Vieät Nam Nhaät Baùo, 4 thaùng 1 naêm 2002
Ngoïc Lan (muïc Nhoû To Taâm Söï)
OÂng THIEÂM-LEÂ
HOÛI:
Gôûi Coâ Ngoïc-Lan. Nhaân ñoïc muïc NTTS maø Coâ traû lôøi cho OÂng Man Nguyeãn hoûi veà Ñaùi-Ñöùc-Tuaán, toâi xin goùp theâm moät vaøi chi-tieát nhoû, mong Coâ ñöøng cho laø "thaøy lay" nheù.
Mai-Nguyeät Ñaùi-Ñöùc-Tuaán sinh naêm 1907 vaø maát naêm 1968. Buùt hieäu TchyA ñöôïc phoå-bieán vôùi yù nghóa "Toâi Chaúng Yeâu Ai".
Thaät söï, buùt hieäu TchyA oâng ñaët coù haøm yù "Toâi Chæ Yeâu Angeøle". Angeøle laø phöông-danh moät coâ ñaàm lai tuyeät-saéc ôû Haø-Noäi maø oâng ta raát yeâu. Chöõ A vieát hoa ôû cuoái buùt hieäu treân truøng vôùi chöõ ñaàu cuûa teân ngöôøi ñeïp oâng yeâu. Chöõ TchyA khoâng phaûi vieát chöõ in hoaøn toaøn nhö oâng Man Nguyeãn maø chæ chöõ ñaàu vaø chöõ cuoái vieát hoa maø thoâi. Ngoaøi ra oâng coøn coù teân töï laø Mai-Nguyeät nöõa.
Ngoaøi söï-nghieäp maø Coâ neâu ra, TchyA coøn coù dòch baøi thô "Phong Kieàu Daï Baïc" cuûa Tröông-Keá ra quoác-ngöõ nhö sau:
"Quaï keâu traêng xeá trôøi söông
Löûa chaøi caây beán ñoái söôøn Saàu Mieân
Haøn-san vaúng tieáng chuøa-chieàn
Nöûa ñeâm ñöa maõi ñeán thuyeàn Coâ-Toâ."Ñoùng goùp vaøi yù-kieán nhoû goïi laø "giai-thoaïi vaên-chöông", mong Coâ ñöøng cho laø "thaøy lay" nheù!
ÑAÙP:
Caûm ôn OÂng Thieâm-Leâ ñaõ giuùp toâi theâm taøi-lieäu veà nhaø vaên, nhaø thô TchyA, nhaát laø yù nghóa cuûa buùt hieäu "TchyA". Trong khi toâi treo toøn-ten laù thö cuûa OÂng do toøa baùo fax qua ñeå traû lôøi OÂng, thì coù anh baïn giaø cuûa toâi ñeán chôi. Toø moø, anh ñoïc laù thö cuûa OÂng vaø voán laø moät ngöôøi ... "Nho ñaày buïng", Anh ñoïc cho toâi nguyeân taùc baøi thô Ñöôøng "Phong-Kieàu Daï Baïc" cuûa Tröông-Keá:Nguyeät laïc, oâ ñeà, söông maõn thieân
Giang phong ngö hoûa ñoái saàu mieân
Coâ-Toâ thaønh ngoaïi, Haøn-Sôn töï
Baùn daï chung thanh ñaùo khaùch thuyeàn.vaø Anh noùi raèng: TchyA Ñaùi-Ñöùc-Tuaán dòch baøi thô naøy khoâng hay baèng baûn dòch döôùi ñaây maø Anh nghó coù theå laø cuûa Taûn-Ñaø Nguyeãn-Khaéc-Hieáu:
Traêng taøn, tieáng quaï keâu söông
Löaû chaøi caây aùnh coøn vöông giaác hoà
Thuyeàn ai ñaäu beán Coâ-Toâ
Nöûa ñeâm vaúng tieáng chuoâng chuøa Haøn-Sôn.Vaø cuõng coù moät baûn dòch khaùc nöõa maø Anh khoâng nhôù cuûa ai:
Söông môø, quaï gòuc aùnh traêng phai
Caây beán saàu mô ngoïn löûa chaøi
Ngoaøi ngoõ Coâ-Toâ chuøa, nuùi laïnh
Nöûa ñeâm chuoâng voïng ñeán thuyeàn ai.Thöa OÂng Thieâm Leâ. Ñoïc ñeán ñaây, chaéc OÂng khoâng nghó laø toâi ... laïc ñeà caâu goùp yù cuûa OÂng veà TchyA Ñaùi-Ñöùc-Tuaán, nhöng taïi vì OÂng ñaõ coù loøng ghi laïi cho ñoäc-giaû baûn dòch cuûa TchyA veà baøi thô "Phong Kieàu Daï Baïc" cuûa Tröông-Keá, neân coù ngöôøi maùch cho nhöõng baûn dòch khaùc, taïi sao toâi laïi khoâng ghi cheùp laïi ñeå ñoäc-giaû thöông-thöùc vaø so saùnh luoân.
