Phaät Hoïc Phoå Thoâng KhoùaThöù Hai
Thích Thieän Hoa
Töù Nhieáp Phaùp
A. Môû Ñeà
Tu haïnh lôïi tha nhieáp hoùa chuùng sinh laø boån phaän cuûa Boà Taùt.
Ñöùc Phaät ra ñôøi nhaèm muïc ñích cöùu ñoâ chuùng sinh ra
khoûi voøng sanh töû luaân hoài.
Ngöôøi Phaät töû theo daáu chaân Phaät taát phaûi taäp laøm
nhöõng gì Ñöùc Phaät ñaõ laøm. Trong khi tu haønh, Phaät töû
khoâng bao giôø neân quaù chuù troïng ñeán mình maø queân ngöôøi,
khoâng neân chæ lo giaùc ngoä cho mình maø khoâng tìm caùch giaùc
ngoä cho ngöôøi. Trong ñaïo Phaät, mình vôùi ngöôøi laø moät
khoái, mình khoâng khaùc ngöôøi, khoâng theå phaân chia ra ñöôïc.
Caøng lo töï lôïi chöøng naøo laïi caøng ñi ngöôïc vôùi söï tu
haønh chöøng aáy. Traùi laïi, caøng hy sinh cho ngöôøi, caøng chuù
troïng ñeán lôïi tha, laïi caøng mau chöùng ngoä chöøng aáy.
Phaät coù voâ löôïng phöông phaùp cöùu ñoä chuùng sanh, chuùng ta muoán aùp duïng phöông phaùp naøo cuõng ñöôïc. Song muoán coù keát quaû cuï theå, chuùng ta phaûi tuøy theo caên cô, hoaøi baõo cuûa chuùng sanh maø löïa phaùp moân tu haïnh lôïi tha. Ñoái vôùi ngöôøi ñoàng loaïi, chuùng toâi töôûng khoâng coù phöông phaùp naøo coù hieäu quaû thieát thöïc lôïi ích cho ngöôøi vaø laøm cho ngöôøi caûm hoùa saâu xa baèng phaùp moân Töù nhieáp phaùp.
B. Chaùnh Ñeà
I. Ñònh Nghóa
Töù nhieáp phaùp laø gì? Töùc laø boán phöông phaùp lôïi tha ñeå nhieáp phuïc chuùng sanh quay veà vôùi Phaät phaùp.
Boán phöông phaùp ñoù laø:
Boá thí nhieáp
AÙi ngöõ nhieáp
Lôïi haønh nhieáp
Ñoàng söï nhieáp
II. Haønh Töôùng Cuûa Töù Nhieáp Phaùp
1. Boá thí nhieáp:
Moät xaõ hoäi toát ñeïp hay xaáu xa, hoøa bình hay hoãn loaïn khoâng phaûi laø khoâng nguyeân nhaân. Nguyeân nhaân cuûa hoãn loaïn xaáu xa chính laø loøng ích kyû. Nhaân loaïi ñang quaèn quaïi trong khoå ñau, nhöõng caûnh noài da xaùo thòt taùi dieãn haèng ngaøy laø do ñaâu, neáu khoâng phaûi chính laø loøng tham lam ích kyû?
Ñaïo Phaät laø ñaïo töø bi, nghóa laø cöùu khoå. Maø nhöõng noãi khoå lôùn cuûa con ngöôøi laø gì? Ñoù laø söï thieáu thoán veà vaät chaát, söï meâ môø veà tinh thaàn, vaø loøng lo sôï veà ñuû moïi thöù, nhö lo sôï maát tieàn cuûa, maát thaân maïng, gaëp tai bieán v.v...
