Kyõ sö Sagant Phan

Chuøa coù toàng coäng 98 caây coät. Ñaây laø loaïi caây maø ngöôøi ta chôû töø mieàn Trung, chôû töø treân Nam Vang xuoáng maø cuùng döôøng. Loaïi goã maø ngöôøi ta noùi moái ñuïc khoâng noãi, khoâng moït. Vôùi 98 coät chuøa, chia thaønh ba lôùp nhaø baèng nhau. Ngaøy xöa vì caùch xa thaønh phoá phuø hoa ñoâ hoäi, neân ngöôøi ta coù noùi khuya veà coù nghe coïp gaàm vang voäi moät goùc ñoài. Quanh laø nhieáu caây lôùn nhoû nhö khu röøng vaäy. Khuya veà traêng saùng chieáu doïi toaøn caûnh chuøa khoâng moät neùt buùt naøo veû ñeïp hôn caûnh naøy ñöôïc.

Tröôùc ñaïi ñieän treân hai coät chuøa lôùn. Coù hai caâu ñoái nhö sau:

"Töï coå taêng nhaøn thöôøng daån yeân haø vi baïn löõ
Sôn thaâm theá caùch chæ baèng thaûo moäc kyù xuaân thu"

Taïm dòch:

"Chuøa coå, sö nhaøn cuøng khoùi höông keát duyeân baàu baïn
Non xa ñôøi khuaát, chæ coû hoa löu daáu ngaøn sau laïi"

Töông truyeàn Phöông tröôïng Vieân Quang gioûi voõ Thieáu Laâm, coù laàn sö ñöôïc ngöôøi trong laøng nhôø sö ñeán trò beänh cho moät ngöôøi bò beänh ñieân maø ngaøy xöa ngöôøi ta goïi laø taø ma nhaäp. Caû laøng khoâng troùi noãi ngöôøi naøy. Ngöôøi naøy tröôùc ñoù laøm ngheà naáu than laäu, tay chaân löïc löôõng nhöng ngaøy kia noåi côn
ñieân anh ta ñoát nhaø choøi cuûa anh roài anh muoán ñoát theâm nhaø loái xoùm cho ñuû boä. Vôùi caây buùa caàm trong tay, ñoá ai daùm vaøo maø troùi anh ta laïi? Lính laøng ñöùng xôù rôù ngoaøi saân, sôï anh ta thaáy ñöôïc thì nguy.

Heát keá ngöôøi ta nhôù deán Thaày Chuøa Giaùc Laâm, ngöôøi ta nghó oâng laø baäc chaân tu neân coù theå taø ma sôï vía neân buoâng tha anh baùn than noåi ñieân naøy chaêng? Hoï ñònh nhôø Thaày nhieàu laàn, nhöng coù ngöôøi caûn laøm sao Thaày cöï noåi vôùi thaèng Ñieân ñang thuû caây buùa.

Nhöng sau cuøng Thaày cuõng ñeán. Thaày ñeán cöûa saân, nhöng hai tay vaãn goõ moõ ñeàu ñeàu. Anh chaøng beänh ñieân hình nhö thaáy laï, neân buoâng lôi caây buùa maø ñöùng ngoù. Thaày töø töø vöøa ñoïc kinh vöøa goõ moõ, roài thaày nhaäp noäi luùc naøo khoâng hay. Thaày chuïp coå thaèng ñieân vaø quaêng xuoáng ao sau nhaø. Dó nhieân luùc thaèng ñieân ñang loäi ngoäp thôû thì daân laøng nhaøo xuoáng troùi loâi leân. Deã ôït, nhöng ai daùm ñeán saùt maët maø vaät coå thaèng ñieân vôùi caây buùa thuû cuûa noù? Thaày cho noù theo thaày leân chuøa ... Roài ngaøy ngaøy baét noù böûa cuûi, ñeâm veà thì cho nghe kinh keä. Quaàn quaät töø saùng gaø chöa gaùy roä, ñeán toái mòt traêng toû sao môø môùi ñöôïc
cheùn chaùo. Meät quaù, neân töø töø beänh ñieân tan maát luùc naøo khoâng ai bieát cuõng khoâng ai hay. Theá laø Thaày noåi danh coù taøi trò beänh ma quyû.

