Phaät Hoïc Phoå Thoâng KhoùaThöù Ba
Thích Thieän Hoa
Baøi Thöù Tö
Taäp Ñeá (Sameda Dukkha)
(tieáp theo)
III. Taùnh Chaát Cuûa 10 Moùn Caên Baûn Phieàn Naõo
Taùnh chaát cuûa möôøi moùn phieàn naõo caên baûn khoâng gioáng nhau: coù thöù nhanh nheïn, coù thöù chaäm chaïp; coù thöù maõnh lieät, coù thöù yeáu ôùt; coù thöù ñam saâu goác reã trong loøng ngöôøi, coù thöù naèm khôi khôi ôû treân yù thöùc; coù thöù deã döùt tröø, coù thöù khoù tieâu dieät. Vì tính chaát khoâng ñoàng aáy maø Ñöùc Phaät ñaët cho chuùng nhöõng danh töø khaùc nhau, ñeå deã phaân bieät, nhö Kieát söû, Kieán hoaëc, Tö hoaëc ...
1. Kieát söû: Möôøi thöù phieàn naõo goác: thaâm, saân, si, maïn, nghi, thaân kieán, bieân kieán, kieán thuû, giôùi caám thuû, taø kieán cuõng goïi laø "Thaäp Kieát söû".
Kieát laø troùi buoäc; Söû laø sai khieán. Möôøi phieàn naõo naày goïi laø Kieát Söû, vì chuùng noù coù maõnh löïc troùi buoäc loaøi höõu tình khoâng cho ra khoûi ba coõi vaø sai söû chuùng sinh phaûi quay loän trong voøng sanh töû luaân hoài, töø ñôøi naày ñeán kieáp noï, vaø phaûi chòu khoâng bieát bao nhieâu ñieàu khoå naõo.
Tuy ñeàu coù taùnh chaát sai söû, troùi buoäc caû, nhöng möôøi Kieát söû naøy coù thöù maïnh, thöù yeáu, thöù chaäm chaïp, thöù mau leï, neân Ñöùc Phaät chia chuùng ra laøm hai thöù vôùi hai teân goïi khaùc nhau laø: Lôïi söû vaø Ñoän söû.
a) Lôïi söû laø nhöõng moùn phieàn naõo raát lanh leï, deã sanh khôûi maø cuõng deã tröø boû (lôïi laø lanh lôïi). Lôïi söû goàm coù naêm laø: Thaân kieán, Bieân kieán, Kieán thuû, Giôùi caám thuû, Taø kieán.
b) Ñoän söû laø nhöõng moùn phieàn naõo naëng neà, chaäm chaïm, sanh khôûi moät caùch ngaám ngaàm, saâu xa, nhöng maõnh lieät, khoù döùt tröø (ñoän laø chaäm luït). Thuoäc veà Ñoän söû goàm coù naêm phieàn naõo laø: Tham, Saân, Si, Maïn, Nghi.
Ngöôøi hoïc Phaät muoán giaûi thoaùt, taát nhieân phaûi chaët ñöùt möôøi thöù daây nhôï, xieàng xích naày môùi ñöôïc.
Tröôùc khi muoán chaët ñöùt chuùng moät caùch coù hieäu quaû, phaûi hieåu roõ taùnh chaát meàm hay cöùng, bôû hay dai cuûa chuùng ñeå lieät chuùng vaøo loaïi deã chaët hay khoù chaët. Nhö ngöôøi böûa cuûi, chia cuûi ra laøm hai loaïi: loaïi deã böûa vaø loaïi khoù böûa; loaïi deã böûa thì duøng buùa nhoû, loaïi khoù böûa thì duøng buùa lôùn; cuõng vaäy, haønh giaû tröôùc khi muoán chaët ñöùt phieàn naõo, phaûi lieät chuùng laøm hai loaïi: loïi Kieán-hoaëc deã tröø, vaø loaïi Tö-hoaëc khoù dieät.