Vaäy ngöôøi coù loøng töø bi, muoán cöùu khoå thì tröôùc
tieân phaûi xaû boû taùnh ích kyû, phaûi cho moïi ngöôøi nhöõng
gì mình coù, phaûi cho nhöõng gì ngöôøi khaùc mong muoán. Nghóa
laø phaûi laøm haïnh boá thí. Do söï boá thí aáy maø mình caûm
phuïc ñöôïc ngöôøi chung quanh, maø ngöôøi chung quanh môùi gaàn
guõi thaân meán mình vaø mong caàu hoïc ñaïo giaûi thoaùt. Boá thí
coù 3 loái:
Taøi thí, Phaùp thí vaø Voâ uùy thí.
a) Taøi thí: Taøi laø tieàn cuûa. Taøi thí laø ñem tieàn cuûa maø boá thí, ñeå cöùu vôùt ngöôøi ñoàng loaïi thoaùt khoûi ñau khoå. Caûnh khoå cuûa chuùng sinh veà vaät chaát khoâng theå keå xieát: ngöôøi thieáu côm, keû thieáu aùo, ngöôøi thieáu thuoác thang, keû thieáu nôi nöông naùu ... Ñöùng tröôùc bao caûnh khoå aáy, ngöôøi Phaät töû khoâng theå naøo an nhieân höôûng söï sung söôùng rieâng ñöôïc, maø traùi laïi thaáy mình coù boån phaän xuaát cuûa, ra coâng giuùp keû ngheøo khoå, thieáu huït.
Ñöøng vieän côù, hay töï an uûi, mình ngheøo khoâng coù cuûa tieàn giuùp ñôõ ngöôøi chung quanh. Thaät ra mieãn laø mình coù töø taâm hay khoâng, chöù khoâng phaûi mình hoaøn toaøn thieáu phöông tieän ñeå giuùp ñôõ ngöôøi khaùc. Moät cheùn côm vaãn coù theå chia hai ñöôïc, moät manh chieáu vaãn coøn ñuû choã cho theâm moät ngöôøi naèm ñöôïc. Ngöôøi ta thöôøng noùi: "chaät buïng chôù chaät chi nhaø", laø theá. Ngöôøi trieäu phuù ñem cho naêm, baûy ngaøn baïc khoâng laøm cho ngöôøi ta caûm phuïc, quyù meán baèng ngöôøi ngheøo chæ coù hai boä quaàn aùo, maø ñem cho bôùt ñi moät boä.
b) Phaùp thí: Phaùp laø giaùo phaùp, laø nhöõng lôøi daïy, nhöõng giaùo lyù cuûa Ñöùc Phaät vaø caùc baäc Thaùnh Hieàn Taêng, laø tam taïng kinh ñieån. Phaùp thí laø ñem nhöõng giaùo phaùp quyù baùu aáy maø boá thí, giaûng daïy cho chuùng sinh.
Chuùng sinh ñang meâ maån, xoay vaàn trong saùu coõi, gaây nghieäp
roài thoï baùo, khaùc naøo tænh moäng roài laïi mô. Trong luùc moäng
naøo bieát coù mô, cöù laên loän vaøo ñöôøng aùi, nhö thieâu
thaân ñaâm ñaàu vaøo ñeøn. Vì theá, Ñöùc Phaät môùi ñem giaùo
phaùp ra giaûng daïy khieán cho chuùng sinh ra khoûi bieån khoå luaân
hoài.
Phaùp cuûa Phaät nhieàu voâ soá löôïng, cao nhieâu cuõng coù, thaáp
bao nhieâu cuõng coù, ñuû côõ, ñuû loaïi cho moïi caên cô. Duø
ngöôøi nöôùc naøo, böïc naøo, caên cô cao hay thaáp, saùng hay
toái, moät khi nghe ñeán phaùp cuûa Phaät, tuøy söùc ñeàu ñöôïc
hieåu caû. Neân trong kinh coù caâu:
Chuùng ta ñöøng vieän côù mình coøn keùm Phaät phaùp, khoâng
theå laøm coâng vieäc thí phaùp ñöôïc. Nhö treân ñaõ noùi, Phaùp
Phaät coù voâ soá löôïng phaùp moân, neáu khoâng bieát ñöôïc
phaùp moân cao thaâm, thì cuõng bieát ñöôïc phaùp moân thoâng
thöôøng. Moãi Phaät töû ít ra cuõng bieát tuïng kinh, nieäm Phaät,
leã Phaät, aên chay. Chuùng ta ñem nhöõng ñieàu aáy chæ baûo cho
ngöôøi, theá cuõng laø thí phaùp roài. Neáu laøm nhöõng ñieàu
aáy vôùi taám loøng chaân thaät, hoan hyû, coá mong sao cho ngöôøi
chung quanh ñi ñeán vôùi ñaïo ñeå ñöôïc lôïi ích, thì söï
thí phaùp aáy coøn ñaùng quí hôn laø giaûng nhöõng giaùo lyù cao
vôùi moät thaùi ñoä döûng döng hay töï cao töï ñaïi.
