CHÖÔNG NAÊM
CAÂU CHUYEÄN TÌNH DÖÔÙI BOÙNG TÖØ BI
Vieäc ñaïo hay ñôøi gì cuõng gioáng nhau. Nghóa laø moãi coâng vieäc coù moät ñích cuûa noù vaø moät thaønh quaû nhaát ñònh naøo ñoù. Cuõng gioáng ngöôøi ta ñaàu tö vaøo moät duï aùn xaây caát, neáu bieát tính seõ coù lôøi; neáu tính sai seõ loã voán.
Ngöôøi tu cuõng theá, neáu bieát choïn ñöôøng ñeå ñi ñeán ñích, taát caû ñeà do mình caû. Tuy hoaøn caûnh chung quanh cuõng quyeát ñònh moät phaàn naøo cho coâng vieäc; nhöng ñeàu caêng baûng cuõng do nôi mình.
Coù nhieàu ngöôøi ñi tu ba chìm baûy noåi; nhöng cuoái cuøng roài hoï cuõng vöôït qua ñöôïc taát caû moïi thöù caùm doã cuûa cuoäc ñôøi. Ngoaøi caùc söï caùm doã veà tieàn taøi, danh voïng, ñòa vò, saéc ñeïp, aên uoáng, nguû nghæ ra, coù 4,5 chöõ "t" noù cuõng ñeo ñuoåi theo hoaøi. Ñoù laø tình, tieàn, tuø, toäi, tu, v.v… ai thoaùt ra ngoaøi ñöôïc maáy chöõ "t" naày quaû laø moät phöôùc duyeân to lôùn laém.
Nghó cho cuøng Ñöùc Phaät ngaøy xöa cuõng coøn bò ma nöõ duï doã vaø thöû thaùch, roài ñeán Ngaøi A Nan cuõng bò naøng Ma Ñaêng Giaø boû cho buøa meâ, roài Ngaøi Nan Ñaø cuõng ñaõ meâ tieân, meâ tuïc, … vaø suoát trong moät chaëng ñöôøng daøi lòch söû 25 theá kyû aáy, coù bieát bao nhieâu chuyeän tình ñaõ xaûy ra döôùi boùng töø bi; nhöng thöôøng laø nhöõng maãu chuyeän oaùi oaêm, gaây caán.
ÔÛ ñôøi cuõng coù nhieàu chuyeän cuõng traùi ngöôïc laém. Ví duï nhö mình khoâng yeâu thì hay bò yeâu, mình khoâng thích thì hay bò thích. Ngöôïc laïi caùi gì mình yeâu hoaëc thích thì noù laïi ôû ngoaøi taàm tay cuûa mình.
Khi Phaät Giaùo truyeàn vaøo caùc nöôùc AÙ Chaâu, nhaát laø Trung Hoa, Nhaät Baûn, Ñaïi Haøn vaø Vieät Nam ñaõ khoâng bieát bao nhieâu cuoäc tình giöõa Taêng vaø Tuïc aáy. Cao thöôïng coù, thaáp heøn coù, nhaáp nhoâ nhö löôïn soùng doàn. Nhö theá vaãn chöa heát. Coù nhöõng naøng Coâng chuùa vì meâ ngöôøi tu, neân quyeát chí ôû vaäy khoâng ñi laáy choàng, tröôøng hôïp con gaùi vua Löông Voõ Ñeá ñaõ thöông Ngaøi Boà Ñeà Ñaït Ma laø moät. Cuõng coù nhöõng naøng Coâng chuùa vì meán taøi ñöùc cuûa vò chaân tu neân ñaõ muoán caän keà suoát ñôøi, nhö baø Coâng chuùa cuûa Ngaøi Shinran Shonin (Thaân Loan Thaùnh Nhôn) cuûa Nhaät Baûn chaúng haïn. Nhöng cuõng khoâng thieáu nhöõng Coâng chuùa, Hoaøng töû ñaõ boû ngoâi ñeå ñi tu ôû Vieät Nam nhö bao vò vua ôû ñôøi Traàn hay gaàn ñaây laø Coâng chuùa con vua Minh Maïng chaúng haïn.
Ñoù laø cuoäc tình cuûa vua chuùa nôi choán cung son vôùi nhöõng baäc Ñaïi Taêng khai quoác; nhöng cuõng coù laém cuoäc tình oan traùi xaûy ra trong choán thieàn moân tòch tònh ôû khaép naêm chaâu, boán beå treân quaû ñòa caàu naày.
