VII. CHƯƠNG OAI ÐỨC TỰ TẠI

1. Ngài Oai-Ðức Tự-Tại Bồ-tát hỏi Phật

2. Phật khen ngài Oai-Ðức Tự-Tại Bồ-tát

4. Tu pháp "Xa-ma-tha".

6. Tu pháp "Thiền-na".

7. Tu pháp phương-tiện này lợi ích rất lớn.

8. Phật nói bài kệ tóm lại các nghĩa trên.

Ðại-ý đoạn này nói: Thành Viên-Giác không hai, nhưng cửa phương-tiện đi vào rất nhiều. Xin Phật vì các vị Bồ-tát hiện-tại và chúng-sanh đời sau tu Ðại-thừa, chỉ dạy các phương-tiện và thứ lớp tu-hành như thế nào, để hành-giả mau được vào thành Viên-Giác.

Kinh Lăng-Nghiêm chép: "Quy nguyên tánh vô nhị, phương tiện hữu đa môn”. (Trở về tánh "Bản-nguyên" thì không hai, nhưng phương-tiện đi vào lại có nhiều cửa).

Ðại-ý đoạn này nói: "Viên-Giác không hai, song phương-tiện tu-hành để nhập Viên-Giác thì có nhiều pháp. Nhưng không ngoài ba pháp-môn là: Chỉ, Quán và Chỉ Quán song tu ở sau đây.

4.- Tu pháp "Xa-ma-tha" (tức là tu chỉ hoặc gọi là tu định)

Ðại-ý đoạn này Phật nói: "Bồ-tát khi ngộ được tánh Viên-Giác thanh-tịnh rồi, thì dùng tâm thanh-tịnh này để lóng các phiền-não vọng-thức. Khi các cặn cáu phiền-não đã lóng đứng rồi, thì trí-tuệ thanh-tịnh phát sanh. Lúc bấy giờ hành-giả quan-sát lại thân tâm hư-vọng như khách, huyễn-hóa lăng xăng như bụi đều diệt hết (ngã, pháp không còn).

Bởi các vọng hoặc nhiễm-ô đã diệt hết, tâm được thanh-tịnh, nên mười phương chư Phật hiện ra trong tâm của hành-giả". Cũng như ly nước được lóng trong, thì các bóng ngoài hiện vào. Kinh chép: "Chúng-sanh tâm nhược tịnh, Bồ-đề ảnh hiện trung” (nếu tâm chúng-sanh được thanh-tịnh, thì bóng Bồ-đề tự hiện vào)

Lưu ý: Trong kinh này nói: "Chỉ, quán", không đồng với “Chỉ, quán” của Tiểu-thừa. Vì "Chỉ, quán" của Tiểu-thừa là phải dùng phương-tiện của bên ngoài để tu. Còn lối "Chỉ, quán" của Ðại-thừa là xứng theo bản-thể của chơn-tâm mà "Chỉ" và "Quán", nên có phần cao siêu hơn.

Ðại-ý đoạn này Phật dạy: "Khi Bồ-tát ngộ được Viên-Giác thanh-tịnh rồi, y nơi tâm Viên-giác này mà quán các pháp, nào căn, trần và thức đều là huyễn-hóa. Lúc bấy giờ Bồ-tát khởi cái trí như-huyễn để diệt các vô-minh phiền-não như-huyễn, tu các hạnh như-huyễn để hóa độ chúng-sanh như-huyễn. Ðến khi các huyễn-cảnh đã không, huyễn-trí cũng hết, nào tâm, cảnh, năng, sở đều tiêu, hoàn toàn xa lìa các huyễn-tướng rồi, thì tánh Viên-giác phi-huyễn hiện ra. Như tiếng ồn của học trò hết, tiếng gõ bảng của thầy giáo thôi, lúc bấy giờ cảnh yên-tịnh hiện ra.