Tuy theá, ñaõ laø Phaät töû thì chuùng ta coù boån phaän phaûi
luoân luoân trau doài, hoïc hoûi ñeå bieát roäng hieåu nhieàu, haàu
töï giaûi thoaùt vaø ñeå coâng vieäc thí phaùp cuûa chuùng ta
ñöôïc hieäu quaû hôn, phoå bieán roäng raõi hôn vaø öùng duïng
trong moïi tröôøng hôïp.
Thí phaùp caøng lan roäng, thì ngöôøi xu höôùng veà vôùi Phaät
phaùp caøng nhieàu vaø coõi ñôøi caøng bôùt ñau khoå.
c) Voâ uùy thí: Voâ uùy laø khoâng sôï haõi. Voâ uùy thí laø ñem caùi khoâng sôï maø thí cho chuùng sinh. Söï sôï haõi laø moät taâm traïng raát thoâng thöôøng cuûa chuùng sinh trong coõi ñôøi giaû taïm vaø ñaày ñau khoå naøy. Vaäy ngöôøi coù loøng töø bi, phaûi coá gaéng laøm sao cho chuùng sinh chung quanh coù ñöôïc söï bình tónh, yeân oån cuûa taâm hoàn, khoâng hoang mang lo laéng, sôï haõi.
Voâ uùy thí, khoâng phaûi chæ nhöõng ngöôøi coù can ñaûm, coù
taøi naêng, coù uy quyeàn môùi laøm ñöôïc. Haèng ngaøy chung quanh
ta, bieát bao ngöôøi ñang ôû trong caûnh sôï haõi; neáu thaät
chuùng ta coù loøng töø muoán giuùp ñôõ cho hoï khoûi sôï haõi
thì khoâng coù luùc naøo laø khoâng theå laøm ñöôïc: moät ñöùa
beù ñang kinh haõi tröôùc haøm raêng cuûa con choù döõ; moät baø
laõo lo sôï bò xe caùn khoâng daùm baêng qua ñöôøng nhieàu xe coä;
moät thieáu nöõ ñi ñeâm "sôï ma"; moät thí sinh run raåy
tröôùc giôø vaán ñaùp v.v... ñoù laø bao nhieâu cô hoäi maø
chuùng ta coù theå thi haønh phaùp Voâ uùy thí. Gaëp ngöôøi bò tai
naïn, ta ñem taøi naêng hay theá löïc ra ñuøm boïc, che chôû, cho
hoï khoûi sôï haõi; gaëp ngöôøi ñau oám, lo sôï thaàn cheát mang
ñi, ta laáy luaät voâ thöôøng giaûng giaûi cho hoï vaø baûo hoï
nieäm ñöùc Quan Theá AÂm Boà Taùt hay Phaät A Di Ñaø v.v... ñoù
laø Voâ uùy thí.
Toùm laïi, boá thí laø do loøng töø bi voâ haïn maø laøm. Noù coù
moät phaïm vi roäng raõi voâ cuøng. Khi naøo coøn coù chuùng sanh ñau
khoå thì ta coøn boá thí.
Hình thöùc cao nhaát cuûa boá thí laø boá thí Ba la maät,
nghóa laø boá thí raát nhieàu maø khoâng thaáy mình coù boá thí;
boá thí maø khoâng phaân bieät thaân sô, khoâng chaáp ta, ngöôøi,
thuø, baïn; boá thí maø khoâng chaáp soá löôïng nhöõng vaät thí.