Nhieàu khi Tònh Thöôøng vaø Tònh Ñaïo hay nghó vaån vô, taïi sao thieáu gì ngöôøi ñeå thöông, laïi khoâng thöông. ÔÛ ñaây ñem loøng thöông moät ngöôøi khoâng coù toùc, ñaõ coù yù thoaùt tuïc queân ñôøi. Ñoù cuõng laø ñieàu laï. Khoâng bieát quyù Ni Coâ beân caùc chuøa Sö Nöõ thì sao, coù hay bò caùc chaøng trai ñeán quaáy phaù khoâng? Maø ít thaáy ñeà caäp ñeán? Hay quyù Coâ giöõ giôùi hôn quyù Thaày, neân nam nhaân ít gaàn ñöôïc? Hay vì leõ chö Taêng quaù ñeã daõi, neân nöõ giôùi deã caän keà? Hay nghieäp cuûa ngöôøi nöõ coøn quaù naëng, neân hay duï doã ngöôøi nam vaøo choã meâ loä? v.v… vaø v.v… Thoâi thì ñuû loaïi ñuû thöù ñaõ hieån hieän ra trong ñaàu oùc cuûa hai ngöôøi. Hai ngöôøi töï hoûi vaø töï traû lôøi cho nhau; nhöng caâu traû lôøi naøo cuõng thaáy chöa haøi loøng ñöôïc.
Moät hoâm Tònh Khoâng hoûi Tònh Ñaïo, raèng Sö huynh coù bieát baøi thô naày khoâng?
- Baøi thô naøo ñaâu? Ñeä haõy ñoïc ra huynh môùi hieåu chöù!
- Naøy nghe nheù. Baøi thô nhan ñeà laø "Tình yeâu".
- Roài! Laïi cuõng yeâu.
- Ñaâu coù sao. Ñaâu phaûi nhaát thieát yeâu nhau giöõa nam nöõ môùi laø yeâu, maø ngöôøi ta coøn bieát bao nhieâu thöù tình khaùc nöõa chöù boä.
- Ñaâu! Ñeä keå cho huynh nghe thöû xem.
- Naày nheù "Tình yeâu queâ höông, yeâu toå quoác, yeâu thieân nhieân, yeâu ngheä thuaät, yeâu söï soáng, yeâu…, yeâu…
- Thoâi chaéc chöøng aáy cuõng ñuû roài; nhöng baøi thô "Tình yeâu" maø ñeä vöøa noùi ñoù haõy ñoïc cho huynh nghe ñi.- "Toâi coù tình yeâu raát maën noàng
Yeâu ñôøi yeâu ñaïo laãn non soâng
Tình yeâu chan chöùa trong hoaøn vuõ
Chaúng phaûi yeâu rieâng khaùch maù hoàng.
Neáu khaùch maù hoàng muoán ñöôïc yeâu
Thì trong taâm trí phaûi xoay chieàu
Quay veà phuïng söï cho nhaân loaïi
Seõ gaëp tình chung trong khoái yeâu"Tònh Thöôøng vöøa döùt lôøi thô thì Tònh Ñaïo ñaùnh moät caùi ñeùt thaät maïnh vaøo ñuøi cuûa baïn, laøm cho Tònh Thöôøng daãy naåy leân la ôi ôùi.
- Caùi gì maø gheâ vaäy?
- Baøi thô chöù caùi gì.
- Sao maø hay quaù nhæ? Ai laøm vaäy?
- Thì ñeä muoán hoûi huynh ñoù maø!
- ÖØ! ÖØ! Thoâi huynh chòu thua, ñeä haõy noùi thöû ñi.
- Huynh haõy nghe ñaây nheù.
Ngaøy xöa, vaøo ñaàu theá kyõ thöù 20 naày, coù moät vò teân laø "Ñöùc Huyønh Phuù Soå", oâng ta ñi giaûng ñaïo vaø cöùu daân ñoä theá raát nhieàu. OÂng ñi ñeán ñaâu cuõng ñöôïc daân chuùng cung kính, dó nhieân trong ñoù cuõng coù laém coâ gaùi yeâu thaàm nhôù troäm Ngaøi. Moät hoâm coù moät naøng con gaùi ñeán toû tình thieät vôùi Ngaøi. Ngaøi lieàn taëng cho coâ ta baøi thô ñoù ñeå ñôøi chöù!
- Roài coâ ta sau ñoù ra sao? Tònh Ñaïo hoûi.
