Haïnh Luaän goïi 7 dóa khoai taây chieân, toâi goïi theâm moät dóa xaø laùch thaät lôùn.Toâi moùc trong tuùi ra coøn 300 ñoàng tieàn Thuïy Ñieån nhaân khoùa hoïc giaùo lyù Chaâu AÂu kyø roài, ñöa heát cho oûnhaø Baêngoõ Haïnh Luaän giöõ. Böõa aên tröa chuùng toâi goàm chöøng ñoù coïng theâm moãi ngöôøi moät toâ mì aên lieàn. AÊn xong, thaày Haïnh Töø, Haïnh An vaø Haïnh Luaän ra tröôùc. Toâi vaø thaày Haïnh Sa theo sau. Ra ñeán xe, khoâng thaáy maáy thaày kia ñaâu caû. Thaày H. Sa chui voâ xe ngoài. Toâi thaû boä moät voøng qua phoá. Phoá naèm khuaát ôû beân kia daõy nhaø ñoái dieän, treân con ñöôøng chæ daønh cho boä haønh ñi, nhöng raát saàm uaát, traùng leä, coù ñuû loaïi tieäm buoân. Toâi vaøo moät tieäm TV raát ñoâng ngöôøi chen chuùc. Maùy moùc ôû ñaây ñaéc hôn ôû Ñöùc nhieàu. Toâi ñi ngang qua moät tieäm aên, nhôù nôi naày tröôùc ñaây toâi vaø thaày Haïnh Luaän ñaõ ngoài uoáng nöôùc ñeå chôø phaø nhö hoâm nay. Toâi böôùc vaøo, raûo maét nhìn quanh moät voøng, tìm xem thöû caùc thaày coù ñaây khoâng, nhöng khoâng thaáy ai caû. Laàn ñoù, thaày H. Luaän uoáng caû thaûy laø 3 ly Cafeù, vì chôø phaø quaù laâu. Neân toái hoâm ñoù taïi chuøa Khuoâng Vieät, thaày noùi suoát ñeâm. Vaø vì theá, chuùng toâi laïi coù theâm moät giai thoaïi vui vui ñeå thænh thoaûng nhaéc tôùi, nhaát laø moãi khi ñi ngang qua ñaây.

Luùc toâi veà laïi xe, thaáy coù maët ñoâng ñuû baù quan vaên voõ, ñang ngoài daùn maét vaøo maøn aûnh nhoû cuûa caùi computeur xaùch tay do thaày Hanh Sa mang theo, coi ...phim chöôûng. Toâi ngoài vaøo gheá, lô ñaõng nhìn leân. Thaáy vaøi caûnh ñaùnh nhau. Höïc. Höïc, tay chaân muùa loaïn ñaû. Toâi coá theo doõi moät luùc, nhöng chaúng hieåu aát giaùp moâ teâ gì caû. Toâi rôøi maøn aûnh vaø chuyeân chuù theo suy nghó cuûa mình. Thænh thoaûng, nghe coù vaøi tieáng suùng noå. Tieáng xe Moâtoâ chaïy. Vaø tieáng theùt la...

Ñoä moät giôø sau, chuùng toâi môùi leân phaø. Toâi vaø thaày Haïnh Töø tìm moät gheá neäm troáng naèm nghæ..., cho ñeán khi thaày H. Sa tôùi ñaùnh thöùc daäy.

Qua tôùi Guteborg trôøi ñaõ toái töï bao giôø. Xe chaïy ñuoåi theo haøng ñeøn 2 beân ñöôøng, uoán löôïn, quanh co moät hoài roài ra tôùi quoác loä, nhaém höôùng Oslo tröïc chæ. Khoâng coù xa loä. Toâi thaáy baàu trôøi nhö chuøng xuoáng, chuïp phuû leân moïi caûnh vaät. Taát caû nhö coù moät söùc trì giöõ, niuù keùo. Yeáu ôùt. Thöa thôùt. Yeân tónh. Nhieät ñoä beân ngoaøi xuoáng -11^oC. Khoaûng 7giôø toái, chuùng toâi gheù vaøo sieâu thò beân caïnh moät traïm xaêng mua moät loâ thöùc aên, goàm baùnh mì vaø nöôùc uoáng.Traû baèng tieàn Thuî Ñieån -cuõng töông töï nhö tieàn Nauy thoâi. oûNhaø baêngoõ H. Luaän laïi phaûi ra söùc laøm vieäc. Nhöng khoâng sao, chöa thaâm thuûng, chæ vöøa xuyùt xoaùt. Traïm Caûnh Saùt bieân giôùi giöõa Thuïy Ñieån vaø Na Uy boû troáng, khoâng ngöôøi kieåm soaùt. Thaày Haïnh An baûo, vaøi tuaàn tröôùc ñaây coù caû choù Bergeù ra kieåm soaùt nöõa. Coù leõ luùc ñoù vöøa môùi xaûy ra vuï Bin Laden. Caùch Oslo ñoä chöøng 70, 80 km xe vaøo xa loä. Phaûi traû thueá ñöôøng, tieàn Nauy. Laïi ñoåi qua xa loä khaùc chaïy moät hoài môùi tôùi Oslo, tôùi chuøa khoaûng 10 giôø ñeâm.

Sau khi ñaûnh leã Phaät xong, chuùng toâi leân trình dieän Thaày truï trì vaø 2 thaày Thieän Hueä, Nhaát Chaân -ñaõ tôùi ñaây vaøi hoâm tröôùc. Thaày Trí Minh ngaïc nhieân khi thaáy chuùng toâi qua ñoâng nhö vaäy. Naêm ngoaùi chæ coù maáy chuù Sa Di ñi thoâi. Thaày Nhaát Chaân cho bieát kyø naày hoïc Baùt Nhaõ Taâm Kinh, chung vôùi Cö Só. Ñaûnh leã xong, xuoáng aên huû tieáu. Toâi thaáy coù nhieàu Phaät töû ôû xa ñeán töø hoâm qua, hoâm kia, trong ñoù coù moät phaät töû töø Canada, Thieän Xuaân (Thu). Coâ naày ñi hoïc khoùa giaùo lyù Chaâu AÂu naêm roài, ñöôïc nghe noùi ñeán khoùa muøa Ñoâng naày, thích quaù, neân quyeát laën loäi ngaøn daëm "taàm sö hoïc ñaïo" tìm ñeán ñaây. Toâi thaáy coù caùc coâ Tònh Nghieäp, Vieân Dieäu vaø Tònh Hoùa ñeán töø 3 chuøa khaùc nhau beân Thuïy Só; chuù Quaûng Giôùi, coâ Dieäu Baïch, Dieäu Ngoïc ñeán töø chuøa Phaät Quang, Thuî Ñieån. Chuøa vaéng maáy sö huynh, sö tæ Vieân Duy, Vieân Ngoä... neân hôi teû nhaït. May maø coøn thaày Vieân Ñaïi caùi mieäng tiaù lia neân cuõng ñôû buoàn. Saùng 24.12, sau khi ñieåm taâm, taát caû di chuyeån ra hoäi tröôøng, caùch ñoù chöøng 15' xe hôi.