Nhö theá laø ta ñaõ thaønh töïu phaùp "Tam luaân khoâng
tòch" veà boá thí. Khi aáy, boá thí khoâng coøn laø moät
vieäc laøm phuùc hay ban aân nöõa, maø chính laø moät vieäc töï
nhieân, khoâng theå boû qua ñöôïc nhö aên, nhö uoáng, nhö moät
boån phaän nhaát ñònh haøng ngaøy.
Vaäy ñaõ laø Phaät töû thì khoâng theå naøo khoâng thi haønh phaùp boá thí ñöôïc. Söï thi haønh naøy tuøy phöông tieän, taøi naêng, theå löïc cuûa mình, vaø ôû trong hoaøn caûnh naøo cuõng laøm ñöôïc, chöù khoâng phaûi ñôïi coù ñuû moät soá ñieàu kieän naøo ñoù môùi laøm ñöôïc. Mieãn laø ta caøng coá gaéng giuùp ích, cöùu khoå cho ngöôøi ñöôïc chöøng naøo thì quí chöøng aáy.
2. AÙi ngöõ nhieáp:
AÙi ngöõ nhieáp laø tuøy theo caên cô taùnh chuùng sanh maø khoân kheùo noùi naêng, an uûi, khuyeân lôn, nhaân theá khieán cho hoï sinh loøng thaân meán, caûm phuïc, roài töø ñoù hoï môùi theo ta maø hoïc ñaïo.
ÔÛ ñôøi phaàn nhieàu ngöôøi yû cuûa, caäy quyeàn, ñoái vôùi
moïi ngöôøi duøng lôøi khoâng tao nhaõ, neân laøm cho ngöôøi chung
quanh chaùn gheùt. Moät khi hoï khoâng yeâu meán, caûm phuïc, thì tuy
tröôùc maët hoï daï daï, vaâng vaâng, maø sau löng laïi khoâng
chòu phuïc tuøng, nghe theo. Vì theá, nhieàu vieäc phaûi bò hö hoûng.
Tuïc ngöõ coù caâu: "Lôøi noùi khoâng maát tieàn mua, löïa
lôøi maø noùi cho vöøa loøng nhau". Thaät theá, lôøi noùi
laø moät cuûa baùu maø moïi ngöôøi ñeàu coù caû, khoâng phaân
bieät giaøu, ngheøo, sang, heøn. Nhöng cuõng lôøi noùi aáy ngöôøi
naày söû duïng thì neân coâng vieäc, coøn ngöôøi kia söû duïng
thì laïi taùn gia baïi saûn. Sôû dó nhö theá laø vì moät beân
bieát löïa lôøi aên noùi dòu daøng, deã nghe, coøn moät beân coäc
caèn, thoâ tuïc. Nhieàu ngöôøi, töï baøo chöõa, thöôøng baûo: "Taùnh
toâi ngay thaúng vaø coù hôi noùng, neân hay aên to noùi lôùn, chöù
thaät ra toâi khoâng coù aùc yù".
Khoâng coù aùc yù, nhöng laøm cho ngöôøi chung quanh phaûi ñau
khoå, khoù chòu vì lôøi noùi khieám nhaõ, thoâ baïo cuûa mình, thì
coù khaùc gì ngöôøi aùc?
Vaäy Phaät töû chuùng ta muoán caûm hoùa, daãn daét ngöôøi chung quanh veà con ñöôøng chaùnh, tröôùc tieân phaûi aùp duïng cho ñöôïc phaùi aùi ngöõ, nghóa laø luoân luoân vaø trong moïi tröôøng hôïp, phaûi duøng lôøi dòu daøng, eâm aùi, thöông yeâu trong khi tieáp xuùc vôùi moïi ngöôøi. Nhaát laø khi ngöôøi ta ñang ôû trong caûnh khoå, thì nhöõng lôøi khuyeân lôn, voã veà laïi caøng voâ cuøng quí baùu, vì coù theå thoa dòu ñöôïc veát thöông loøng vaø laøm cho ngöôøi ta voâ cuøng caûm kích, khoù maø coù theå phai môø ñöôïc.