Thí như người ngủ, chiêm-bao thấy giặc bao vây, đem binh diệt trừ v.v.. Khi giặc trong chiêm-bao tan (cảnh huyễn hết) binh lính hết (người quán-huyễn không) và tâm chiêm-bao cũng không còn (huyễn-trí hết) thì tâm giác-ngộ tự-nhiên hiện vậy (Viên-Giác hiện)

Bồ-tát y theo tánh Viên-giác tu pháp quán như-huyễn này, từ chỗ cạn đến chỗ sâu, ly được một phần huyễn tức là chứng được một phần giác. Cũng như cái mầm chồi, y nơi đất mà lần hồi nảy nở.

Kinh này Phật dạy tu pháp quán như-huyễn, giống như kinh Kim-Cang Phật dạy:

Nhứt thế hữu vi pháp
Như mộng huyễn bào ảnh
Như lộ, diệc như điển
Ưng tác như thị quán

Nghĩa là:

Nên quán như thế này:
Cái gì có làm ra
Ðều như mộng, huyễn, bọt
Như bóng, sương và chớp

6.- Tu pháp "ThiỀn-na" (tức là chỉ, quán đồng thời tu, hay gọi là Ðịnh-Huệ song tu)

Thiền-na Tàu dịch là "Tĩnh-lự". Chữ "Tĩnh" tức là "Chỉ" (Ðịnh). Chữ "Lự" tức là "Quán" (Huệ).

-Pháp "Xa-ma-tha" thì tu về "Chỉ" là Ðịnh.
           -Pháp "Tam-ma-bát-đề” tu về “Quán” là Huệ.
           -Pháp "Thiền-na" này Chỉ và Quán đều tu, khiến cho Ðịnh và Huệ được quân-bình.

Ðại-ý đoạn này nói: Bồ-tát khi ngộ được tâm Viên-Giác thanh-tịnh rồi, y theo tâm này mà tu, không dùng pháp "Chỉ" và "Quán". Bồ-tát rõ biết thân-tâm này đều là vật chướng-ngại, mà tánh Viên-Giác không chướng-ngại. Mặc dù thọ-dụng thân này, tâm này và thế-giới trần cảnh này, mà tánh Viên-giác vẫn hoàn-toàn siêu vượt ra ngoài các cảnh chướng-ngại và không chướng-ngại, cho đến phiền-não hay Niết-bàn cũng không lưu-ngại nó được. Cũng như tiếng “boong” của chuông, vượt ra ngoài chuông.

Khi đó Bồ-tát diệt hết bốn tướng (ngã, nhơn, chúng-sanh, thọ-mạng), nhập vào cảnh-giới Viên-giác. Bồ-tát tu phương-tiện này gọi là tu "Thiền-na".

Ba pháp-môn "Chỉ, Quán và Chỉ Quán song tu" này là cái phương-tiện để nhập Viên-giác tánh. Tất cả chư Phật và Bồ-tát cũng đều y theo ba pháp-môn này mà được thành đạo chứng quả.

Ðại-ý bài kệ này Phật nói: Tánh Viên-giác không hai, nhưng các phương-tiện tu-hành có vô số. Song, không ngoài ba pháp-môn là: Chỉ, Quán và Chỉ Quán song tu. Các Ðức Phật và các vị Bồ-tát cũng đều y ba pháp này mà được thành đạo. Chứng ba pháp này được hoàn-toàn thì rốt ráo quả Niết-bàn.

Ba pháp-môn này cũng đều gọi là ba pháp "Chỉ" hay ba pháp "Quán"

1.- Xa-ma-tha là "thể-chơn chỉ", tức là "Không quán", y theo chơn-đế mà tu
           2.- Ta-ma-bát-đề là "phương-tiện tùy-duyên chỉ" tức là "Giả quán", y theo tục-đế để mà tu.
           3.- Thiền-na là "nhị biên phân-biệt chỉ", tức là "Trung quán", y theo trung-đế để mà tu.

Nếu phân-tách mà nói, thì ba pháp Chỉ gọi là "Xa-ma-tha", còn ba pháp Quán gọi là "Tam-ma-bát-đề”. Chỉ và Quán không hai gọi là "Thiền-Na".