Baøi thô "AÙnh ñaïo vaøng" cuûa em Thieän Haäu, ñöôïc trích töø tôø baùo töôøng do ban Veä Sinh thöïc hieän, phaùt hoaï cho ta thaáy khung caûnh vaø khoâng khí tu hoïc ôû ñaây. Khoùa tu hoïc Phaät phaùp kyø naày cuõng ñöôïc toå chöùc taïi hoäi tröôøng tröôøng trung hoïc Rommen Skole, Karen Platousv 31, 0988 Oslo nhö maáy naêm tröôùc. Ñaây laø moät ñòa ñieåm raát lyù töôûng, coù theå chöùa ñöôïc khoaûng 600, 700 ngöôøi. Coù nhaø beáp roäng raõi; hoäi tröôøng to lôùn, vöøa laøm chaùnh ñieän, vöøa laøm lôùp hoïc, vöøa toå chöùc ñeâm vaên ngheä maõn khoùa; coù nhieàu phoøng hoïc duøng laøm phoøng nguû vaø moät phoøng chôi theå thao raát roäng; nhaø taém... Khoùa hoïc Chaâu AÂu 3 naêm tröôùc vôùi gaàn 600 ngöôøi cuõng ñöôïc toå chöùc taïi ñaây.

10g30' ngaøy 24.12.01 khai maïc khoùa hoïc. Hoïc vieân saép haøng teà chænh, ngay ngaén tröôùc chaùnh ñieän trong hoäi tröôøng, nam moät beân nöõ moät beân, phía giöõa chöøa moät loái ñi roäng. Toâi nhìn thaáy moät röøng aùo lam! Caùc em nöõ luùc naøo cuõng nhieàu hôn beân nam. Coù leõ ñöôïc thaân nam söôùng quaù neân caùc em löôøi bieáng tu chaêng (?). Coù nhieàu em thieáu nhi ngoài ôû caùc daõy tröôùc, moät vaøi em cha meï chöa chuaån bò kòp aùo lam, coù leõ ñöôïc ñi döï khoùa giaùo lyù ñaàu tieân.

Ba hoài chuoâng troáng baùt nhaõ vang leân. Caùc hoïc vieân baét ñaàu nieäm Nam Moâ Boån Sö Thích Ca Maâu Ni Phaät. Tieáng khaùnh nghe roõ daàn, roõ daàn. Caùc Thaày tôùi. Daãn ñaàu laø maâm höông ñeøn, tieáp theo laø caùc Baùc, vaøi em thanh nieân thanh nöõ treû, cuoái cuøng laø quyù thaày. Sau khi taát caû ñaõ vaøo choã, thaày xöôùng ngoân vieân Vieân Ñaïi leân giôùi thieäu chöông trình vaø thænh chö taêng nieäm Phaät caàu gia bò. Caû hoäi tröôøng vang leân Nam Moâ Boån Sö Thích Ca Maâu Ni Phaät theo thaày Trí Minh 3 laàn; tieáp lieàn laø töù hoaèng theä nguyeän:

Moãi laàn, khi xöôùng leân 4 hoaèng theä nguyeän naày loøng toâi ñeàu caûm thaáy se thaét. OÂi, bieån hoïc thaät meânh moâng vaø beå khoå chaäp chuøng, laøm sao ta coù theå taùt cho vôi heát ñöôïc! Caùc Baùc trong Hoäi Phaät töû ra laøm leã taùc baïch, thænh chö Taêng töø bi khai môû khoùa hoïc kyø thöù 16 taïi Oslo naày, ñem giaùo lyù Phaät Ñaø phoå ñoä quaàn sanh. Thaày Trí Minh vaø ñaïi chuùng nieäm Nam Moâ A Di Ñaø Phaät. Ñoù laø moät caùch toû baøy söï ñoàng yù. Sau khi ñaûnh leã 3 laïy, quyù Baùc lui veà an toïa beân haøng gheá phía traùi chaùnh ñieän, ñoái dieän vôùi quyù Coâ, chuù beân naày. Thaày Vieân Ñaïi giôùi thieäu chö Toân Ñöùc. Toâi thaáy coù thaày Phaùp sö Nhaát Chaân, Phaùp; thaày Trí Minh, Nauy; thaày Giaùc Thanh, Ñan Maïch; thaày Tònh Phöôùc, Thuî Ñieån; (thaày Phaùp sö Thieän Hueä ñi thaêm Phaät töû neân vaéng maët). Taát caû laø 13 Thaày vaø 13 Sa Di, Sa Di Ni. Ñoâng nhaát laø quyù thaày chuøa Khuoâng Vieät vaø chuøa Vieân Giaùc.

Coù taát caû 245 ngöôøi tham döï.

Thaày An Chí, tröôûng ban toå chöùc, leân tuyeân boá khai giaûng khoùa tu hoïc Phaät Phaùp muøa ñoâng laàn thöù 16 taïi Oslo, Nauy. Thaày noùi, söï tieán boä cuûa khoa hoïc trong theá kyû vöøa qua ñaõ ñem ñeán cho nhaân loaïi moät ñôøi soáng thaät phong phuù vöôït böïc. Nhöng beân caïnh nhöõng öu ñieåm ñoù, cuõng khoâng traùnh khoûi nhöõng khuyeát ñieåm naëng neà traàm troïng treân moïi laõnh vöïc ñôøi soáng, töø theå chaát ñeán tinh thaàn. Bôûi vì tham duïc do ñoù maø gia taêng. Tham duïc taêng, loøng ích kyû heïp hoøi, thuø haän tranh chaáp cuõng theo ñoù maø phaùt trieån. Ñaây laø thôøi kyø ñaáu tranh kieân coá giöõa con ngöôøi vaø con ngöôøi treân moïi laõnh vöïc, töø vaên hoùa, chính trò, kinh teá laãn chuû thuyeát trieát hoïc, toân giaùo... Ñöùc Phaät xuaát hieän ñeå tuyeân döông chaân lyù. Ngaøi vaïch ra moät con ñöôøng ñeå chuùng sanh theo ñoù ñaït ñeán cöùu caùnh haïnh phuùc an laïc, qua giaùo lyù Töù Dieäu Ñeá: Khoå, Taäp, Dieät, Ñaïo. May maén bieát bao! Haïnh phuùc bieát bao khi chuùng ta ñöôïc laø con Phaät, ñöôïc taém mình trong bieån trí tueä ñoù! Ñeå tri aân ôn ñöùc saâu daøy cuûa chö Phaät vaø chö boà taùt, khoâng gì hôn laø laøm theo haïnh nguyeän cuûa caùc ngaøi: caàu hoïc Phaät Phaùp, vaø duõng maõnh phaùt boà ñeà taâm. Nhö theá, môùi coù theå caûi hoùa ñöôïc maûnh ñaát ñaày phieàn naõo nhieåm oâ thaønh vöôøn hoa giaùc ngoä cho chính mình vaø cho chuùng sanh, chuyeån phaøm phu leân thaùnh hieàn. Ñoù cuõng laø moät hình thöùc baùo aân gôûi ñeán quyù vò Toân Ñöùc ñaõ daïy baûo chuùng ta, vaø ñeán quyù baùc trong Hoäi Phaät Töû ñaõ goùp phaàn taïo döïng neân khoùa tu hoïc naày...Hôn 16 muøa xuaân ñaõ troâi qua, hoâm nay coù theâm nhöõng baøn tay nhoû, tuoåi ñôøi raát beù, goùp phaàn ñaåy coã xe Phaät Phaùp ñaïi thöøa ñeå cho tieáp tuïc quay maõi, quay maõi khoâng ngöøng...

