Phaät
Hoïc Phoå Thoâng KhoùaThöù Hai
Thích Thieän Hoa
Baøi Thöù Hai
Vu Lan Boàn
A. Môû Ñeà
1. Coâng ôn sanh thaønh döôõng duïc raát lôùn lao. Chuùng ta thöôøng nghe caâu ca dao:
"Coâng cha nhö nuùi Thaùi sôn;
Nghóa meï nhö nöôùc trong nguoàn chaûy ra".
(Coâng ôn cha meï thaät quùa lôùn lao nhö nuùi cao, beå caû).
Meï thì chín thaùng cöu mang, ba naêm cho buù môùm, suoát ñôøi chæ bieát hy sinh cho con. Khi ñang aên cuõng nhö khi nguû nghæ, heã con caàn ñeán laø coù meï ôû beân caïnh. Con lôõ ñaïi tieåu tieän ôû treân mình, meï vaãn vui cöôøi khoâng chuùt hôøn giaän. Gaëp caûnh ngheøo heøn, meï nhòn bôùt côm cho con aên, daønh choã khoâ raùo cho con naèm (beân öôùt meï naèm, beân raùo con laên). Ruûi khi con ñau oám, meï ngoài beân caïnh, naêm canh thao thöùc lo aâu; chæ khi con khoûe maïnh töôi cöôøi, meï môùi vui töôi hôùn hôû. Ca dao coù caâu:
"Leân non môùi bieát non cao,
Nuoâi con môùi bieát coâng lao maãu töø".
Coøn cha meï phaûi lo laøm luïng vaát vaû ñeå nuoâi con. Neáu gaëp caûnh ngheøo khoù, cha phaûi laøm thueâ, ôû möôùn, mua taûo baùn taàn, ñoå moà hoâi laáy baùt côm manh aùo cho con. Ngoaøi ra, cha coøn daïy doã cho con hoïc haønh, ngaøy ñeâm lo laéng ñaøo taïo cho con thaønh ngöôøi höõu duïng, khoân ngoan, khoûi thua chuùng keùm baïn.
Coâng ôn cha meï noùi ra bao nhieâu cuõng khoâng cuøng.
2. Vaäy laøm con phaûi baùo ñeàn ôn cha meï:
Baát luaän luaân lyù ñaïo ñöùc naøo, Ñoâng hay Taây, xöa hay nay; ñeàu laáy chöõ Hieáu laøm ñaàu. Moät ngöôøi con ñaõ baát hieáu vôùi cha meï, thì khoâng coøn vieäc xaáu xa gì maø khoâng laøm ñöôïc. Moät keû vong ôn boäi nghóa nhö theá, thì khoâng coøn bieát nhaân nghóa, baùc aùi, coâng baèng laø gì nöõa. Bôûi vaäy cho neân, ngöôøi xöa coù caâu:
"Thieân kinh vaïn quyeån, Hieáu nghóa vi tieân",
(Ngaøn quyeån kinh, vaïn quyeån saùch, ñeàu laáy Hieáu laøm ñaàu).
Kinh Thi coù noùi moät caâu raát caûm ñoäng:
"Phuï heà sanh ngaõ, maàu heà cuùc ngaõ,
Ai ai phuï maãu, sanh ngaõ cuø lao,
Duïc baùo thaâm aân, hieäu thieân voõng laïc".
Nghiaõ laø cha sanh ta, meï nuoâi ta. Hôõi oâi, cha meï sanh ta cöïc nhoïc. Muoán ñeàn ñaùp aân ñöùc cuûa cha meï, nhö vôùi leân trôøi cao chaúng cuøng.
Phaät cuõng daïy:
"Phuï maãu taïi ñöôøng nhö Phaät taïi theá".
Nghóa laø cha meï coøn sinh tieàn, cuõng nhö Phaät coøn ôû
ñôøi. Xem theá, Phaät ñaõ ñeà cao bieát bao söï hieän dieän quí
troïng cuûa cha meï. Vì cha meï quí troïng nhö theá, neân Ngaøi daïy
theâm:
"Hieáu vi vaïn haïnh chi tieân".