2. Kieán-hoaëc: Chöõ Kieán hoaëc coù hai nghóa:
a) Loaïi meâ laàm naày mong manh caïn côït, chæ tu haønh ñeán ñòa vò Kieán ñaïo (thaáy chaân lyù) thì ñoaïn ñöôïc.
b) Loaïi meâ laàm naày thuoäc veà phaàn voïng kieán (voïng chaáp), phaân bieät cuûa yù thöùc ñoái vôùi söï voâ thöôøng, voâ ngaõ v.v... maø sinh ra; hay do laàm nghe theo lôøi khuyeân daïy cuûa taø sö ngoaïi ñaïo maø sinh ra.
Noùi moät caùch deã hieåu hôn, Kieán-hoaëc laø caùi laàm thuoäc veà meâ lyù, do voïng chaáp (chaáp sai) phaân bieät cuûa yù thöùc sanh ra. Ñeán ñòa vò Kieán-ñaïo laø ñoaïn tröø ñöôïc caùi hoaëc naøy. Bôûi chuùng noù deã tröø, cuõng nhö coû moïc khôi treân maët ñaát, heã daãy (phaùc) thì heát, neân cuõng goïi laø "Phaân bieät hoaëc" (nghóa laø caùi laàm veà phaàn phaân bieät cuûa yù thöùc).
Toùm laïi, Kieán hoaëc hay Phaân bieät hoaëc laø do meâ lyù maø sanh, vaø seõ bò dieät tröø khi ngoä ñöôïc chaân lyù.
Möôøi phieàn naõo noùi treân, hay Kieán hoaëc, neáu ñem phoái hôïp vôùi boán Ñeá trong ba coõi, thì thaønh ra taùm möôi taùm hoaëc.
Ñeå coù moät yù nieäm roõ raøng hôn, chuùng ta haõy phaân taùch nhö sau:
Möôøi moùn Kieán-hoaëc laø: Tham, Saân, Si, Maïn, Nghi, Thaân kieán, Bieân kieán, Kieán thuû, Giôùi caám thuû vaø Taø kieán.
Trong ba coõi (Duïc giôùi, Saéc giôùi, Voâ saéc giôùi), moãi coõi coù boán Ñeá (khoå, taäp, dieät, ñaïo), moãi ñeá coù caùc hoaëc (meâ laàm) chung hieäp laïi thaønh taùm möôi taùm Kieán-hoaëc.
Nhö Duïc giôùi coù boán Ñeá: Khoå, Taäp, Dieät, Ñaïo. Khoå ñeá coù ñuû möôøi hoaëc. Taäp ñeá vaø Dieät ñeá chæ coù baûy hoaëc (vì tröø Thaân kieán, Bieân kieán vaø Giôùi caám thuû). Ñaïo ñeá coù taùm hoaëc (tröø Thaân kieán vaø Bieân kieán). Boán ñeá coäng thaønh ba möôi hai Kieán-hoaëc.
Coõi Saéc vaø Voâ saéc cuõng y nhö Duïc giôùi, song ôû trong ñoù moãi Ñeá ñeàu tröø ra moät moùn Saân (vì hai coõi naày chæ coù vui trong thieàn ñònh, neân chaúng coù Saân) neân moãi coõi chæ coù hai möôi taùm hoaëc. Hai coõi hieäp laïi thaønh naêm möôi saùu hoaëc; coäng vôùi ba möôi hai hoaëc ôû coõi Duïc nöõa, toång coäng thaønh ra taùm möôi taùm moùn Kieán-hoaëc.