Thaày Trí Minh tieáp lôøi, gôïi laïi caùc khoùa tu 16 naêm veà tröôùc, vôùi caùc baùc trong ban Laõnh ñaïo, moät soá vaãn coøn hieän dieän ôû ñaây, moät soá ñaõ vì tuoåi taùc, vì cuoäc ñôøi beà boän khoâng coøn goùp maët, vaø moät soá khaùc ñaõ veà nôi chín suoái. Khoùa hoïc ñaàu tieân ñoù Thaày chæ gheù thaêm thoâi, vì môùi vöøa tôùi Nauy vaøi hoâm tröôùc, chöa oån ñònh, vaø chæ coù ñoä vaøi chuïc ngöôøi vaø ngoaøi trôøi raát laïnh, döôùi 26^oC. Nhöõng gôïi nhôù laøm buøi nguøi xuùc ñoäng ngöôøi nghe vaø leân tinh thaàn nhöõng hoïc vieân hieän dieän. Vaâng, muoán coù ñöôïc moät ñaïo traøng trang nghieâm thanh tònh nhö ngaøy hoâm nay, quyù Thaày, quyù Baùc ñaõ ñaàu tö raát nhieàu coâng söùc vaøo ñoù. Coù nhieàu em môùi, raát treû baét ñaàu nhaäp cuoäc. Caùc em seõ laø haït nhaân, nôû maàm cho caây traùi Phaät Phaùp vaø vaên hoùa daân toäc treân xöù ngöôøi, ñem söï hieåu bieát vaø thöông yeâu ñeán cho nhaân loaïi, goùp phaàn xoa dòu veát thöông loang lôû trong taâm hoàn con ngöôøi vaên minh thôøi ñaïi...

Thaày Nhaát Chaân löôïc qua chöông trình tu hoïc trong moät tuaàn, söï chia lôùp... Lôùp ñaàu tieân "cao nhaát töø treân xuoáng" laø lôùp Oanh Vuõ (ñaïi hoïc Oanh Vuõ!); keá laø lôùp 1A, 1B vaø sau heát laø lôùp 2, ñoâng nhaát. Chuùng toâi, tu só cuõng ôû lôùp naày. Thaày cuõng ngoõ lôøi chaøo möøng ñeán caùc em "raát treû", vaø laáy laøm tieác coù raát nhieàu em muoán ñi döï nhöng ñöôøng xaù xa xoâi caùch trôû neân khoâng coù maët hoâm nay. Thaày noùi veà caùi lôïi cuûa vieäc hoïc Phaät Phaùp vaø vieäc ñem giaùo lyù aùp duïng trong ñôøi soáng haèng ngaøy. Vôùi loøng yeâu thöông voâ bôø beán, seõ böøng nôû trong ta ngoïn ñuoác soi ñöôøng, daãn vaøo töøng ngoõ ngaùch toái taêm cuûa cuoäc ñôøi, xoaù tan nhöõng voâ minh phieàn tröôïc, phôi baøy ra aùnh saùng chaân lyù vaø leõ soáng töôi ñeïp cho nhaân theá.

Toâi nhìn xuoáng nhöõng göông maët treû, tuoåi ñôøi töø 18 ñeán 30...ñang yeân laëng chaêm chuù nghe. Nhöõng ñoâi maét saùng, nhöõng vaàng traùn cao. OÂi, neùt ñeïp Vieät Nam meán yeâu! Maõy baùc lôùn tuoåi ñaõ ñöôïc môøi vaøo haøng gheá ngoài ñoái dieän. Taát caû ñeàu trang nghieâm, toân kính.

Toâi nhìn leân chaùnh ñieän treân saân khaáu, naèm saâu vaøo phía trong, saùt vaùch töôøng. Nhöõng töôïng Phaät xinh xaén, ñöôøng neùt nheï nhaøng uyeån chuyeån theo loái Taây Taïng, Neùpal. Chính giöõa taàng treân cuøng, laø töôïng Boån Sö lôùn nhaát, coù haøo quang ñieän töû chôùp loøe lieân tuïc, ñöùc Vaên Thuø Sö Lôïi caàm kieám ngoài beân tay phaûi, beân tay traùi laø ngaøi Phoå Hieàn. Chính giöõa taàng giöõa laø töôïng Phaät A Di Ñaø thaät to, vaø ngaøi Quan AÂm, Theá Chí hai beân. Coù moät tuôïng Phaät xanh ñen noåi baät ngay chính giöõa taàng döôùi cuøng, troâng raát bi caûm, huøng traùng. Coù vaøi töôïng hoä phaùp ñöùng xung quanh.

Toâi nhìn quanh hoäi tröôøng. Phía treân cao, tröôùc chaùnh ñieän, nôi 2 taám maøn saân khaáu keùo ra khi trình dieãn, coù treo moät taám bieån lôùn: "Khoùa tu hoïc Phaät Phaùp kyø thöù 16 taïi Oslo, töø 24.12 ñeán 30.12.2001". Beân phaûi chaùnh ñieän, töø phía cöûa chính nhìn vaøo, moät taám bieån lôùn khaùc: "Haân hoan chaøo ñoùn chö Toân Ñöùc vaø quyù Hoïc Vieân". Vaø ñoái dieän, ôû böùc töôøng beân kia, laø taám bieån: "Soáng traêm tuoåi khoâng thaáy phaùp toái thöôïng, khoâng baèng soáng 1 ngaøy thaáy phaùp toái thöôïng". Ñaây laø taám bieån toâi ñaõ thaáy ôû caùc khoaù hoïc tröôùc, cuõng nhö ôû khoùa Chaâu AÂu...

Thaày Giaùc Thanh, truï trì chuøa Giaø Höông, Ñan Maïch, ñöôïc môøi phaùt bieåu. Thaày noùi chaäm raõi, chaát phaùt nhöng raát vui vaø coù yù nghóa. Thaày noùi, Thaày hoïc Phaät Phaùp thaáy noùi tôùi 4 caùi khoå, laø Sanh Laõo Beänh Töû. Nhöng nay taïi ñaây, Thaày hoïc theâm ñöôïc 2 caùi khoå nöõa, moät laø ñöôïc môøi leân noùi laø khoå, vaø hai laø khoâng bieát noùi gì caû laø moät noãi khoå nöõa! (Taát caû moïi ngöôøi voã tay cöôøi), vì taát caû ñaõ ñöôïc caùc vò leân tröôùc noùi heát roài! Ñeán luùc keát thuùc, Thaày tìm maõi maø khoâng ra moät caâu chuùc naøo cho coù veû "môùi meû" moät chuùt. Thaày noùi, Thaày khoâng muoán laëp laïi nhöõng gì ñaõ ñöôïc nghe. Thaày cöù loay hoay maõi ôû choã naày ñeå tìm chöõ, laøm ai naáy ñeàu cöôøi oà leân moät laàn nöõa. Cuoái cuøng roài Thaày cuõng tìm ra, ñeå cho chöông trình tieáp tuïc vôùi lôøi phaùt bieåu cuûa oâng hoäi tröôûng Hoäi Phaät Giaùo Nauy. Thaày Vieân Ñaïi dòch laïi toùm goïn: ñaïi yù, oâng taùn döông tinh thaàn caàu hoïc cuûa caùc em, ñaõ boû nhöõng thuù vui trong maáy ngaøy leã, chòu khoù veà ñaây ngoài hoïc Phaät Phaùp nhö theá naày. OÂng cuõng taùn döông coâng ñöùc cuûa Thaày Truï Trì ñaõ toå chöùc ñöôïc caùc khoùa hoïc lieân tieáp trong 16 naêm qua. Sau cuøng, Thaày Vieân Ñaïi thænh chö Taêng nieäm Phaät, hoài höôùng vaø hoài qui baûn vò.