(Hieáu thaûo ñöùng ñaàu trong moïi vieäc).
Ñeå Phaät töû laøm troøn nhieäm vuï hieáu ñaïo, neân Ñöùc Phaät daïy phaùp Vu Lan Boàn döôùi ñaây.
B. Chaùnh Ñeà
Vu Lan Boàn laø moät phöông phaùp baùo hieáu coù hieäu quaû nhaát. Nhöng tröôùc tieân, chuùng ta haõy hieåu nghóa Vu Lan Boàn theá naøo ñaõ.
I. Ñònh Nghóa
Vu Lan Boàn laø phieân aâm theo tieáng Phaïn. Ngöôøi Trung Hoa dòch laø: "giaûi ñaûo huyeàn", nghóa ñen laø côûi troùi ngöôøi bò treo ngöôïc; nghóa boùng laø cöùu vôùt nhöõng keû ñau khoå naëng neà nhö ñang bò treo ngöôïc.
II. Nguyeân Nhaân Phaät Daïy Phaùp Vu Lan Boàn
Ngaøi Ñaïi Hieáu Muïc Kieàn Lieân, sau khi tu haønh chöùng ñöôïc 6 pheùp thaàn thoâng, ngaäm nguøi nhôù ñeán coâng ôn cha meï, Ngaøi tìm caùch baùo ñaùp. Duøng ñaïo nhaõn xem trong theá gian, Ngaøi nhaän thaáy meï mình sanh laøm loaøi ngaï quyû, than theå oám gaày, da boïc xöông, thaân hình tieàu tuïy, buïng lôùn, ñaàu to, coå nhoû nhö oáng chæ, ñoùi khaùt suoát naêm khoâng ñöôïc aên uoáng. Thöông xoùt quaù, Ngaøi lieàn ñem baùt côm ñang aên daâng meï. Ngaøi vaän thaàn thoâng, böng baùt côm ñi ñeán choã meï ôû. Baø meï khaùt khao, neân khi ñöôïc côm, loøng tham noåi leân, sôï ngöôøi cöôùp giöït, laáy tay traùi che daáu baùt côm, tay maët boác aên. Bôûi loøng tham lam ñoäc aùc trong tieàn kieáp tröôùc noåi böøng leân, neân côm môùi ñöa vaøo mieäng, thì hoùa thaønh ra löûa, baø chaúng aên ñöôïc.
Ngaøi Muïc Kieàn Lieân thaáy theá, heát söùc ñau buoàn keâu khoùc thaûm thieát. Ngaøi lieàn trôû veà baïch Phaät, thuaät laïi nhö treân vaø caàu Phaät chæ daïy cho phöông phaùp cöùu ñoä thaân maãu.
III. Phaät Daïy Phaùp Vu Lan Boàn Cho Ngaøi Muïc Kieàn Lieân
Sau khi nghe Ngaøi Muïc Kieàn Lieân thænh caàu phöông phaùp baùo hieáu, Phaät daïy raèng:
"Naày Muïc Kieàn Lieân! Meï cuûa oâng do loøng tham lam, ñoäc aùc ñaõ taïo ra toäi loãi naëng neà traûi qua nhieàu kieáp, nay sanh trong aùc ñaïo, laøm loaøi ngaï quyû neân khoâng theå moät mình oâng cöùu ñoä ñöôïc. Maëc duø loøng hieáu thaûo cuûa oâng voâ cuøng lôùn lao, cuõng khoâng sao chuyeån ñöôïc hoaøn caûnh, chaúng khaùc gì chieác thuyeàn con, khoâng theå chôû ñöôïc taûng ñaù lôùn. Vaäy oâng phaûi nhôø oai thaàn cuûa chuùng Taêng trong möôøi phöông, ñöùc lôùn nhö bieån, môùi cöùu ñoä meï oâng ñöôïc giaûi thoaùt. Ta nay seõ vì oâng, chæ daïy phöông phaùp cöùu roài, khieán cho cha meï oâng xa lìa ñöôïc caùc ñieàu toäi loãi.