3. Lôïi haønh nhieáp:
Lôïi haønh nhieáp laø laøm lôïi ích cho ngöôøi baèng yù nghó, lôøi noùi hay haønh ñoäng, khieán cho ngöôøi ta sinh loøng thaân meán maø theo ta hoïc ñaïo.
Caùi göông saùng nhaát veà phöông dieän lôïi haønh laøcaùi
göông Ngaøi Trì Ñòa Boà Taùt. Suoát ñôøi, Ngaøi thöôøng gaùnh
ñaát ñaép ñöôøng, ban cho baèng phaúng, hoaëc baéc caàu ñeå cho
khaùch boä haønh ñi laïi ñöôïc deã daøng tieän lôïi. Ngaøi thay
ngöôøi giaø gaùnh naëng, ñaåy giuùp coã xe leân doác cao, cheøo
giuùp cho ngöôøi laùi thuyeàn ngöôïc nöôùc ...
Toùm laïi, baát luaän vieäc lôùn nhoû, mieãn giuùp ích ñöôïc cho
ngöôøi laø Ngaøi khoâng bao giôø töø nan. Xem theá, thì khoâng
caàn phaûi ñôïi coù ñuû phöông tieän môùi laøm lôïi ích cho
ngöôøi ñöôïc. Chæ vôùi moät ít söùc khoûe cuõng coù theå
giuùp ñöôïc nhieàu vieäc lôïi ích cho ngöôøi roài.
Coù khi chæ caàn moät yù nghó toát, moät lôøi giôùi thieäu hay
cuõng coù theå giuùp cho ngöôøi chung quanh coù coâng aên vieäc
laøm.
Ñoái vôùi ngöôøi giaøu coù, nhieàu phöông tieän thì phaïm vi
hoaït ñoäng cho lôïi haønh laïi caøng roäng raõi. Hoï coù theå
xuaát tieàn cuûa ra laøm nhaø döôõng laõo, nuoâi ngöôøi tuoåi
giaø söùc yeáu, ñeå tuoåi giaø cuûa hoï bôùt ñen toái, nguy nan;
hay hoï xaây vieän duïc anh, nuoâi treû moà coâi cha meï, cho chuùng
hoïc haønh vaø coù ngheà nghieäp, huaán luyeän cho chuùng thaønh
nhöõng coâng daân höõu duïng. Hay döïng traïi teá baàn, caáp
döôõng côm aên aùo maëc cho keû ñoùi khoù, hay döïng beänh xaù
ñeå cöùu chöõa nhöõng keû beänh taät; hay xaây tröôøng hoïc
giuùp con em coù nôi hoïc haønh. Ñoù laø bao nhieâu coâng vieäc voâ
cuøng lôïi ích, vöøa cho ñôøi vöøa cho ñaïo. Nhöõng coâng vieäc
laønh aáy seõ caûm hoùa loøng ngöôøi vaø höôùng hoï trôû veà
con ñöôøng giaûi thoaùt laø con ñöôøng cuûa ñaïo Phaät.
4. Ñoàng söï nhieáp:
Ñoàng söï nhieáp laø tuøy theo caên cô, hoaøi baõo, ñòa vò, ngheà nghieäp cuûa ngöôøi maø laën loäi vaøo coâng vieäc cuûa hoï, coäng taùc vôùi hoï, ñeå moät maët giuùp ñôõ hoï trong ngheà nghieäp, moät maët neâu cao göông laønh, laøm cho hoï caûm meán maø theo ta ñeán gaàn ñaïo caû.