Veà phía hoïc vieân, ñöôïc chia ra laøm 3 ban: ban Haønh ñöôøng (lo vieäc doïn côm, röûa cheùn), ban Trai soaïn (lo vieäc xaét goït, phuï naáu aên), ban Veä sinh (laøm veä sinh, lau chuøi, queùt doïn)

Vì ñaõ quaù 12 giôø tröa neân böõa aên ñaàu tieân khoâng theo nghi thöùc Quaù Ñöôøng, maø laø moät böûa aên thöôøng. Coù nhieàu tieáng raàm rì ôû phía döôùi, laøm Thaày An Chí phaûi leân tieáng nhaéc nhôû giöõ im laëng ñeå cho böõa aên ñöôïc thanh tònh. Caùc em thieáu nhi (ñoä 40 em) ngoài rieâng 2 daõy baøn phía beân traùi chö Taêng, cuõng aên uoáng chænh teà, trang nghieâm; ñöôïc 2 chò tröôûng luoân luoân tuùc tröïc ñi lui ñi tôùi chaêm soùc giuùp ñôû khi höõu söï. Nöõ ngoài 2 daõy baøn daøi, doïc theo hoäi tröôøng; nam ngoài 2 daõy baøn beân naày, ñoái dieän vôùi caùc em thieáu nhi.

16 giôø chieàu nay (24.12.01) thaày Trí Minh khai thò. Thaày noùi, Ñöùc Phaät xuaát hieän trong cuoäc ñôøi naày ñeå "khai thò" cho chuùng sanh ngoä nhaäp Phaät tri kieán. Chöõ khai thò chuùng ta duøng ôû ñaây nghóa heïp hôn, nhöng cuõng khoâng xa rôøi yù nghóa ñoù: ñeå môû ñaàu moät khoùa tu hoïc, vaïch ra moät con ñöôøng, moät chuû ñeà. Ñaïo Phaät laø gì? Laø con ñöôøng, laø leõ phaûi, laø lyù toái thöôïng. Nhöng ôû ñaây ta chæ haïn heïp ôû "con ñöôøng" Phaät ñaïo. Con ñöôøng thaønh Phaät. Thaønh Phaät laø giaùc ngoä. Con ñöôøng giaùc ngoä. Muoán nhö vaäy phaûi töø töø, töøng böôùc moät. Töøng giaùc ngoä nhoû seõ thaønh giaùc ngoä lôùn. Moät ngoâi nhaø choïc trôøi ñi chaêng nöõa cuõng ñeàu ñöôïc xaây döïng baèng nhöõng haït caùt nhoû li ti taïo thaønh. Khoâng theå noùi, toâi ñi tu ñeå thaønh Phaät. Ngaøy mai ngaøy moát toâi seõ thaønh Phaät. Khoâng phaûi nhö vaäy. Raát nguy hieåm. Taåu hoûa nhaäp ma. Thaønh Phaät laø con ñöôøng daøi voâ taän. Phaûi tu Phöôùc tu Hueä. Phöôùc Hueä song tu. Phaùt boà ñeà taâm. Ñöùc Phaät ñaõ töøng bao nhieâu trieäu kieáp laøm haïnh boà taùt, xaû thaân vì ngöôøi. Coù luùc ngaøi laø con chim oanh vuõ, ñi nhaët töøng haït thoùc veà nuoâi cha meï muø loaø. Coù khi ngaøi laø gaõ tieàu phu, hieán mình cho coïp ñoùi. Coù luùc laø moät nhaø tu haïnh nhaãn nhuïc, hy sinh caû nhöõng phaàn thaân theå cuûa mình maø khoâng oaùn than, traùch moùc. Ngaøi ñaõ töøng cuùng döôøng, hoä trì voâ löôïng chö Phaät, tu bieát bao nhieâu haïnh laønh ...Con ñöôøng giaùc ngoä khoâng phaûi töï nhieân maø coù. Phaûi hoïc. Ngöôøi ñôøi thöôøng hay noùi: tu hoïc. Nhöng ñuùng ra laø "Hoïc tu" môùi phaûi. Coù hoïc thì môùi bieát ñeå maø tu. Tu maø khoâng hoïc laø tu muø. Hoïc maø khoâng tu laø aùc. AÙc chôù khoâng phaûi laø ñaûy saùch. Ñaûy ñöïng saùch... Cuoäc ñôøi khoâng bao laâu. 60 naêm, 80 naêm roài seõ qua caùi vuø. Coøn gì löu laïi? Baây giôø ngoài ñaây nhöng bieát ñaâu ngaøy mai? Ñöøng phung phí cuoäc ñôøi vaøo nhöõng nôi taùc traùng chôi bôøi, röïu cheø, huùt saùch. Haõy khôûi haønh. Phaûi laøm caùi gì cho coù nghóa. Mai moát nhìn laïi ngöôøi baïn cuøng trang löùa vôùi mình ngaøy hoâm nay -nhöng vì khoâng coù lyù töôûng, ñaõ thaû troâi cuoäc ñôøi mình trong nhöõng cuoäc vui chôi hoang ñaøn - trong moät thaân theå gaày coøm beänh hoaïn, ngheøo heøn. Ñöøng lao ñaàu vaøo choán xa hoa, phung phí thôøi gian nhö nhöõng con thieâu thaân lao ñaàu vaøo ñoùm löûa. Nhö gioït maät treân löôõi göôm. Ñöøng ñaët moâi vaøo, seõ ñöùt löôõi... Phaät Phaùp khoâ khan, khoù nghe khoù hoïc. Caùc em hy sinh nhöõng thuù vui ñeå chòu khoù thöùc khuya daäy sôùm. Caùc em khoå. Chö Taêng Vui. Vui trong noãi khoå cuûa caùc em! Vì sao? Vì baây giôø coù khoå, ngaøy mai môùi ñöôïc sung söôùng... Ngoaøi giôø hoïc lyù thuyeát, caùc em coøn phaûi taäp tu. Tu trong luùc laøm vieäc, chaáp taùc, luùc aên, luùc giao thieäp, trong caùc thôøi khoùa coâng phu. Thanh tònh ôû ngay trong Taâm ta. Taâm thanh tònh thì ôû ñaâu cuõng thanh tònh caû...

Thaày noùi raát nhanh, roõ raøng, hoaït baùt, thænh thoaûng ñieåm vaøi maåu chuyeän vui, laøm ai naáy ñeàu hoan hyû, vui veû cöôøi roä...

Baøi thô Luyeän reøn cuûa em Nhaät Lieân Nguyeãn Vieát Haø thuoäc ban Haønh Ñöôøng, noùi leân nieàm tri aân ñoù ñeán quyù Thaày giaûng sö. Chuùng toâi may maén ñöôïc 2 Thaày Nhaát Chaân vaø Thieän Hueä daïy. 2 Thaày thay phieân nhau giaûng, moãi Thaày 2 buoåi lieân tieáp. Moãi ngaøy chuùng toâi coù 3 buoåi hoïc, saùng, chieàu, toái; moãi buoåi 1 tieáng röôõi (1g30'). Thaày Trí Minh cuõng daønh cho lôùp chuùng toâi moät buoåi vaøo giöõa khoùa hoïc.