Ñaây laø bieåu ñoà 88 moùn Kieán-hoaëc
|
I- Duïc Giôùi (coù 32)
|
1- Khoå ñeá: 10
|
a) Tham |
|
b) Saân |
||
|
c) Si |
||
|
d) Maïn |
||
|
ñ) Nghi |
||
|
e) Thaân kieán |
||
|
eâ) Bieân kieán |
||
|
g) Kieán thuû |
||
|
h) Giôùi caám thuû |
||
|
i) Taø kieán |
||
|
2- Taäp ñeá: 7
|
a) Tham |
|
|
b) Saân |
||
|
c) Si |
||
|
d) Maïn |
||
|
ñ) Nghi |
||
|
e) Kieán thuû |
||
|
eâ) Taø kieán |
||
|
3- Dieät ñeá: 7
|
a) Tham |
|
|
b) Saân |
||
|
c) Si |
||
|
d) Maïn |
||
|
ñ) Nghi |
||
|
e) Kieán thuû |
||
|
eâ) Taø kieán |
||
|
4- Ñaïo ñeá: 8
|
a) Tham |
|
|
b) Saân |
||
|
c) Si |
||
|
d) Maïn |
||
|
ñ) Nghi |
||
|
e) Kieán thuû |
||
|
eâ) Giôùi caám thuû |
||
|
g) Taø kieán |
||
|
II- Saéc Giôùi (coù 28)
|
1- Khoå ñeá: 9
|
a) Tham |
|
b) Si |
||
|
c) Maïn |
||
|
d) Nghi |
||
|
ñ) Thaân kieán |
||
|
e) Bieân kieán |
||
|
eâ) Kieán thuû |
||
|
g) Giôùi caám thuû |
||
|
h) Taø kieán |
||
|
2- Taäp ñeá: 6
|
a) Tham |
|
|
b) Si |
||
|
c) Maïn |
||
|
d) Nghi |
||
|
ñ) Kieán thuû |
||
|
e) Taø kieán |
||
|
3- Dieät ñeá: 6
|
a) Tham |
|
|
b) Si |
||
|
c) Maïn |
||
|
d) Nghi |
||
|
ñ) Kieán thuû |
||
|
e) Taø kieán |
||
|
4- Ñaïo ñeá: 7
|
a) Tham |
|
|
b) Si |
||
|
c) Maïn |
||
|
d) Nghi |
||
|
ñ) Kieán thuû |
||
|
e) Giôùi caám thuû |
||
|
eâ) Taø kieán |
||
|
III- Voâ Saéc Giôùi (coù 28)
|
1- Khoå ñeá: 9
|
a) Tham |
|
b) Si |
||
|
c) Maïn |
||
|
d) Nghi |
||
|
ñ) Thaân kieán |
||
|
e) Bieân kieán |
||
|
eâ) Kieán thuû |
||
|
g) Giôùi caám thuû |
||
|
h) Taø kieán |
||
|
2- Taäp ñeá: 6
|
a) Tham |
|
|
b) Si |
||
|
c) Maïn |
||
|
d) Nghi |
||
|
ñ) Kieán thuû |
||
|
e) Taø kieán |
||
|
3- Dieät ñeá: 6
|
a) Tham |
|
|
b) Si |
||
|
c) Maïn |
||
|
d) Nghi |
||
|
ñ) Kieán thuû |
||
|
e) Taø kieán |
||
|
4- Ñaïo ñeá: 7
|
a) Tham |
|
|
b) Si |
||
|
c) Maïn |
||
|
d) Nghi |
||
|
ñ) Kieán thuû |
||
|
e) Giôùi caám thuû |
||
|
eâ) Taø kieán |
Saéc giôùi vaø Voâ saéc giôùi ñeàu tröø Saân, laø vì hai coõi naày ôû trong thieàn ñònh, coù hyû coù laïc, neân Saân khoâng sanh khôûi.
Khoå ñeá ñuû möôøi hoaëc laø vì thuoäc veà Quaû. Taäp ñeá ít hôn (coù 7) laø vì thuoäc vaø Nhaân. Dieät ñeá laø quaû xuaát theá neân chæ coù 7. Ñaïo ñeá veà phaàn tu haønh neân chæ coù 8.