Coù moät oâng phuù hoä laøng Phuù Nhuaän, oâng aên ôû raát saùt raït vôùi ngöôøi laøm, taùnh tình keo kieät neân ngöôøi laøm tuy ñoâng, maø thaân thích khoâng coù moät ai. Ai ai oâng cuõng cho laø ñoà aên baùm. Nhöng moät ngaøy naøo ñoù, hình nhö oâng naèm chieâm bao thaáy chuyeän aâm phuû, neân hoái loøng. OÂng nhôø ngöôøi nhaø cho môøi Thaày ñeán ñoïc kinh cho an vui gia ñaïo. Thaày ñeán, oâng vaãn coøn taùnh haø tieän, chæ môøi Thaày traùi chuoái chín haùi trong vöôøn vaø ly traø noùng. Theá thoâò Nhöng sau moät thôøi kinh Ñòa Taïng vaø Quaùn Theå thì Phöông tröôïng Vieân Quang ñaõ môû ñöôïc coõi loøng cuûa Phuù oâng heïp löôïng. Phuù oâng khoùc vaø thöa thieät vôùi Thaày laø toaøn boä gia saûn maø Phuù oâng giaøu coù laø do aùc nghieät cuûa Phuù oâng maø ra. Phuù OÂng gieát meï giaø, roài choân thaây döôùi ñìa caù, roài phuû ñaát leân. Xaây moät ngoâi chuøa nhoû cho oan hoàn tan. Nhöng Phuù OÂng khoâng bao giôø daùm ñeán nôi naày, töø hôn ba chuïc naêm nay. Lôøi kinh Ñòa Taïng vaø chuù Chuaån Ñeà cuûa Phöông tröôïng Vieân Quang ñaõ laøm Phuù OÂng thuù nhaän toäi loãò Phuù OÂng khoùc nöùc nôû vaø xin quy y chuoäc loãi. Toäi chuoäc ñôøi naøy nhöng ñôøi sau ai traû ñaây?

Roài ngaøy kia daân laøng thaáy moät vò sö ñaàu caïo troïc, ngoài xeáp baèng tröôùc ngoâi chuøa nhoû treân ñìa caïn nöôùc. Ñoïc kinh xaùm hoái ngaøy ñeâm möa gioù cuõng ñoïc. Trong lôøi kinh tieáng keä ngöôøi ta nghe thaáy sö naøy khoùc thaûm thieát. Vò sö ñoù chính laø Phuù OÂng. Ñaát ñai ruoäng vöôøn Sö môùi naøy baùn cho heát daân ngheøo chæ
chöøa laïi ngoâi chuøa nhoû treân saân ñìa maø thoâi.

Ñoù laø nhöõng lôøi noùi xa xöa töø hôn traêm nay roài. Ngaøy nay vuøng Phuù Nhuaän khoâng ai coøn nhôù ngoâi chuøa nhoû cuûa Phuù OÂng, ngoâi chuøa ñoù maø döôùi ñaát laø ngöôøi meï giaø bò con gieát cheát. Phuù OÂng hay laø Phuù Nhuaän?

Coøn chuù Tö giöõ chuøa Giaùc Laâm ngaøy xöa, luùc toâi coøn nhoû. Ngöôøi ta noùi chuù gioûi voõ, nhöõng coù ai thöû ñaâuû Nhöng coù thaèng baïn toâi thì ñoäi ôn chuù voâ cuøng. Noù ham loäi, maø khoâng bieát loäi. Khoâng bieát loäi laïi caøng ham bôi ra xa. Coøn toâi bieát loäi thì chæ loäi nöôùc tôùi chaân laø ñuû roài. Noù loäi xuoáng ao raát roäng maø ngöôøi ta coù theå goïi laø Hoà cuõng ñöôïc. Ngaøy xöa coøn thôøi Trònh hoaøi Ñöùc, chaéc chaén choã naøy laø nôi ghe xuoàng coù theå cheøo ñöôïc roài.

Thöôøng thöôøng ngöôøi mieàn Nam xaây nhaø cöûa, tröôùc laø nhaø neàn cao, sau nhaø laø ao caù. Khoâng coù gì laï heát, ngöôøi ta ñaøo ao, laáy ñaát ñaáp neàn nhaø roài cho nöôùc soâng vaøo. Theá laø nhaø vöøa cao vöøa coù ao maø nuoâi caù thaû vòt, laáy nöôùc töôùi vöôøn töôïc ... Moät coâng ñoâi chuyeän. Coøn chuøa Giaùc Laâm thì ao thaät söï laø moät
caùi Hoà raát roäng, maø ngöôøi ta goïi laø Baøu, nhö quaän 10 coù Baøu Sen raát lôùn. Nay vaãn coøn.