Naày Muïc Kieàn Lieân! Ngaøy raèm thaùng 7 laø ngaøy Töï Töù cuûa chö Taêng trong möôøi phöông, sau ba thaùng an cö kieát haï, saùch taán tu haønh. Ngaøy aáy cuõng laø ngaøy hoan hyû cuûa caùc chö Phaät, vì thaáy chö Taêng sau ba thaùng an cö kieát haï, ñaõ tieán boä raát nhieàu treân ñöôøng tu hoïc, caùc nghieäp ñöôïc thanh tònh, ba moùn voâ laäu hoïc ñöôïc taêng tröôûng, coâng ñöùc theâm nhieàu vaø ñeán ngaøy vieân maõn. Vaäy oâng neân nhaân ngaøy aáy laøm leã Vu Lan Boàn ñeå baùo hieáu cho meï oâng.
OÂng haõy saém ñuû caùc moùn trai dieân traêm muøi, naêm thöù traùi, cuøng höông daàu ñeøn neán, giöôøng choõng, chieáu chaên, muøng meàn, quaàn aùo, thau röûa maët, khaên lau tay; toùm laïi laø ñuû boán moùn cuùng döôøng quí baùu trong ñôøi. Roài oâng phaûi thaân haønh ñi röôùc caùc vò Ñaïi Ñöùc Taêng trong möôøi phöông, hoaëc nhöõng vò thieàn ñònh trong nuùi röøng, chöùng ñöôïc boán quaû Thaùnh, hoaëc coù vò kinh haønh döôùi coäi caây ñöôïc saùu pheùp thaàn thoâng töï taïi, haøng Thanh Vaên, Duyeân Giaùc, caùc vò Thaùnh Taêng, hoaëc caùc vò thaäp ñòa Boà Taùt thò hieän laøm thaày Tyø kheo v.v... OÂng phaûi thaønh taâm kính leã trai Taêng cuùng döôøng vaø thænh caàu chö Taêng chuù nguyeän cho vong linh meï oâng ñöôïc thoaùt khoå. Nhôø coâng ñöùc chí thaønh chuù nguyeän, vong linh meï oâng ñaõ ñöôïc sieâu thoaùt. Cuõng nhö taûng ñaù duø naëng traêm caân, song coù nhieàu ngöôøi khieâng, thì dôøi ñi ñaâu cuõng ñöôïc".
Ngaøi Muïc Kieàn Lieân vaâng lôøi Phaät daïy, ñeán ngaøy raèm thaùng 7 laøm leã Vu lan, saém ñuû caùc vaät lieäu, röôùc chö Taêng trong möôøi phöông thaønh taâm kính leã trai Taêng cuùng döôøng, neân vong maãu cuûa Ngaøi ñöôïc thoaùt khoûi kieáp ngaï quyû, sanh veà caûnh giôùi laønh.
IV. Ngaøi Muïc Kieàn Lieân Hoûi Phaät Caùc Haøng Phaät Töû Ñôøi Sau Coù Theå Laøm Leã Vu Lan Boàn Ñöôïc Khoâng?
Sau khi thaáy thaân maãu ñöôïc thoaùt khoå, Ngaøi Muïc Kieàn Lieân heát söùc vui möøng, lieàn ñeán tröôùc Phaät chaáp tay baïch raèng:
Baïch Theá Toân! Thaân maãu cuûa con ñöôïc nhôø coâng ñöùc Tam Baûo vaø oai thaàn cuûa chö Taêng, neân ñöôïc thoaùt ly kieáp ngaï quyû khoå naõo. Vaäy veà ñôøi sau, trong haøng Phaät töû, neáu coù ngöôøi muoán laøm leã Vu Lan Boàn naày, ñeå cöùu ñoä cha meï hieän taïi cuõng nhö cha meï nhieàu kieáp tröôùc, chaúng bieát coù ñöôïc khoâng?