3. Tö-hoaëc: Trong soá möôøi phieàn naõo caên baûn noùi treân, coù boán thöù aên saâu goác reã töø voâ thæ raát khoù dieät tröø laø Tham, Saân, Si, Maïn (boán Ñoän söû) thì goïi laø Tö hoaëc. Theo taân dòch thì Tö-hoaëc coù hai nghóa:
a) Noù ngaám ngaàm khôûi leân, do meâ muoäi veà söï vaät maø sanh; nhö ñoùi vôùi söï vaät aên, maët, ôû (saéc, thanh, höông, vò, xuùc) sanh ra tham tröôùc.
b) Söï meâ laàm naøy phaûi ñeán ñòa vò Tu ñaïo môùi tröø döùt ñöôïc.
Chuùng noù coù töø voâ thæ ñeán giôø, heã coù ta laø coù noù, noù vôùi ta ñoàng sanh moät löôït, neân cuõng goïi laø "Caâu sanh hoaëc". Chuùng noù coù tieàm taøng saâu kín, vaø chi phoái sai söû chuùng ta moät caùch maõnh lieät, neân haønh giaû phaûi gaéng söùc tu trì, môùi coù theå laàn hoài tröø ñöôïc. Cuõng nhö coû cuù, phaûi ra coâng moi ñaøo nhieàu laàn, môùi nhoå saïch taän goác.
Toùm laïi Tö-hoaëc cuõng coù teân Caâu sanh hoaëc, do söï meâ laø sanh, vaø chæ khi ñeán ñòa vò Tu ñaïo môùi ñoaïn ñöôïc.
Möôøi moùn naøy phoái hôïp vôùi boán Ñeá ôû ba coõi, seõ thaønh 81 moùn nhö sau:
|
Duïc-giôùi, coù 4: |
Tham, Saân, Si, Maïn. |
|
Saéc-giôùi, coù 3: |
Tham, Si, Maïn. |
|
Voâ-saéc-giôùi, coù 3: |
Tham, Si, Maïn. |
(hai coõi sau vì ôû trong thieàn ñònh, neân khoâng coù saân)
Boán thöù Tö-hoaëc naøy laïi chia ra laøm ba haïng: haïng nhaát laø hoaëc baäc thöôïng; haïng vöøa laø hoaëc baäc trung; haïng keùm hôn laø hoaëc baäc haï. Moãi haïng nhö theá laïi chia ra laøm ba baäc hay ba phaåm nöõa (thöôïng, trung, haï), coäng taát caû thaønh ra chín phaåm.
(Xem ñoà bieåu chín phaåm Tö-hoaëc döôùi ñaây)
|
Möôøi thöù Tö-hoaëc chia laøm 9 phaåm
|
I- Thöôïng
|
1.- Thöôïng thöôïng |
|
2.- Thöôïng trung |
||
|
3.- Thöôïng haï |
||
|
II- Trung
|
1.- Trung thöôïng |
|
|
2.- Trung trung |
||
|
3.- Trung haï |
||
|
III- Haï
|
1.- Haï thöôïng |
|
|
2.- Haï trung |
||
|
3.- Haï haï |
Chín phaåm Tö-hoaëc nhaân cho ba coõi (goàm 9 ñòa) thaønh ra 81 thöù hoaëc.