Chaúng haïn nhö khi ta cuøng laøm vieäc trong moät coâng sôû, trong
moät xí nghieäp, trong thöông tröôøng hay trong noâng nghieäp, maø
töø vieäc lôùn cho ñeán vieäc nhoû, töø yù nghó cho ñeán caâu
noùi, ta luoân luoân neâu göông ñaïo ñöùc, taän taâm taän löïc
laøm vieäc, saün saøng hy sinh quyeàn lôïi mình cho baïn ñoàng
nghieäp, daàn daàn nhöõng ngöôøi coäng söï, seõ tieâm nhieãm
nhöõng ñöùc taùnh toát ñeïp cuûa ta, saün saøng nghe theo, laøm
theo nhöõng ñieàu ta khuyeân baûo.
Ñoàng söï nhieáp laø moät phöông phaùp coù hieäu quaû nhaát ñeå
nhieáp hoùa ngöôøi chung quanh quay veà con ñöôøng ñaïo. Boá thí
nhieáp, aùi ngöõ nhieáp hay lôïi haønh nhieáp, maëc duø ñeàu caûm
hoùa ñöôïc ngöôøi, nhöng khoâng thöôøng tröïc vaø khoâng coù
aûnh höôûng saâu xa nhö ñoàng söï nhieáp. Chaúng haïn nhö
ngöôøi ñöôïc ta boá thí, hay lôïi haønh, thì khoâng phaûi luùc
naøo cuõng ôû beân caïnh ta, maø chæ thænh thoaûng môùi ñöôïc
aân hueä aáy; coøn aùi ngöõ thì chæ haïn cuoäc trong lôøi noùi;
maø lôøi noùi duø coù hay ho eâm dòu bao nhieâu, cuõng khoâng theå
bieán thaønh côm thaønh aùo, thaønh nhöõng nhu caàu thieát yeáu cho
cuoäc soáng ñau khoå, thieáu thoán cuûa ngöôøi chung quanh ñöôïc.
Nhöng vôùi ñoàng söï nhieáp, ta coù theå giuùp ñôõ moät caùch thieát thöïc vaø thöôøng xuyeân cho nhöõng ngöôøi cuøng soáng trong moät hoaøn caûnh moät ngheà nghieäp vôùi ta. Ta luoân luoân gaàn guõi chung ñuïng vôùi hoï, neân ta thaáu roõ nhöõng hoaøi baõo, taâm traïng, nhu caàu cuûa hoï; nhôø theá ta coù theå giuùp ích cho hoï moät caùch coù hieäu quaû hôn. Ta trôû thaønh moät coät truï chính cho hoï nöông töïa; vì theá ta coù theå nhieáp hoùa hoï deã daøng, saâu xa hôn. Moät söï nhaän xeùt thoâng thöôøng laø ôû ñaâu, coâng sôû hay tö sôû, nhaø maùy hay noâng tröôøng, heã coù moät Phaät töû chaân chính, thuaàn thaønh, göông maãu, thì ôû ñoù soá ngöôøi theo Phaät caøng ngaøy caøng ñoâng, caøng maïnh.
III. Lôïi Ích Cuûa Töù Nhieáp Phaùp
Neáu ta thöïc haønh ñuùng theo Töù nhieáp Phaùp ta seõ thaáy nhöõng keát quaû ñeïp ñeõ sau ñaây:
1. Veà phöông dieän caù nhaân:
Ta seõ laø moät con ngöôøi göông maãu; moãi yù nghó, moãi lôøi noùi, moãi haønh ñoäng cuûa ta ñeàu laø moät haït gioáng thieän gieo vaøo ruoäng phöôùc maø sau naày ta seõ gaët ñöôïc nhöõng keát quaû quyù baùu, toát laønh. Nhöõng gì cuûa ta noùi ra, laøm ra, ñeàu ñöôïc thoâng caûm, taùn thaønh, meán phuïc. Ta coù theå thu huùt nhaân taâm moät caùch deã daøng, roäng raõi, vaø moãi khi ñi ñeán ñaâu, ta ñeàu ñöôïc tieáp ñoùn moät caùch chaân thaønh, noàng nhieät. Do ñoù, ta seõ deã daøng thaønh coâng trong moïi vieäc.