Thaày Nhaát Chaân giaûng Baùt Nhaõ taâm kinh, taùnh khoâng, 18 giôùi, 12 xöù, 5 uaån. Thaày noùi, muoán hieåu taùnh khoâng, muoán ñi vaøo trí tueä baùt nhaõ, phaûi hieåu caùc phaùp caên baûn naày, vì töø ñaây maø phaùt sinh ra voâ löôïng voâ bieân theá giôùi. Caùc phaùp sôû dó coù voâ löôïng nghiaõ laø vì töø khoâng maø ra (nhôn duyeân sinh). Khoå laø moät chaân lyù. Khoå ñeá bao truøm taát caû, töø duïc giôùi ñeán voâ saéc giôùi. Khoå laø vì saéc, thoï, töôûng, haønh, thöùc ñeàu voâ thöôøng, bieán hoaïi...

Thaày Thieän Hueä noùi veà "Duy Tueä thò nghieäp". Vaên, Tö, Tu. Coù trí hueä laø nhìn ra chaân lyù, thaáy ñöôïc söï thaät, ñöôïc thöïc töôùng cuûa caùc phaùp. Laøm theá naøo ñeå hieåu heát moïi caùi giaû, vaø moïi caùi thaät. Muoán cöùu ñoä taát caû chuùng sanh phaûi coù trí tueä. Muoán hieåu ñöôïc Phaät thì phaûi hoïc caùch tö duy, phaân tích cuûa Phaät. Vaø phaùt boà ñeà taâm, haønh boà taùt ñaïo. Neáu khoâng ñöôïc nhö theá, laø giaùc ngoä chöa vieân maõn. Chuyeän nhaø tu nhaãn nhuïc vaø vua Ca Lôïi. Sôû dó ta laøm chöa ñöôïc laø Vaên, hoaëc Tö, hoaëc Tu chöa chính xaùc. Chæ moät caùi thaønh töïu vieân maõn laø 2 caùi coøn laïi kia cuõng thaønh töïu. Muoán ñoä sinh thì duøng Thaân- vaø Khaåu giaùo. Ñaïo Phaät khoâng coù ñaáu tranh vôùi ñòch thuû. Ñòch thuû cuûa ñaïo Phaät laø söï voâ minh. Moät ví duï ñeå thaáy söï khaùc bieät thuø thaéng trong loái suy nghó cuûa ñaïo Phaät vôùi caùc toân giaùo khaùc: haõy nhìn caùch giaûi quyeát söï tranh chaáp khaùc nhau giöõa: Myõ vôùi Hoài Giaùo, vaø Trung Hoa vôùi Taây Taïng. Khoâng coù gì nguy haïi cho baèng vieäc maát Thieän phaùp. Khoâng coù gì baûo veä mình ñöôïc cho baèng Thieän phaùp. Nguyeän töø nay cho ñeán muoân ñôøi vò lai, khoâng ñeå maát Thieän phaùp...

Thaày Trí Minh môû ñaàu baèng: nguyeän tieâu tam chöôùng tröø phieàn naõo. 5 thöøa: Nhaân thöøa, Thieân thöøa, Thanh vaên thöøa, Duyeân giaùc thöøa, vaø Boà taùt thöøa. Vaø 9 ñieàu: 1.Boá ma phaù aùc, 2.Haøo quang, 3.Kinh thieân ñoäng ñòa, 4.Tam muoäi Ñaø la ni (taøi naêng), 5.Thaàn thoâng, 6.ÖÙng hoùa thoï sanh, 7.Phöôùc baùu, 8.Phaät gia hoä, vaø 9.Tònh ñoä... Thaày Trí Minh giaûng raát vui, vôùi moïi ñeà taøi bao quaùt, töø lyù thuyeát ñeán thöïc teá soáng ñaïo. Nhöõng kinh nghieäm thöïc tieãn truyeàn trao quí baùu cuûa Thaày giuùp ích hoïc vieân raát nhieàu.

Neáu Thaày Nhaát Chaân ru chuùng ta vaøo taùnh khoâng, truùt boû heát moïi phieàn naõo, bay boång leân taän khung trôøi Ñaâu Xuaát, thì Thaày Trí Minh ñaõ taùt moät gaùo nöôùc laïnh ñaùnh thöùc chuùng ta daäy, trôû veà vôùi thöïc teá khoå ñau. Haõy nhìn cho roõ maët cuoäc ñôøi. Ñeà phoøng. Caån thaän. Neáu khoâng thì "böùc soâ" ngay (chöõ cuûa Thaày). Ñoä ngöôøi phaûi löïa ñuùng ngöôøi. Khoâng ñoä cho nhöõng ai khoâng coù duyeân vôùi Phaät phaùp. Coi chöøng. "Böùc soâ"...

Tröôøng naèm treân moät ngoïn ñoài vaéng veû thöa thôùt ñìu hiu. Beân kia laø moät ngoïn ñoài khaùc, vôùi nhieàu daõy nhaø daân cö ñoâng ñuùc. Ban ñeâm, töø khung cöûa soå nhìn ra, laø moät bieån saùng nhaáp nhoâ ñeøn vaøng, troâng gioáng nhö moät thaønh phoá treân bieån caû. Moãi buoåi tröa sau khi duøng côm xong, chuùng toâi thöôøng hay thaû boä moät voøng. Muoán qua daõy phía beân kia phaûi loäi xuoáng ñoài, chui qua moät caùi haàm nhoû, roài leân trôû laïi moät ngoïn ñoài khaùc, maát ñoä 15'. ÔÛ ñoù coù moät thöông xaù raát lôùn, ñoâng ñuùc. Trôøi giöõa tröa nhöng maët trôøi naèm cheách veà phía cuoái chaân trôøi. AÙnh naéng yeáu ôùt khoâng ñuû söôûi aám loøng ñaát. Taát caû bao phuû moät maøu traéng meânh moâng. Tuyeát boø leân khaép moïi nôi, treân traàn xe, oâm kín caû xe chæ chöøa coù 4 caùi baùnh; treân maùi nhaø, nhöõng oáng khoùi, caây coái; treân nhöõng lan can chaïy daøi quanh nhaø; treân taát caû nhöõng vaät duïng ñeå chung quanh nhaø... Nhöõng haït tuyeát laáp laùnh aùnh naéng, phaûn chieáu muoân maøu, muoân saéc. Nhöõng nôi naèm che khuaát aùnh maët trôøi, tuyeát mòn nhö nhöõng sôïi tô, ñöa chaân ñaù nheï cuõng laøm tung toeù muoân ngaøn buïi traéng. Beân phoá coù nhieàu ngöôøi ñi, nhöng khoâng ai noùi vôùi nhau lôøi naøo. Taát caû ñeàu tónh laëng, caâm nín. Con ngöôøi ñaõ bò thieân nhieân vaø khí haäu khaéc nghieät khuaát phuïc.