(Xem bieåu ñoà 81 moùn Tö-hoaëc döôùi ñaây)
|
3 COÕI
|
I. Duïc-giôùi |
1. Nguõ thuù taïp cö ñòa coù: 9 phaåm Tö hoaëc |
|
II- Saéc-giôùi
|
2. Sô Thieàn ly sanh hyû laïc ñòa: 9 phaåm Tö hoaëc |
|
|
3. Nhò thieàn ñònh sanh hyû laïc ñòa: 9 phaåm Tö hoaëc |
||
|
4. Tam thieàn ly hyû dieäu laïc ñòa: 9 phaåm Tö hoaëc |
||
|
5. Töù thieàn xaû nieäm thanh tònh ñòa: 9 phaåm Tö hoaëc |
||
|
III- Voâ-saéc-giôùi
|
6. Khoâng voâ bieân xöù ñòa: 9 phaåm Tö hoaëc |
|
|
7. Thöùc voâ bieân xöù ñòa: 9 phaåm Tö hoaëc |
||
|
8. Voâ sôû höõu xöù ñòa: 9 phaåm Tö hoaëc |
||
|
9. Phi phi töôûng xöù ñòa: 9 phaåm Tö hoaëc |
Coäng: 9 ñòa Thaønh: 81 phaåm Tö hoaëc
IV. Toùm Taét Veà YÙ Nghóa Kieán Hoaëc vaø Tö Hoaëc
Noùi toùm laïi, nhöng caùi meâ laàm thuoäc veà phaàn phaân bieät (do yù thöùc phaân bieät maø sanh) ñeàu thuoäc veà Kieán-hoaëc. Nhöõng caùi meâ laàm thuoäc veà phaàn Caâu sanh (ngaám ngaàm cuøng vôùi ta ñoàng sanh) thì thuoäc veà phaàn Tö hoaëc.
Laïi moät nghóa nöõa, nhöõng caùi meâ laàm thuoäc veà phaàn meâ lyù, ñeán khi Kieán ñaïo laø ñoaïn tröø ñuôïc, neân goïi laø Kieán hoaëc. Nhöõng caùi meâ laàm thuoäc veà phaàn meâ söï, phaûi tu haønh ñeán ñòa vò Tu ñaïo, môùi laàn laàn ñoaïn tröø, thì goïi laø Tö-hoaëc. Ñoaïn Kieán-hoaëc laø chæ môùi heát caùi laàm treân phöông dieän kieán thöùc; ñeán khi ñoaïn Tö-hoaëc theá gian thì luoân caû caùi laàm treân phöông dieän yù thöùc, haønh vi ñeàu khoâng coøn nöõa.
Ñoaïn 88 caùi laàm veà Kieán-hoaëc vaø 81 caùi laàm veà Tö-hoaëc thì seõ chöùng ñöôïc 4 quaû thaùnh Thanh-vaên cuûa Tieåu-thöøa, trong ñoù quaû vò cao nhaát laø quaû vò A la haùn (1)
C. KEÁT LUAÄN:
Sôõ dó chuùng sinh chòu ñöôïc caùc ñeàu khoå naõo, nguyeân nhaân laø do phieàn naõo gaây taïo ra caùc nghieäp Taäp ñeá. Taäp ñeá goàm coù nhieàu thöù phieàn naõo; nhöng coù möôøi thöù caên baûn phieàn naõo laø: tham, saân, si, maïn, nghi, thaân kieán, bieân kieán, kieán thuû, giôùi caám thuû vaø taø kieán.
Trong 10 moùn naøy, vì caên cöù theo baûn taùnh cuûa nhöõng caùi deã phaùt sinh vaø deã tröø laø naêm moùn sau, thì goïi laø Nguõ lôïi söû; coøn naêm moùn tröôùc taùnh noù ngaám ngaàm phaùt sanh vaø khoù ñoaïn tröø thì goïi laø Nguõ ñoän söû.