OÂng baïn giaø cuûa toâi cuõng keå cho toâi nghe moät "giai-thoaò vaên-chöông" veà 4 caâu thô "Phong Kieàu Daï Baïc" cuûa Tröông-Keá nhö sau: nhaø thô Tröông-Keá cheøo thuyeàn daïo chôi treân beán Coâ-Toâ giöõa caûnh traêng thanh nöôùc bieác, thì laøm ñöôïc 3 caâu thô trong 4 caâu treân thì bí. Tröông-Keá loay hoay maõi, khoâng theå laøm ñöôïc caâu keát thöù 4. Coøn Sö OÂng truï trì chuøa Haøn-Sôn cuõng laø moät nhaø thô, ñeâm khuya thao thöùc khoâng nguû ñöôïc neân thöùc daäy ñi daïo hoà sen. Sö Cuï thaáy trôøi ñaát mang mang, maûnh traêng non moâng-lung, huyeàn aûo, söông baïc môø môø, Sö Cuï beøn öùng khaåu laøm ñöôïc 3 caâu thô:
Sô tam, sô töù nguyeät moâng lung
Baùn tôï ngaân caâu, baùn tôï cung,
Hoát kieán maïch ñaàu phaân löôõng ñoaïnthì cuõng bí vaän luoân. Sö Cuï cöù ngaâm ñi ngaâm laïi 3 caâu, maø khoâng theå laøm ñöôïc caâu 4. Trong khi ñoù, chuù tieåu chôït thöùc giaác, khoâng thaáy Sö Cuï ñaâu, beøn ñi tìm vaø gaëp Sö Cuï ñang laåm baåm 3 caâu thô lôû dôû. Chuù tieåu hoûi thì ñöôïc Sö Cuï ñoïc cho nghe 3 caâu thô ñoù. Voán coù hoàn thô, chuù tieåu nhìn boùng traêng in döôùi ñaùy hoà vaø aån hieän treân maây, chuù lieàn ñoïc:
Baùn traàm thuûy ñeå, baùn phuø khoâng.
(Nöûa chìm ñaùy nöôùc, nöûa caøi treân khoâng)Sö Cuï möøng quaù, khen chuù tieåu: Hay quaù! Hay quaù! Roài cuøng chuù tieåu quay trôû veà chuøa gioùng chuoâng chuøa. Khi tieáng chuoâng ngaân nga vang xa, nhaø thô Tröông-Keá ñang ngoài ñaêm-chieâu treân thuyeàn ñaäu beán Coâ-Toâ nghe ñöôïc, lieàn böøng tænh, nghó ngay ñöôïc caâu thöù 4 cuûa baøi thô treân:
Baùn daï chung thanh ñaùo khaùch thuyeàn
(Nöûa ñeâm tieáng chuoâng chuøa vaúng ñeán khaùch ñi thuyeàn).Vaø nhö vaäy laø caû hai baøi thô ñaõ ñöôïc hoaøn taát moät caùch troïn veïn. Rieâng baøi thô "Phong Kieàu Daï Baïc" cuûa Tröông-Keá ñöôïc xem nhö moät trong nhöõng baøi thô Ñöôøng hay nhaát, xeáp ngang haøng vôùi Baïch-Cö-Dò, vôùi Vöông-Duy.