Phaät daïy raèng:
"Quyù laém! Naày Muïc Kieàn Lieân! Ñôøi sau, neáu coù ñöôïc caùc thaày Tyø kheo vaø Tyø kheo ni, vua, Thaùi Töû, caùc quan teå töôùng, nhöõng haøng tam coâng cho ñeán thöù daân, vì loøng hieáu thaûo muoán ñeàn ñaùp coâng ôn cha meï hieän taïi hay quaù khöù, thì cöù ngaøy raèm thaùng 7 laø ngaøy "Phaät hoan hyû", laøm leã Vu Lan naày, ñeå cuùng döôøng trai Taêng; nhôø coâng ñöùc cuûa chö Taêng chuù nguyeän, cha meï hieän taïi ñöôïc taêng long phöôùc thoï, khoûi nhöõng ñieàu tai hoaïn, khoå naõo, coøn cha meï baûy ñôøi tröôùc thì khoûi bò khoå ngaï quyû, ñöôïc sanh trong coõi nhôn thieân, höôûng phöôùc vui veû khoâng cuøng".
Khi ñoù Ngaøi Muïc Kieàn Lieân vaø boán chuùng Ñeä töû hoan hyû vaâng laøm. Vaø töø ñoù veà sau, moãi naêm cöù ñeán ngaøy Raèm thaùng 7, caùc haøng Phaät töû chí hieáu, ñeàu coù laøm leã Vu Lan ñeå ñeàn ñaùp coâng ôn sanh thaønh döôõng duïc cuûa cha meï.
V. YÙ Nghóa Ñöùng Ñaén Vaø Ñaày Ñuû Cuûa Söï Baùo Hieáu Theo Quan Nieäm Ñaïo Phaät.
Taát nhieân söï baùo hieáu khoâng nhöõng chæ nhaém vaøo moät leã Vu Lan. Khoâng phaûi moãi naêm chæ toå chöùc moät leã Vu Lan laø ñaõ töï cho mình laø ngöôøi con chí hieáu vì ñaõ laøm ñaày ñuû hieáu ñaïo.
Nhö treân ñaõ noùi, coâng ôn cha meï roäng nhö trôøi beå, laøm con suoát ñôøi baùo ôn cha meï vaãn chöa vöøa. Nhöng trong luùc baùo hieáu, phaûi coù quan nieäm saùng suoát, ñuùng ñaén môùi thaät coù lôïi ích vaø hieäu quaû.
Baùo hieáu coù nhieàu caùch, nhöng khoâng ngoaøi hai phöông dieän: vaät chaát vaø tinh thaàn.
1. Baùo hieáu veà vaät chaát: Ngöôøi Phaät töû phaûi haàu haï vaâng thôø, thay laøm caùc vieäc nhoïc saên soùc mieáng aên thöùc uoáng, aùo quaàn, chieáu giöôøng, choã nghæ ngôi, khoâng ñeå cho cha meï thieáu thoán, lo nghó. Song ngöôøi Phaät töû phaûi saùng suoát trong khi baùo hieáu, khoâng neân quaù chieàu theo yù muoán cuûa cha meï maø taïo nhöõng nghieäp döõ, nhö saùt nhaân, haïi vaät, gaây toäi loãi ñeå laøm cho cha meï sung söôùng trong vaät chaát. Laøm nhö theá khoâng phaûi laø baùo hieáu maø chính laø baát hieáu, vì ñaõ gaây taïo toäi loãi theâm cho cha meï vaø cho mình.
Vaû laïi, baùo hieáu veà vaät chaát, duø ñaày ñuû cho maáy ñi nöõa, cuõng chaúng qua laøm vieäc cho cha meï ñöôïc vui veû thoûa maõn trong moät kieáp hieän taïi maø thoâi. Caùi vui vaät chaát laø vui giaû taïm, vui trong voøng sanh töû luaân hoài. Vaäy söï baùo hieáu veà vaät chaát chöa phaûi laø ñuû.