Ñöùng veà phöông dieän Tu chöùng maø xeùt, thì haønh giaû trong khi tu haønh, chia 10 moùn phieàn naõo treân laøm hai loaïi, ñeå ñoaïn tröø trong thôøi kyø sau ñaây:
1. Nhöõng caùi meâ laàm khi thaáy ñaïo (chaân lyù) môùi ñoaïn ñöôïc, thì goïi laø Kieán hoaëc.
2. Nhöõng caùi meâ laàm khi ñeán ñòa vò Tu ñaïo môùi ñoïan ñöôïc thì goïi laø Tö hoaëc.
Veà Kieán hoaëc, ôû coõi Duïc giôùi coù 32 moùn meâ laàm, ôû coõi Saéc giôùi coù 28 vaø Voâ saéc giôùi cuõng coù 28, coäng laïi thaønh 88 moùn meâ laàm. Caùi laàm ôû coõi Duïc raát thoâ, ñeán coõi Saéc vaø Voâ saéc giôùi thì vi teá hôn. Ñoaïn ñöôïc 88 thöù Kieán hoaëc trong ba coõi, thì chöùng ñaëng quaû thaùnh thöù nhaát trong boán quaû cuûa Tieåu thöøa laø Tu ñaø hoaøn (Taøu dòch laø Döï löu). Ñeán quûa naøy, 81 phaåm Tö hoaëc cuûa ba coõi vaãn chöa ñoaïn tröø.
Veà Tö hoaëc thì coõi Duïc giôùi coù 4: tham, saân, si, maïn. Coõi Saéc giôùi vaø Voâ saéc, moãi coõi coù ba (vì tröø saân). Coäng chung laïi laø möôøi moùn Tö hoaëc. Vì chuùng coù thoâ vaø teá khoâng ñoàng neân phaân ra coù thöôïng, trung, haï phaåm. Moãi phaåm laïi phaân ra ba phaåm nöõa laø: Thöôïng, trung, haï coäng thaønh 9 phaåm.
Trong ba coõi coù chia ra laøm 9 ñòa, moãi moät ñòa coù 9 phaåm Tö-hoaëc töø thoâ ñeán teá, coäng chung 9 ñòa thaønh ra 81 phaåm Tö-hoaëc (1)
Chín phaåm Tö-hoaëc ôû coõi Duïc thì raát thoâ, coøn hai coõi treân laàn laàn vi teá. Caùc thöù phieàn naõo Tö-hoaëc vi teá ñaây, chieâu caûm vôùi nhöõng khoå quaû sanh töû, luaân hoài trong ba coõi. Neáu caùc söï meâ laàm naøy ñoaïn heát, thì döùt ñöôïc sanh töû trong ba coõi, chöùng quaû A la Haùn.
------------------------
(1) Sôû dó goïi laø phaåm maø khoâng goïi laø moùn, loaïi hay thöù, laø vì trong moãi meâ laàm aáy khoâng khaùc chaát, chæ khaùc phaåm löôïng maø thoâi, nghóa laø noù ñaäm hay nhaït, maïnh hay yeáu maø thoâi.
Phaàn Phuï Chuù
Töù Ñeá laø thuoäc veà giaùo lyù Tieåu thöøa. Trong khi nghieân
cöùu vaø trung thaønh vôùi giaùo giaùo lyù naøy, chuùng toâi chæ
keå chæ coù hai thöù hoaëc laø Kieán-hoaëc vaø Tö-hoaëc. Nhöng
theo giaùo lyù Ñaïi thöøa thì ngoaøi hai hoaëc treân, coøn coù hai
thöù hoaëc khaùc nöõa laø Traàn-sa-hoaëc vaø Voâ-minh-hoaëc. Neáu
chöùng quaû vò Ñaïi Thöøa Boà taùt hay Phaät, thì phaûi ñoaïn
tröø hai hoaëc sau naøy.