Giöõa khoùa hoïc coù ngaøy gioã kî coá thöôïng toïa Thích Quaùn Khoâng. Thaày ñöôïc Hoäi Phaät Giaùo (luùc ñoù coøn laø Chi Hoäi) tröïc tieáp baûo laõnh töø traïi tî naïn Thaùi Lan qua, laø coá truï trì chuøa Khuoâng Vieät (luùc ñoù coøn laø nieäm Phaät ñöôøng Vaïn Haïnh). Thaày Thích Quaùn Khoâng tuïc danh laø Nguyeãn Thi, sinh naêm 1954, ñeán Nauy vaøo thaùng 1.1987 (sau Thaày Trí Minh moät hai tuaàn), nguyeân truï trì chuøa Qui Thieän, Hueá. Luùc xaây ngoâi chuøa môùi naày, Thaày laø tröôûng ban xaây döïng, thaûo keá hoaïch vaø kieåu caùch ngoâi chuøa. (Thaày Trí Minh laø Giaùo Hoäi Tröôûng GHPGVNTN Na Uy, tröôûng ban Vaän ñoäng). Thaày cuõng laø Toång Vuï tröôûng Toång Vuï Nghi leã GHPGVNTN/ CAÂ kieâm tröôûng ban hoaèng phaùp taïi Nauy. Vôùi coâng taùc hoaèng phaùp, T.T. ñaõ vaát vaû raát nhieàu trong caùc khoùa tu hoïc Phaät phaùp muøa ñoâng naày, keå töø naêm 1987 (khoùa 2), cho ñeán naêm 1994. Naêm 1995, quaù lao löïc vì ngoâi chuøa ñang xaây caát, Thaày ñaõ ngaõ bònh vieâm gan; vaøo beänh vieän ñöôïc 3 thaùng thì vieân tòch taïi ñoù, vaøo ngaøy 14.11 naêm AÁt Hôïi (töùc ñaàu thaùng gieâng 1996), luùc khoùa tu hoïc Phaät phaùp kyø 10 vöøa laøm leã beá giaûng, vaø chuøa Khuoâng Vieät cuõng trong giai ñoaïn saép hoaøn thaønh. Thaày phuïc vuï ñaïo phaùp taïi Nauy ñuùng 9 naêm (töø 1.1987- ñeán 1.1996).

Toái ngaøy thöù naêm 27.12, sau khi Thaày Nhaát Chaân giaûng xong Baùt Nhaõ taâm kinh, coù leã thoï tam quy, nguõ giôùi. Taát caû 27 giôùi töû, ña phaàn tuoåi töø 15 ñeán 25. Cuõng coù vaøi em raát treû. Thaày Trí Minh cho Phaùp danh chöõ ñaàu laø Minh- cho con trai, vaø Hueä- cho con gaùi. Vaø 6 giôø saùng hoâm sau coù giôùi ñaøn thoï Boà Taùt giôùi taïi gia, vaø thoï Sa Di Ni cho coâ Tònh Hoaù, ñeä töû Thaày Thieän Hueä. Coù 24 giôùi töû Boà Taùt vaø 10 em "nhaép keùo" gieo duyeân xuaát gia sau naày, trong ñoù coù 3 em caïo nhaün toùc, xuùng xính trong boä aùo vaït hoø, troâng gioáng nhö caùc coâ, chuù Sa Di thöïc thuï.

Veà chuùng Boà Taùt ôû ñaây, phaûi noùi ñoù laø moät thaønh coâng raát lôùn cuûa Thaày Nhaát Chaân vaø Thaày Thieän Hueä. Töø "khoâng bieát gì caû, ngay caû baùt quan trai giôùi cuõng khoâng" (lôøi Thaày Thieän Hueä), nay caùc em ñaõ laø nhöõng Boà Taùt taïi gia. Chuù Nhö Taâm cho toâi bieát, giôùi Boà Taùt ôû ñaây baét ñaàu xuaát hieän töø naêm 1994, vôùi 46 vò; naêm sau 76 vò, vaø naêm tieáp theo laø 108 vò (cao ñieåm ?); töø ñoù ñeùn nay, moãi naêm ñeàu coù ngöôøi thoï giôùi, nhöng soá löôïng ít laàn (vì ñaõ thoï heát roài), cho ñeán naêm nay laø 24 vò. Ña soá laø nhöõng ngöôøi treû, taøi naêng. Raát nhieàu em ñaõ coù nhöõng ñòa vò raát öu tuù trong xaõ hoäi (Taây Phöông).

Chieàu nay 28.12, chuùng toâi ñöôïc xem baùo töôøng do caùc em laøm. Coù taát caû 4 tôø, ñöôïc trình baøy ñeïp ñeõ, trang nhaõ do caùc em trong caùc ban Trai Soaïn, Haønh Ñöôøng, Veä Sinh vaø Oanh Vuõ thöïc hieän. Ñeïp nhaát laø tôø cuûa ban Trai Soaïn, ñöôïc trình baøy myõ thuaät, maøu saéc töôi saùng, coù 4 chöõ Haùn vieát raát ñeïp: Hoa Khai Kieán Phaät (chaéc nhôø maáy Thaày vieát giuøm? ). Caùc saùng taùc ña phaàn laø thô, chuyeän vui. Caùc em Oanh Vuõ thì veõ hình hoaëc keå chuyeän, moät em veõ hình Ñöùc Phaät ngoài thieàn, moät em hình Boà Taùt Quan Theá AÂm, moät em veõ baøn tay baét aán... Coù nhieàu baøi haøm chöùa saâu saéc trieát lyù nhaø Phaät, nhö baøi "Vöôùng" cuûa Hueä Hoàng, ban Trai Soaïn... Baøi "AÙnh ñaïo vaøng" cuûa Thieän Haäu, ban Veä Sinh, cho ta moät neùt phaùt hoïa raát thaàn tình veà khung caûnh vaø khoâng khí lôùp tu hoïc (caùc baøi naày ñaõ trích ra ôû treân).

Vaø ñaây laø moät baøi khaùc, xin ñoá quyù vò bieát baøi naày mang aâm höôûng cuûa ai?

Gioáng Laøng Mai khoâng quí vò ?

Ñeâm vaên ngheä ñöôïc toå chöùc vaøo luùc 8 giôø toái thöù baûy, 29.12.01, ngaøy tröôùc hoâm beá giaûng. Saân khaáu ñöôïc thieát laäp ngay döôùi saøn nhaø trong hoäi tröôøng, khaùn giaû hoïc vieân ngoài beät döôùi ñaát, tröôùc maët quyù Thaày. Caùc baùc lôùn tuoåi ngoài vaøo nhöõng daõy gheá saép hai beân hoâng.