2. Baùo hieáu veà tinh thaàn. Ngöôøi Phaät töû phaûi tieán leân moät taàng nöõa, laø lo baùo hieáu veà tinh thaàn. Baùo hieáu veà tinh thaàn laø laøm sao cho tinh thaàn cuûa cha meï ñöôïc nheï nhaøng, cao thöôïng vaø ñi daàn ñeán choã giaûi thoaùt. Phaät töû phaûi khuyeân cha meï tin nhôn quaû toäi phöôùc vaø quy y Tam Baûo, boá thí phoùng sinh, nieäm Phaät, laøm caùc vieäc laønh, giöõ giôùi vaø tu nhôn giaûi thoaùt. Coù nhö theá, thì khoâng nhöõng trong hieän taïi cha meï ñöôïc yeân vui, thanh tònh vaø ñôøi sau cuõng ñöôïc nhieàu phöôùc baùo, vaø sinh trong caûnh giôùi saùng suûa nheï nhaøng.
VI. Quyeát Nghi
1. Coù ngöôøi nghi: Chö Taêng chæ tuïng kinh chuù nguyeän laøm sao vong linh ñöôïc sieâu ñoä?
Ñaùp: Tinh thaàn cuûa ngöôøi ta raát maïnh, moãi khi chuùng ta taäp trung tö töôûng, chaêm chuù vaøo moät vieäc gì, thì seõ thaáy söùc maïnh cuûa noù phi thöôøng. Kinh noùi: "Cheá taâm nhöùt xöù, voâ söï baát bieän"; nghóa laø: ñeå taâm ñònh laïi moät choã, thì khoâng vieäc gì laøm khoâng thaønh töïu. Chuùng ta thaáy nhö caùc nhaø thoâi mieân, duøng tinh thaàn sai söû ngöôøi ñi, ñöùng, naèm, ngoài, v.v... ñeàu ñöôïc caû. Ngöôøi theá gian duïng taâm coøn ñöôïc nhö theá, huoáng chö Taêng trì trai giöõ giôùi thanh tònh tu haønh, taát nhieân tinh thaàn phaûi saùng suoát, maïnh meõ hôn. Nhö theá maø caùc vò laïi taäp trung tö töôûng, thaønh taâm chuù nguyeän thì vong linh quyeát nhôø söùc maïnh cuûa chö Taêng maø ñöôïc sieâu sanh. Laïi nöõa, Phaät vaø Boà Taùt saün coù laøng töø bi teá ñoä, thöông taát caû chuùng sanh nhö meï thöông con. Chuùng ta caûm, thì lo gì caùc Ngaøi khoâng öùng hieän? Cuõng nhö maët traêng luoân luoân saün coù aùnh saùng, neáu nöôùc hoà khoâng xao ñoäng vaø loùng trong, thì traêng kia seõ chieáu xuoáng taän ñaùy hoà.
2. Coù ngöôøi hoûi: "Y nhö lôøi Phaät daïy trong kinh Vu Lan, thì phaûi saém cho ñuû caùc thöù thöïc phaåm vaø vaät duïng quyù baùu ñeå cuùng döôøng chö Taêng. Nhö theá ñoái vôùi nhöõng ngöôøi ngheøo heøn thì sao?
Ñaùp: Boån yù cuûa Phaät daïy chuùng ta laø phaûi chí thaønh vaø taän löïc trong vieäc lo saém ñuû nhöõng thöù aáy. Ñoái vôùi nhöõng keû ngheøo khoù, neáu hoï ñaõ taän löïc maø chæ mua ñöôïc moät neùn höông hay ñóa quaû, nhöng coù loøng chí thaønh, thì cuõng ñuû laém roài. Traùi laïi, neáu coù ngöôøi saém dö giaû caùc vaät maø chöa chí thaønh, thì cuõng chöa coù theå goïi laø ñaày ñuû.
3. Coù ngöôøi hoûi: Ngaøi Muïc Kieàn Lieân thaàn thoâng ñeä nhaát, töï mình coù theå cöùu vôùt cha meï ñöôïc, caàn gì phaûi nhôø ñeán chö Taêng. Cuõng nhö caùc oâng quan lôùn trong xöù, ñuû theá löïc, coù theå cöùu baø con coù toäi ñöôïc roài, caàn gì phaûi nhôø ñeán caùc quan khaùc?