2. Veà phöông dieän gia ñình:
Khi ngöôøi ngoaøi, xa laï, maø coøn meán phuïc, thöông yeâu ta, thì sao cha meï, vôï con, anh em laø nhöõng ngöôøi thaân thuoäc laïi khoâng quyù meán ta ñöôïc? Do aûnh höôûng toát ñeïp vaø uy tín cuûa ta, moïi ngöôøi trong gia ñình ñeàu trôû thaønh thuaàn löông, ñöùc ñoä caû. Vaø moät gia ñình goàm nhöõng phaàn töû nhö theá thì theå naøo cuõng ñöôïc treân thuaän döôùi hoøa, trong aám ngoaøi eâm, nghóa laø coù haïnh phuùc.
3. Veà phöông dieän xaõ hoäi:
Moät ngöôøi tu haïnh Töù Nhieáp phaùp cuõng ñaõ gaây ñöôïc
aûnh höôûng toát laønh vaø hoaùn caûi ñöôïc moät phaàn naøo
hoaøn caûnh xaõ hoäi. Soá ngöôøi tu Töù Nhieáp Phaùp caøng nhieàu
thì xaõ hoäi laïi caøng ñöôïc caûi tieán, vaø trôû thaønh thuaàn
löông, thieän myõ.
Ngöôøi ta thöôøng traùch ñaïo Phaät laø tieâu cöïc yeám theá.
Nhöõng lôøi chæ trích sai laàm aáy, chæ ñem moät giaùo lyù Töù
Nhieáp Phaùp naày ra chöùng minh, cuõng ñuû ñaùnh ñoå ñöôïc
ngay. Thaät vaäy, neáu aùp duïng trieät ñeå Töù Nhieáp Phaùp vaøo
cuoäc ñôøi thöïc teá, thì xaõ hoäi seõ ñöôïc caûi tieán moät
caùch voâ cuøng lôïi laïc.
C. Keát Luaän
Nhö treân ñaõ noùi, Töù Nhieáp Phaùp laø moät phaùp moân ñeå caûi tieán xaõ hoäi moät caùch coù hieäu quaû nhaát. Noù laáy lôïi sanh laøm caên baûn, laáy haïnh phuùc cuûa chuùng sanh laøm muïc ñích. Ñaây chuùng ta haõy nhôù laïi töøng ñieåm moät:
1) Haõy ñem cuûa caûi giuùp cho ngöôøi tuùng thieáu, taät
nguyeàn, ñem Phaät phaùp giaûng noùi ñeå cho moïi ngöôøi caûi aùc
tuøng thieän, ñem duõng löïc tinh thaàn hay vaät chaát ñeå che chôû
cho ngöôøi chung quanh khoûi lo sôï.
2) Haõy noùi lôøi oân hoøa nhaõ nhaën, ñeå caûm hoùa ngöôøi ta
ñi theo con ñöôøng laønh.
3) Haõy laøm lôïi ích cho moïi ngöôøi trong moïi tröôøng hôïp.
4) Haõy hoøa mình trong cuoäc soáng, trong coâng vieäc cuûa ngöôøi
chung quanh, ñeå nhaän roõ ñöôïc ngöôøi nhu caàu thieát tha cuûa
hoï, haàu giuùp ñôõ hoï moät caùch coù hieäu quaû, vaø ñöa daàn
daàn hoï veà con ñöôøng chính.
Vaäy, laø Phaät töû, chuùng ta khoâng theå döûng döng tröôùc
nhöõng lôøi keâu goïi lôïi tha aáy ñöôïc.
Neáu chuùng ta laøm ngô, chuùng ta chöa phaûi laø Phaät töû chaân
chính, vì chuùng ta ñaõ thieáu hai yeáu toá quan troïng nhaát ñeå tu
haønh: ñoù laø loøng töø bi vaø lôïi tha. Thieáu hai ñieåm aáy
khoâng bao giôø chuùng ta coù theå tieán trieån treân ñöôøng ñaïo
vaø thaønh Phaät ñöôïc.
Minh Quang posted January 25, 2002