OÂng Thieâm-Leâ ñaõ göûi cho ñoäc-giaû Nhoû To Taâm-Söï moät "giai-thoaïi vaên- chöông" vaø toâi cuõng xin ñoùng goùp moät giai-thoaïi nöõa – qua lôøi keå cuûa anh baïn vong-nieân - ñeå ñoäc-giaû NTTS thöôûng-thöùc trong nhöõng ngaøy ñaàu naêm döông-lòch. Moät laàn nöõa, caûm ôn OÂng vaø xin OÂng "vaát" giuøm hai chöõ "thaøy-lay" ñi. Ai laïi daùm nghó quaáy veà OÂng nhö vaäy? Kính chaøo OÂng.
***
VNNB, ngaøy 11 thaùng 1 naêm 2002
Ngoïc Lan
HOÛI:
Moät ñoäc-giaû aån danh ñaõ göûi ñeán toøa baùo maáy caâu thô vaø doøng chöõ ghi theâm treân muïc Nhoû To Taâm-Söï ngaøy thöù baåy 02.01.2002 cuûa Ngoïc-Lan traû lôøi oâng Thieâm-Leâ nhö sau:
"Xin löu yù: "Boán chöõ "Hoát kieán maïch ñaàu" ôû trong baøi Ñöôøng Thi (toâi queân teân taùc-giaû, nhöng hình nhö cuûa Vöông-Xöông-Linh) nhö sau:
Khueâ trung thieáu phuï baát tri saàu
Xuaân nhaät ngöng trang Thöôïng-Thuùy-Laâu
Hoát kieán maïch ñaàu döông lieãu saéc
Hoái giao phu teá mòch phong haàu.
Vaø vò ñoäc-giaû aån danh ñaõ cho bieát boán caâu thô cuûa Sö Cuï chuøa Haøn Sôn laøm ra vôùi söï "tieáp tay" (theo giai-thoaïi) cuûa chuù tieåu sính thô, do Ngoïc- Lan cheùp laïi trong thö traû lôøi OÂng Thieâm-Leâ nguyeân vaên phaûi laø:
Sô tam, sô töù nguyeät moâng lung
Baùn tôï ngaân caâu, baùn tôï cung
Nhaát phieán ngoïc hoà phaân löôõng ñoaïn
Baùn traàm thuûy ñeå, baùn phuø khoâng
maø Ngoïc-Lan ñaõ cheùp sai, ñeå... "raâu" cuûa Vöông-Xöông-Linh caém vaøo ... "caèm" Tröông-Keá, thaønh ra caâu thöù tö bò sai:Hoát kieán maïch ñaàu phaân löôõng ñoaïn.
ÑAÙP:
Thöa vò ñoäc-giaû aån danh vaø OÂng Thieâm-Leâ.