Ñaùp: Baø Thanh Ñeà bò toäi khoå, do tröôùc kia taâm baø gaây neân. Hoâm nay nhôø Ngaøi Muïc Kieàn Lieân laø con hieáu thaûo, saém caùc leã vaät cuùng döôøng Phaät, Taêng, luùc aáy baø sanh loøng hoan hyû cuõng muoán cuùng döôøng Phaät, Taêng. Do ñoåi nieäm boûn seûn, trôû laïi taâm roäng raõi, maø baø ñöôïc giaûi thoaùt. Neáu nhö chæ nhôø ñöùc chuùng Taêng maø taâm baø khoâng hoan hyû môû roäng, thì cuõng khoù maø cöùu vôùt ñöôïc.
C. Keát Luaän
Chuùng ta ñaõ roõ bieát hieäu quaû toát ñeïp cuûa leã Vu Lan. Vaäy chuùng ta neân noi theo göông cuûa Ngaøi Ñaïi hieáu Muïc Kieàn Lieân maø baùo hieáu, thì chaéc chaén cha meï hieän taïi vaø baûy ñôøi tröôùc ñeàu ñöôïc thoaùt khoå ngaï quyû u ñoà, vaø höôûng vui giaûi thoaùt. Chuyeän "Muïc Lieân Thanh Ñeà" khoâng coù gì laø hoang ñöôøng, huyeàn bí, maø laø moät hieän töôïng coù theå giaûi thích ñöôïc. Ñoù laø do loøng hieáu thaûo chí thaønh cuûa ngöôøi con vaø coâng ñöùc trì trai, giöõ giôùi thanh tònh trong ba thaùng haï, thuùc lieãm tu haønh cuûa chö Taêng, thaønh taâm chuù nguyeän, neân coù söùc maïnh caûm thoâng vaø kích thích ñeán taâm hoàn ngöôøi ñau khoå, laøm cho hoï thöùc tænh côn meâ, xoay chuyeån taâm nieäm aùc, höôùng veà neûo thieän. Nhôø söï chuyeån höôùng cuûa caùi taâm naøy, maø hoï thoaùt khoûi söï hình phaït ñau khoå maø tröôùc kia chính cuõng do caùi taâm aáy taïo ra. Trong kinh coù noùi: "Taâm coù theå taïo nghieäp, maø taâm cuõng coù theå chuyeån nghieäp". Kìa, nhö nhaø thoâi mieân hoïc, chæ taäp trung tö töôûng maø coøn coù theå xoay chuyeån söï vaät ñöôïc, huoáng chi söï chuù nguyeän cuûa chö Taêng, laø keát tinh cuûa bao nhieâu phöôùc ñöùc trí hueä, thanh tònh, laïi khoâng thoâng caûm ñeán ngöôøi ôû choán toäi khoå hay sao? Nghieäp löïc saâu thaúm voâ bieân, thì töï löïc vaø nguyeän löïc cuõng doõng maõnh voâ löôïng, coù theå chuyeån ñöôïc taâm ngöôøi taïo nghieäp, ñaäp vôõ ñöôïc lao nguïc xieàng xích khoå hình ôû choán u ñoà.
Phaùp Vu Lan naày chính laø phöông phaùp thaàn dieäu ñeå cöùu roãi vong linh cha meï trong caûnh khoå toái taêm.
Nhöng chuùng ta phaûi luoân luoân nhôù raèng; baùo hieáu khoâng phaûi chæ ñôïi khi cha meï ñaõ khuaát boùng vaø moãi naêm chæ moät laàn cöû haønh leã Vu Lan laø ñuû.
Ngöôøi con chí hieáu bao giôø cuõng vui söôùng khi thaáy cha meï coøn ôû beân mình vaø taän löïc phuïng döôõng cha meï, ñeå cha meï ñöôïc thaûnh thôi veà caû hai phöông dieän vaät chaát vaø tinh thaàn.
Nhö theá môùi khoûi hoái haän vaø than thôû nhö Thaày Töû Loä:
“
Moäc duïc tònh nhi phong baát ñình!Töû duïc döôõng nhi thaân baát taïi".
(Caây muoán laëng maø gioù chaúng ngöøng! Con nuoâi döôõng baùo hieáu maø cha meï chaúng coøn soáng).
Minh Quang posted January 24, 2002