Thaèng baïn toâi noù loäi xa vôùi caây chuoái, roài tuoät tay chìm maát. Toâi bieát loäi nhöng loäi theo kieåu choù laøm sao cöùu ñöôïc ngöôøi. Caû ñaùm con nít la laøng. Nghe moät caùi uøm ... thì thaáy chuù Tö döôùi nöôùc keùo coå thaèng baïn toâi leân. Xoác nöôùc roài xoa ngöïc, theá laø noù tænh daäy. Caû laøng xoùm bieát vuï naøy. Roài thaèng baïn toâi veà nhaø, noù bò ñoøn, coøn toâi cuõng bò ñoøn luoân. Nghóa laø cha meï nghe ñöôïc vuï thaèng nhoû cheát chìm thì hoaûng sôï. Muoán heát hoaûng sôï thì toát nhaát laø cho maáy thaèng nhoû vaøi traän ñoøn. Theá laø nhaát cöû löôõng tieän. Caû ñaùm con nít ñeàu bò ñoøn heát raùo vì toäi chuùt xíu nöõa thì cheát chìm laøm sao.

Ngaøy kia thaèng baïn toâi vaøo Bieät Ñoäng quaân. Noù ñöôïc ñoåi veà mieät Chaïu Ñoác, coøn toâi thì leân taän cao nguyeân nuùi röøng. Roài ngaøy kia, khoâng hieåu luùc naøo, toâi gheù ngang chuøa thaêm Chuù Tö. Nay chuù ñaõ giaø, maét môø, ñaàu caïo troïc toùc khoâng moïc töø laâu. Toâi noùi: "Chuù coøn nhôù thaèng Ñeït khoâng? Noù ngaøy xöa ñöôïc chuù cöùu noù khoûi cheát chìm ñoù?" Chuù gaät ñaàu. Toâi noùi tieáp: "Noù khoâng coøn nöõa roài. Traän ñaùnh Thaát Sôn noù bò truùng ñaïn cheát roài."

Chuù khoâng noùi nhöng toâi thaáy ñoâi maét chuù coù gioït leä töø töø laên raï Chuù khoùc, vaø toâi cuõng khoùc.

Ngay choùt cuûa Mieàn Nam naêm 75, toâi coù gheù thaêm chuù moät laàn choùt. Chuù noùi: "Chuù bieát con coù soá xuaát ngoaïi, con khoâng ôû ñöôïc ñaây ñaâu. Nhöng nhôù gôûi thô veà cho Chuøa nghen con."

Roài hôn hai chuïc naêm. Toâi chöa laàn naøo gôûi thô veà thaêm chuøa Giaùc Laâm. Nhöng ngaøy nay, vöøa ñöôïc tin Chuù Tö giöõ chuøa Giaùc Laâm cheát roài.  Nöôùc maét toâi rôi! Taïi sao Chuù Tö bieát toâi coù soá xuaát ngoaïi?  Ñôøi binh nghieäp ngoù nuùi ngoù ñoài nôi cao nguyeân hoang vu heûo laùnh. Laøm sao veà ñöôïc Thaønh ñoâ, laøm sao maø xuaát ngoaïi ñöôïc?

Naêm nay nhìn hoa mai mua töø chôï Vieätnam, nôû vaøng ... nhöng toâi nhôù coù laàn, nôi goùc nuùi löng ñeøo, treân tieàn ñoàn heo huùt, döôùi chaân nuùi laø moät röøng mai vaøng nôû röïc. Toâi nhôù veà ngöôøi meï cuûa toâi, toâi öùa nöôùc maét:

"Teát naêm nay, con ñöôïc muøa mai vaøng nôû
Teát naêm nay con khoâng veà ñöôïc ñaâu meï..."

Gioït leä naøy nhôù veà ngoâi chuøa xöa, Giaùc Laâm Thieàn Töï taïi ngoaïi oâ thaønh ñoâ Saigon, nôi coù Phöông tröôïng Vieân Quan, ngöôøi ñieân chaët cuûi cho chuøa, vaø thaèng baïn boû mình nôi nuùi xa, taän cuøng nöôùc Vieät, cuøng chuù Tö vaø Baø Meï. Teát naøy con khoâng veà ñaâu meï ôi!


Minh Quang posted February 3, 2002