Ñeå coù moät yù nieäm toång quaùt veà caùc thöù hoaëc, chuùng toâi xin ñöôïc phuï chuù döôùi ñaây hai loaïi hoaëc aáy:
1. Traàn sa hoaëc: Traàn sa hoaëc laø caùi meâ laàm nhö caùt buïi. Caùi meâ laàm naøy khoâng phaûi cuûa mình, vì khi chöùng ñöôc quaû A la Haùn thì caùi meâ laàm veà phaàn Kieán-hoaëc vaø Tö-hoaëc nôi caù nhaân mình ñaõ heát. Caùi chôn trí ôû nôi taâm mình ñaõ ñöôïc saùng suoát roài. Nhöng so vôùi mình, coøn thaáy caùi meâ laàm cuûa chuùng sinh nhieàu nhö caùt buïi, neân sanh taâm chaùn ngaùn, thoái chí ñoä sanh, cöù traàm khoâng thu tòch, thuû caûnh thieân khoâng Nieát Baøn cuûa Tieåu Thöøa, khoâng chòu ra hoùa ñaïo ñoä sanh (vì coøn phaùp chaáp, meâ laàm thaáy thaät coù phaùp mình tu, Nieát Baøn mình chöùng).
2. Voâ minh hoaëc: Voâ minh laø meâ laàm, khoâng roõ ñöôïc baûn chaát chôn taâm. Thöù meâ laàm naøy laø goác cuûa caùc thöù meâ laøm khaùc, neân goïi laø caên baûn voâ minh. Noù raát vi teá, phaù tröø Traàn-sa-hoaëc roài môùi phaù tröø ñöôïc Voâ-minh-hoaëc.
Cöù theo loái tu chöùng cuûa Ñaïi Thöøa maø luaän, thì phaûi traûi qua 52 ñòa vò, môùi phaù heát ñöôïc heát voâ minh. Khi maõn ñòa vò Thaäp-tín roài baét ñaàu leân Thaäp-truï (10 vò) phaù moät phaàn voâ minh thì ñöôïc moät phaàn cuûa ba ñöùc Phaùp taùnh (3 ñöùc: Phaùp thaân, Baùt thaân, Giaûi thoaùt), chöùng leân vò Sô-truï. Nhö theá, cöù phaù theâm moät phaàn voâ minh laø chöùng leân moät ñòa vò; cho ñeán phaù ñöôïc 10 phaàn thì phaù ñöôïc Thaäp-truï. Böôùc qua Thaäp-haïnh (10 vò), Thaäp-hoài-höôùng (10 vò) vaø Thaäp-ñòa (10 vò ) cuõng theá, nghóa laø phaù moät phaàn voâ minh thì chöùng leân moät ñòa vò. Cho ñeán ñòa vò thöù 51 laø Ñaúng giaùc, duøng trí Kim cöông phaù saïch heát töôùng voâ minh raát vi teá roài, thì chöùng ñöôïc ñòa vò thöù 52 laø quaû Dieäu giaùc (Phaät). Luùc baáy giôø voâ minh dieät heát, trí giaùc toaøn minh, cuõng nhö traêng raèm Trung thu, bao nhieâu maây môø veït heát, toûa aùnh saùng chieáu khaép caû möôøi phöông.
Chuùng ta neân löu yù: Kieán-hoaëc, Tö-hoaëc laø chieâu caûm phaàn-ñoaïn sanh töû trong ba coõi. Coøn Traàn-sa-hoaëc vaø Voâ-minh-hoaëc thì chieâu caûm bieán dòch sanh töû ngoaøi ba coõi. Ñoaïn Kieán-hoaëc, Tö -hoaëc thì khoâng thoï phaàn sanh töû ra ngoaøi tam giôùi, ñöôïc lyù thieân chôn, chöùng Nhò thöøa: Thanh vaên, Duyeân giaùc. Ñoaïn Traàn-sa-hoaëc chöùng quyeàn thöøa Boà taùt. Ñoaïn töøng phaàn voâ minh thì chöùng Phaùp-taùnh Boà taùt. Ñoaïn saïch voâ minh chöùng quaû Phaät voâ thuôïng. Xeùt nhö theá thì töø khi phaùt taâm tu haønh cho ñeán thaønh Phaät, phaûi traûi qua moät coâng trình lôùn lao vaø moät thôøi gian laâu xa môùi ñöôïc.
Minh Quang posted July 14, 2002