Neáu noùi, vaên ngheä dieãn taû ñöôïc neáp vaên hoùa, tình caûm, suy nghó, caùch soáng... cuûa moät taäp theå thì ñeâm sinh hoaït vaên ngheä naày cho thaáy ñieàu ñoù moät caùch roõ raøng nhaát. Caùc tieát muïc ñeàu do caùc em töï bieân töï dieãn, raát hoàn nhieân, voâ tö, soáng ñoäng, treû trung vaø saâu saéc. Coù raát nhieàu maøn vuõ, vaø kòch (caàn phaûi taäp döôïc coâng phu). Taát caû ñeàu ñoäc ñaùo, töôi vui vaø khoâng keùm phaàn ñieâu luyeän. Caùc hoaït naùo vieân ñieàu khieån Chöông trình (MC), 2 nam moät nöõ: Höôøng, Thoï vaø Bích Lieân raát töï nhieân, linh hoaït. Quan khaùch beân ngoaøi -khoâng tham döï khoùa hoïc- ñeán xem raát ñoâng, ngoài chaät caû hoäi tröôøng. Caùc em xem raát haøo höùng. Hình nhö ñaây cuõng laø laàn ñaàu tieân, caùc Thaày lôùn ngoài coi suoát ñeán luùc beá maïc môùi ra veà. Caùc Thaày Haïnh Luaän, Vieân Giaùc cuõng bò söùc soáng hoàn nhieân cuûa caùc em nhieáp phuïc, tình nguyeän tham gia vaøo ban nhaïc vôùi 2 caây Gitar thuøng ñeäm cho caùc em haùt suoát buoåi. Theâm vaøo ñoù, ban toå chöùc chôi raát ñieäu, thænh thoaûng caùc khay baùnh traùi, nöôùc ngoït, nöôùc traø ñöôïc mang ra, ñi khaép phoøng môøi khaùn giaû. Trong ñaïo töø tröôùc khi keát thuùc, Thaày Trí Minh cuõng ñaõ taùn thaùn taøi naêng cuûa caùc em. Thaày noùi: Hay nhö theá naày, neáu maø baùn veù chaéc laø thaâu voâ quyõ ñöôïc moät soá tieàn lôùn!, phaûi bieát taøi ngheä cuûa caùc em nhö theá naøo!

Coù nhöõng baøi haùt, ñieäu vuõ noùi leân ñöôïc tình ca queâ höông, daân toäc, nhö baøi "Chung moät doøng soâng" do MC Höôøng vaø moät chò tröôûng GÑPT hôïp ca; Myõ Dung (Thieän Nghi) vôùi baøi ca "Queâ höông laø con ñoø nhoû, meï veà chieác noùn nghieâng nghieâng; Queâ höông laø ñeâm traêng toû, hoa cau ruïng traéng ñaàu heø..." laøm se thaét loøng ngöôøi vieãn xöù.

Nhöõng ñieäu vuõ duyeân daùng, meàm maïi noùi leân neùt ñaëc thuø, hieàn thuïc cuûa ngöôøi thieáu nöõ Vieät, nhö vuõ khuùc "Sôn ca" (ban Oanh Vuõ nöõ) raát ñaùng yeâu, thô ngaây; vuõ khuùc "Ñoâi caùnh nhoû" do 2 em nöõ, 1 lôùn 1 beù trình dieãn raát deã thöông; vuõ khuùc "Chôø ngöôøi" (ban Haønh Ñöôøng) vôùi 6 taø aùo daøi traéng hoïc troø vaø chieác noùn baøi thô raát duyeân daùng...

Nhöõng vôû kòch ñaày yù nghóa, saâu saéc nhö vôû "Söï tích troáng, chuoâng, moõ" (3 em Oanh Vuõ nam) noùi leân ñöôïc yù nghóa 3 loaïi phaùp khí naày, vôùi caù laø moõ, raén laø chuoâng, vaø boø laø troáng. Ñaëc bieät maøn kòch raát ngaén "ngöôøi ta ñaõ boû con roài Chuùa ôi" do MC Höôøng vaø Bích Lieân dieãn, mang raát nhieàu yù nghóa: Ngöôøi con gaùi phaûi löïa choïn moät trong hai con ñöôøng, hoaëc giöõ ñaïo, hoaëc boû ñaïo ñeå theo choàng vì anh ta laø ngöôøi theo ñaïo Chuùa. Vaø coâ ñaõ can ñaûm döùt khoaùt löïa choïn, ñeå cho anh chaøng phaûi thoát leân moät caùch ñau khoå nhö vaäy...

Coù nhieàu vôû kòch ñem laïi nhöõng traän cöôøi thoaûi maùi, nhö maøn haøi môû ñaàu "Sôù Taùo Quaân" do 3 oâng Taùo trình dieãn; nhö hoaït caûnh ñoái thoaïi qua laïi giöõa 2 em nam (ban Trai Soaïn) dieãn xuaát raát töï nhieân, vui töôi, ñieâu luyeän khoâng thua gì Phi Thoaøn vaø Hoaøi Linh...

Nhieàu baøi ca noùi leân ñöôïc tình ñôøi nghóa ñaïo, nhö Thaày Thích Vieân Giaùc vôùi baøi "thuyeàn Baùt Nhaõ" raát saâu saéc, yù nghóa; em Voõ Tieåu Haûi, 22 tuoåi ca voïng coå raát muøi...

Ñaëc bieät maøn ñoäc taáu Piano do moät em nam trình dieãn raát xuaát saéc, coâng phu; baøi "Tình phai"do moät em nam ban Haønh Ñöôøng ca vaø töï ñeäm ñaøn Guitar raát ñieâu luyeän...

Taát caû chöùng toû taøi naêng bao la, phong phuù cuûa nhöõng ngöôøi treû Vieät Nam.

Chöông trình taïm ngöng ñeå tuyeân boá keát quaû tranh giaûi Theå thao vaø Bích baùo. Veà phaàn Bích baùo, ban Trai Soaïn ñöùng nhaát. Tieáp theo laø caùc ban Veä Sinh, Haønh Ñöôøng vaø Oanh Vuõ.

Sau ñoù, chöông trình tieáp tuïc vôùi 3 maøn trình dieãn nöõa vaø keát thuùc vaøo luùc 10 giôø 30', vôùi keát quaû Vaên Ngheä nhö sau: ñöùng haïng I laø ban Oanh Vuõ; II, ban Trai Soaïn; III, ban Haønh Ñöôøng; vaø IV, ban Veä Sinh. Trong khi khaùn giaû tieác nuoái ra veà, caùc em xin quyù Thaày ñöôïc ôû laïi chôi vôùi nhau ñeán 12 giôø khuya môùi chaám döùt.

Leã beá giaûng luùc 10 giôø 30oõ ngaøy chuû nhaät 30.12.01 vôùi lôøi phaùt bieåu cuûa quyù Thaày tröôûng ban Toå Chöùc An Chí, vaø Thaày Trí Minh, Thaày Nhaát Chaân... Thaày An Chí noùi raát laâu vaø tha thieát, boäc loä tình caûm cuûa mình daønh cho khoùa hoïc. Haàu nhö taát caû moïi ngöôøi ñeàu bò khoùa hoïc naày nhieáp phuïc, töø Thaày Trí Minh, Nhaát Chaân, An Chí, Vieân Giaùc, Haïnh Luaän ñeán quí Baùc ... Coù 3 quan khaùch ngöôøi Nauy tôùi tham döï, trong ñoù coù oâng hieäu tröôûng tröôøng trung hoïc Rommen naày. (OÂng coù leân phaùt bieåu caûm töôûng, ñöôïc bieát tröôøng naày coù 580 hoïc sinh vôùi 70% laø ngöôøi ngoaïi quoác, vaø coù 2 giaùo sö ngöôøi Vieät daïy ôû ñaây. Chuøa Khuoâng Vieät ngaøy nay laø bieåu töôïng cho caû Baéc AÂu; nhaéc ñeán noù, khoâng ngöôøi daân Nauy naøo laø khoâng bieát). Ban toå chöùc baùo caùo phaàn chi thu. Vöøa ñuû, khoâng thaâm thuûng. Thaày Trí Minh trao quaø löu nieäm cho quan khaùch vaø quyù Baùc coù coâng. Ban Toå Chöùc tuyeân boá keát quaû thi traéc nghieäm giaùo lyù vaø phaùt phaàn thöôûng cho caùc hoïc vieân xuaát saéc.