Ngoïc-Lan thaønh thaät xin loãi hai OÂng vì söï sai soùt cuûa boán caâu thô treân. Nguyeân do laø toâi voán doát ñaëc veà chöõ Haùn, chæ bieát loõm boõm maáy chöõ thoâng duïng maø ai cuõng bieát, ñaïi khaùi nhö: gia laø nhaø, quoác laø nöôùc, tieàn laø tröôùc, haäu laø sau, v...v... Caâu thô treân sai, vì anh baïn giaø maø toâi vaán keá veà baøi thô Phong Kieàu Daï Baïc cuûa Tröông-Keá ñaõ ñoïc cho toâi cuøng moät luùc caû hai baøi Phong Kieàu Daï Baïc vaø Khueâ Oaùn (ñuùng nhö ñoäc-giaû aån danh ñaõ vieát) cuûa Vöông-Xöông-Linh. Trong luùc voäi vaøng, toâi ñaõ sô yù vieát caâu noï xoï caâu kia. Thaønh thaät caûm ôn vò ñoäc-giaû aån danh vaø xin loãi OÂng cuøng OÂng Thieâm-Leâ.Nhaân ñaây, nhaän thaáy ñoäc-giaû NTTS hình nhö thích thô Ñöôøng vaø coù leõ vì baøi thô Phong Kieàu Daï Baïc cuûa Tröông-Keá quaù hay, neân nhieàu ngöôøi ñua nhau dòch laïi, neân toâi ñaõ nhôø anh baïn söu-taàm cho toâi theâm moät soá baøi cuûa nhieàu ngöôøi dòch khaùc nhau. Toâi xin cheùp laïi ñaây ñeå quyù vò ñoäc-giaû cuûa NTTS cuøng thöôûng-thöùc:
Nguyeân vaên baøi thô Phong Kieàu Daï Baïc vaø nguyeân taùc chöõ Haùn:
Nguyeät laïc oâ ñeà söông maõn thieân
Giang phong ngö hoûa ñoái saàu mieân
Coâ toâ thaønh ngoaïi Haøn-Sôn töï
Daï baùn chung thanh ñaùo khaùch thuyeàn.Dòch nghóa:
Caàu Phong, ñeâm neo thuyeàn
Traêng laën, quaï keâu, söông ñaày trôøi
Caây phong beân soâng, aùnh ñeøn chaøi, tröôùc giaác nguû buoàn
Ngoaøi thaønh Coâ Toâ laø chuøa Haøn Sôn
Nöûa ñeâm tieáng chuoâng voïng ñeán thuyeàn khaùch1/- Baûn dòch cuûa Taûn Ñaø:
Traêng taø, tieáng quaï keâu söông
Löûa chaøi caây aùnh saàu vöông giaác hoà
Thuyeàn ai ñaäu beán Coâ Toâ
Nöûa ñeâm vaúng tieáng chuoâng chuøa Haøn Sôn.2/- Baûn dòch cuûa Traàn-Troïng-Kim:
Quaï keâu, traêng laën, söông rôi
Löûa chaøi caây baõi ñoái ngöôøi naèm co
Con thuyeàn ñaäu beán Coâ-Toâ
Nöûa ñeâm nghe tieáng chuoâng chuøa Haøn-Sôn.3/- Baûn dòch cuûa Ngoâ-Taát-Toá:
Quaï keâu, söông toûa traêng lui
Ñeøn chaøi vaây beán ñoái ngöôøi naèm khoâ
Chuøa ñaâu treân nuùi Coâ-Toâ
Tieáng chuoâng ñöa ñeán beán ñoø canh khuya.4/- Baûn dòch cuûa Buøi-Khaùnh-Ñaûn:
*Traêng laën söông môø nghe tieáng quaï
Löûa chaøi caây aùnh giaác chöa yeân
Coâ-Toâ beân maùi Haøn-Sôn töï
Ñeâm muoän chuoâng ngaân vaúng ñeán thuyeàn.5/- Baûn dòch cuûa Traàn-Troïng-San:
Quaï keâu, traêng laån söông trôøi
Buoàn hiu giaác nguû löûa chaøi beán phong
Ñeâm Coâ-Toâ vaúng tieáng chuoâng
Chuøa Haøn-Sôn ñeán thuyeàn soâng Phong-Kieàu.6/- Boán baøi thô döôùi ñaây laø cuûa Haûi-Ñaø:
* Baøi dòch 1 :
Tieáng quaï keâu söông, boùng nguyeät môø
Caàu phong ñoám löûa giaác saàu mô
Haøn Sôn khuaát baõi Coâ-Toâ vaéng
Ñeâm ñieåm hoài chuoâng khaùch söõng sôø.* Baøi dòch 2:
Nguyeät taø, quaï laûnh loùt keâu söông
AÙnh löûa caàu phong voã moäng thöôøng
Beán vaéng Coâ-Toâ thuyeàn leû boùng
Haøn-Sôn reàn ró khaùch nghe chuoâng.* Baøi dòch 3:
Traêng laën, söông ñaày, tieáng quaï keâu
Beán phong, aùnh löûa, giaác ñìu hiu
Coâ-Toâ quaïnh queõ thuyeàn neo beán
Chuoâng ñoå Haøn-Sôn vaúng tieáng ñeàu.* Baøi dòch 4:
Quaï keâu, traêng laën, söông ñaày
Beán phong, löûa ñoùm, saàu say giaác hoà
Haøn-Sôn khuaát beán Coâ-Toâ
Nöûa ñeâm thuyeàn khaùch thaãn thôø nghe chuoâng.7/- Hai baøi dòch döôùi ñaây laø cuûa Phaïm-Vuõ-Thònh (Sydney)
Ñeâm Neo Beán Phong-Kieàu
* Traêng taø, quaï ruùc, trôøi ñaày söông
Caây im löûa ñoùm ngöôøi naèm suoâng
Coâ-Toâ beán laëng ñeâm giaø nöûa
Chuøa coå Haøn-Sôn vaúng tieáng chuoâng.* Traêng taø quaï ruùc trôøi söông
Caây im löûa ñoùm naèm suoâng höõng hôø
Nöûa ñeâm neo beán Coâ-Toâ
Haøn-Sôn vaúng tieáng chuoâng chuøa buoàn teânh.8/- Hai baøi dòch döôùi ñaây laø cuûa Vöông-Uyeân:
* Traêng khuaát, quaï keâu, trôøi phuû söông
Löûa chaøi beán nöôùc coõi saàu vöông
Coâ Toâ ñeâm vaéng thuyeàn ai ñaäu
Tónh laëng Haøn Sôn voïng tieáng chuoâng.* Traêng taøn, söông phuû, quaï keâu
Löûa chaøi, beán nöôùc deät theâu moäng saàu
Coâ-Toâ tónh mòch ñeâm thaâu
Haøn-San chuoâng ñieåm thuyeàn caâu laëng lôø.9/- Baûn dòch cuûa Ngoïc-AÅn (Tokyõ):
Quaï keâu, traêng laën, söông muø
Ñeâm naèm khoâng nguû, caây ru löûa chaøi
Coâ-Toâ ñaäu chieác thuyeàn ai
Nöûa ñeâm voïng tieáng chuoâng daøi Haøn-Sôn.10/- Baûn dòch cuûa Ngoâ-Vaên-Phuù:
Quaï keâu, traêng xeá ngang ñaàu
Löûa chaøi caây beán goái saàu nguû mô
Thuyeàn ai ngoaøi beán Coâ-Toâ
Nöûa ñeâm laïnh tieáng chuoâng chuøa Haøn San.11/- Baûn dòch cuûa Nguyeãn-Theá-Nöõu:
Quaï keâu, traêng laën, trôøi ñaày söông
Phong beán, löûa chaøi, saàu moäng vöông
Chuøa ngoaïi, thaønh Toâ, treân nuùi laïnh
Nöûa ñeâm thuyeàn khaùch naèm nghe chuoâng.12/- Baûn dòch cuûa Ñinh-Vuõ-Ngoïc:
Quaï keâu, söông phuû, traêng thaâu
Löøa chaøi, caây beán laëng saàu trong mô
Coâ-Toâ chuøa vaéng khuya môø
Tieáng chuoâng tìm vieáng khaùch thô trong thuyeàn.13/- Baûn dòch cuûa Leâ-Nguyeãn-Löu:
Söông môø, quaï giuïc, aùnh traêng phai
Caây beán saàu mô ngoïn löûa chaøi
Ngoaøi ngoõ Coâ-Toâ chuøa nuùi laïnh
Nöûa ñeâm chuoâng voïng tôùi thuyeàn ai.