Hôn 13 giôø, taát caû moïi ngöôøi leân xe ra veà, mang theo trong loøng nieàm tieác nhôù khoâng nguoâi.

Taïi haûi ngoaïi, coù hai Trung Taâm tu hoïc Phaät Giaùo qui tuï nhieàu ngöôøi treû VN nhaát, ñoù laø Chuøa Laøng Mai, taïi Phaùp vaø Khoùa Giaùo Lyù Nauy naày. Moãi beân ñeàu coù moät saéc thaùi rieâng. Trong khi ôû Laøng Mai caùc em -vôùi taø aùo daøi ñuû maøu saéc vaø chieác khaên ñoùng- ñöôïc höôùng daãn veà Thieàn, thieàn toïa, thieàn haønh, quaùn chieáu thaân taâm..., ñöôïc hoïc caùch thaùo gôõ noäi keát, taùi laäp nhòp caàu caûm thoâng giöõa cha con, choàng vôï, tuoåi taùc, 2 neàn vaên hoùa caùch bieät...(laø nhöõng ñieàu raát caàn thieát cho cuoäc ñôøi ñaày gian nan traéc trôû cuûa ngöôøi cö só taïi gia); thì ôû ñaây, caùc em chaân chaát vôùi chieác aùo traøng lam ñaày ñaïo vò, ñöôïc höôùng daãn saâu vaøo giaùo lyù nhaø Phaät vôùi taùnh khoâng, baùt nhaõ...

Ñoù laø 2 maët cuûa moät hình haøi, caàn boå xung laãn nhau ñeå thaân theå VN ñöôïc tröôûng thaønh toaøn dieän. Caùi hay ôû ñaây laø caùc em töï ñoäng vaøo neà neáp, giöõ gìn vaø baûo veä phaåm caùch. Raát ít khi caùc Thaày la raày, quôû phaït. Thaày An Chí chæ thænh thoaûng sau moãi giôø côm, naêm thì möôøi hoïa, môùi nhaéc ñeán, ñeå caùc em caån thaän giöõ gìn, ñöøng coù laøm "beå göông, beå boùng ñeøn...". Theá maø, ñaâu vaøo ñaáy. Traät töï. Ñaøng hoaøng. Ngaên naép. Saïch seõ...Hình nhö trong thaâm taâm, caùc em caûm thaáy moät nieàm töï haøo kieâu haõnh ñaõ coù ñöôïc moät ñaïo traøng trang nghieâm thanh tònh nhö vaäy, maø moãi em laø moät thaønh vieân goùp phaàn vaøo vieäc kieán taïo neân ñaïo traøng ñoù. OÂi caûm ñoäng bieát bao, tuoåi treû Vieät Nam! Caùc em chính laø nieàm töï haøo cuûa daân toäc, ñaõ ñoùng goùp vaøo söï thaønh coâng veû vang cuûa ngöôøi Vieät ôû khaép naêm chaâu... Vôùi loøng töø bi voâ haïn, vôùi taâm nguyeän ñoä sinh, roài ñaây caùc em seõ ñi vaøo ñôøi, cöùu vôùt nhöõng khoå ñau truøng ñieäp cho moïi loaøi. Toâi xin caùc em moät ñieàu, haõy gôûi veà Vieät Nam traùi tim cuûa mình, nôi neàn vaên hoùa, ñaïo ñöùc ñang suy ñoài sau nhöõng naêm thaùng choàng chaát haän thuø ñaáu tranh, nôi caùc baïn cuøng trang löùa ñang huïp laën trong vuõng laày xì ke ma tuùy, nghieän ngaäp...

Nhöng ñoàng thôøi, chuùng ta cuõng khoâng khoûi tuûi nhuïc, khi thaáy nhöõng söï chia reõ, chöûi bôùi, boâi nhoï laãn nhau trong coäng ñoàng, giöõa caùc hoäi ñoaøn... Khoâng. Chia reõ khoâng phaûi laø baûn chaát thaät cuûa con ngöôøi Vieät Nam. Noù ñöôïc du nhaäp töø beân ngoaøi vaøo vaø coù aâm möu. Thaät xaáu hoå bieát bao! hoï nhaïo baùng ngay ñeán caû caùc thaùnh nhaân Vieät Nam! Cha oâng chuùng ta ñaõ coù nhöõng loãi laàm, xin ñöøng tieáp tuïc trao truyeàn nhöõng loãi laàm ñoù ñeán cho chuùng con. Xin haõy töï haøo vôùi tuoåi treû VN hoâm nay, maø ñieån hình laø khoaù Phaät Phaùp muøa ñoâng taïi Oslo, Na uy naày.

Dó nhieân, ñeå trôû thaønh toaøn haûo, chuùng ta coøn phaûi hoïc hoûi vaø ra söùc coá gaéng nhieàu hôn nöõa. (Trong khi ôû Laøng Mai ñaõ bieát caùch dinh döôõng ñuùng khoa hoïc vôùi gaïo löùt, baùnh mì ñen vaø khoâng duøng hoùa chaát, boät ngoït... thì ôû ñaây vaãn coøn tuøy tieän "theo truyeàn thoáng"!).

Chuùng con cuõng xin ñeâ ñaàu ñaûnh leã chö vò Phaùp Sö Nhaát Chaân vaø Thieän Hueä. Caùc ngaøi ñaõ soi saùng nguoàn ñaïo trong con, daãn daét chuùng con laàn böôùc treân con ñöôøng tu hoïc, ngoõ haàu mai haäu choùng vieân thaønh Phaät quaû. AÂn ñöùc ñoù thaät quaù saâu daøy, chuùng con laøm sao queân ñöôïc. Xin nguyeän ñôøi ñôøi kieáp kieáp, baát cöù nôi ñaâu chuùng ta cuõng luoân luoân ñöôïc laø baïn Phaùp vôùi nhau.

Chuùng con cuõng thaønh kính tri aân Thöôïng Toïa Thích Trí Minh, ngöôøi ñöùng muõi chòu saøo trong suoát 16 naêm qua, ñem heát söùc mình leøo laùi, lo toan, toå chöùc, nuoâi döôõng ñeå cho khoùa hoïc ñöôïc toàn taïi cho ñeán ngaøy hoâm nay vaø maõi maõi veà sau.

Chuùng con cuõng tri aân Quyù Baùc trong Hoäi Phaät töû, nhöõng ngöôøi ñaõ khai saùng ra khoùa giaùo lyù naày ngay töø nhöõng böôùc ñaàu tieân. Trong ñoù, coù nhöõng vò ñaõ khoâng coøn hieän dieän ngaøy hoâm nay vaø coù nhöõng vò vaãn coøn tieáp tuïc ñoùng goùp coâng söùc, haàu ñöa con thuyeàn Phaät Phaùp naày ñeán bôø vinh quang, nhö caùc Baùc Quaûng Thieän Khöu Vaên Nhi, Quaûng Taán Ñoã Ñaït Thaønh, Quaûng Khai Traàn Hoa, ...

Xin moät laàn nöõa, nghieâng mình ñaûnh leã giaùc linh coá Thöôïng Toïa Thích Quaùn Khoâng./.

Haïnh Thöùc (Minh Vinh)   07 thaùng 01 naêm 02