(Ghi chuù- Baûn dòch naøy hoâm tröôùc NTTS coù ñaêng maø noùi laø khoâng bieát cuûa ai).14/- Hai baûn dòch cuûa AÙi-Caàm:
* Quaï keâu, traêng khuyeát treân caønh söông
Ñoám löûa haét hiu giöõa ñeâm tröôøng
Coâ-Toâ thuyeàn ñoã saàu in boùng
Haøn-Sôn chuøa voïng tieáng chuoâng ngaân.* Traêng khuyeát treân caønh söông quaï keâu
Löûa chaøi soâng quaïnh beán coâ lieâu
Coâ-Toâ thuyeàn ñaäu trong ñeâm vaéng
Chuoâng Haøn-Sôn ñoäng soùng ñìu hiu.15/- Baûn dòch cuûa Nguyeãn Khueâ:
Traêng laën, quaï keâu, trôøi phuû söông
Löûa chaøi caây beán giaác saàu vöông
Chuøa Haøn ngoaøi aûi Coâ-Toâ vaéng
Thuyeàn khaùch ñeâm khuya vaúng tieáng chuoâng.16/- Baûn dòch cuûa KD:
Trôøi söông, traêng laën, quaï keâu luoân
Nguû ñoái caàu phong löûa caù buoàn
Thuyeàn ñaäu thaønh Toâ, chuøa nuùi laïnh
Nöûa ñeâm chuoâng neän tieáng boong boong.17/- Baûn dòch cuûa Nguyeãn-Haø:
Tieáng nhaïn keâu söông, nguyeät cuoái trôøi
Bôø phong saàu haét löûa thoân chaøi
Haøn- Sôn chuoâng vaéng Coâ-Toâ laïi
Khuya khoaét lay thuyeàn ñoäng giaác ai.
18/- Baûn dòch cuûa Nguyeãn-Huøng-Laân:Traêng taø, quaï goïi söông leân
Bôø caây chaøi löûa ñoâi beân giaác saàu
Chuøa Haøn-Sôn giöõa ñeâm thaâu
Tieáng chuoâng thaønh ngoaïi ñöa vaøo thuyeàn nhaân.Vôùi 19 baøi thô dòch treân ñaây, chaéc cuõng ñuû cho toâi taï loãi veà sai soùt treân. Caûm ôn hai OÂng moät laàn nöõa; xin hai OÂng vaø quyù ñoäc-giaû tha loãi cho.
Minh Quang posted February 4, 2002
[ Up ] [ Cửa Tùng Đôi Cánh Gài ] [ Đi Chùa ] [ Hai Vị Thiền Sư ] [ Piano Sonata 14 ] [ Đi Vào Cõi Thơ ] [ Vết Chim Bay ] [ Thơ T T Kh ] [ Đi Chùa Hương ] [ Câu Chuyện Nhà Sư ] [ Động Hoa Vàng ] [ Gốc Tùng ] [ Đường Lên Núi Linh ] [ Sư Thiện Chiếu ] [ Lửa Từ Bi ] [ Ngôi Chùa Xưa ] [ Phong Kiều Dạ Bạc ] [ Người Con Gái Mặc Quần ] [ Ly Tao ] [ Vì Em Tôi Đã Làm Sa Di ] [ Ngôi Chùa Nhỏ Và Vị Chân Tu ] [ Ngậm Ngải Tìm Trầm ] [ Phu Thê Luận Đạo ] [ Tách Trà Còn Nóng ] [ Hoàng Tử Bé chương 1 ] [ Kim Các Tự ] [ Xuất Gia 1 ] [ Ưu Quốc ] [ Sắn Dây Núi Yoshino ] [ Lòng Cha - Rabindranath Tagore - Trí Hải ] [ Ta Thấy Hình Ta Những Miếu Đền - Mai Thảo ]