- Ai bieát ñöôïc! Coù leõ naøng oâm baøi thô ñoù ñeå ccheát chaêng? Hay laø naøng ñi tu theo Ngaøi? Hay naøng ñaõ quyeân sinh, chaúng ai bieát ñöôïc.
- Nhöng ñuùng laø con ngöôøi cao thöôïng phaûi khoâng ñeä?
- Ñuùng theá, thì Ñöùc Phaät ngaøy xöa vaø caùc vò Toå Sö ñaâu phaûi caùc Ngaøi khoâng bò vöôùng vaøo ñöôøng tình; nhöng caùi hay cuûa caùc Ngaøi laø cho caùc thöù tình naày ñi daïo chôi choã khaùc heát, neân caùc Ngaøi môùi coù ñuû taâm trí raûnh rang maø tu haønh giaùc ngoä ñaáy chöù? Boä huynh khoâng thaáy ñoù sao? Baây giôø ñeä keå cho huynh nghe veà moät vaøi maåu chuyeän nho nhoû nöõa nghe, nhöng huynh phaûi coá gaéng thöïc haønh ñoù, chöù khoâng phaûi nghe ñeå maø nghe ñaâu!
- Chöa chaéc ai phaûi thöïc haønh ñaáy, ñeå chôø xem. Thoâi ñeä haõy keå tieáp ñi.
- Ñaây laø moät caâu chuyeän thieàn.
- Thieàn cuõng coù duyeân tình sao?
- Sao huynh hoûi gì laï vaäy? ÔÛ ñaây laïi chaúng coù tình. Ñieàu quan troïng laø mình coù chieán thaéng ñöôïc noù hay khoâng chöù.Caâu chuyeän ñöôïc baét ñaàu nhö sau:
Moät Thaày, moät troø ñi hoùa duyeân veà. Treân ñöôøng chaúng may gaëp möa baõo, nöôùc soâng daâng leân nhanh quaù, trôøi ñaõ toái vaø xa xa beân bôø soâng kia coù moät myõ nhaân ñang ñöùng chôø ñoø; nhöng ñoø laïi khoâng coù. Vò Sö Caû môùi hoûi coâ ta raèng:
- Coâ muoán ñi ñaâu?
- Daï, tieän nöõ muoán sang soâng nhöng chaúng coù ñoø.
- Vaäy toâi seõ giuùp coâ.
- Ngaøi giuùp baèng caùch naøo?
- Coâ haõy leo leân löng toâi coõng vaø toâi bôi qua soâng.Trong khi oâng Thaày laøm ñoäng taùc xaêng quaàn, ñöa tay naûi cho ñeä töû xaùch, coøn mình thì coõng naøng myõ nöõ aáy qua soâng. Ngöôøi hoïc troø aáy khoù chòu quaù vaø muoán caûn; nhöng thaáy Thaày ñaõ laøm, thoâi cöù ñeå cho Thaày mình laøm.
Khi qua beân kia bôøi soâng, vò Sö Caû ñeå naøng cuoáng, naøng caûm ôn roài ñi tieáp tuïc. Trong khi ñoù ngöôøi ñeä töû cöù thaéc maéc hoaøi, taïi sao laâu nay Thaày mình giöõ giôùi tinh nghieâm nhö theá maø baây giôø gaëp nöû saéc Ngaøi laïi chaúng xa ñi thì chôù, maø coøn quaù gaàn nöõa. OÂi cha, moâ Phaät, sao maø noåi da gaø quaù.
Ngöôøi ñeä töû theo sau Thaày mình cöù moãi laàn muoán hoûi thì bò tieáng taèng haéng cuûa Thaày laøm aùt laïi, neân laïi thoâi. Khi veà ñeán chuøa, ñaõ ba ngaøy sau, ngöôøi ñeä töï aên nguû khoâng yeân. Moät hoâm goõ cöûa xin vaøo phoøng Thaày trình baøy ñieàu nghi cuûa mình.
- Ñöôïc, con cöù noùi! Sö phuï oân toàn baûo.
- Baïch Thaày! Con thaáy Thaày laâu nay tu haønh tinh taán chaúng phaïm giôùi naøo. Nhhöng caùch ñaây 3 hoâm sao Thaày coõng ngöôøi ñaøn baø ñeïp aáy sang soâng vaäy?
- Thaày baûo. Thaày ñaõ ñeå ngöôøi ñaø baø aáy laïi bôø soâng beân kia ñaõ ba hoâm roài. Taïi sao chuù coøn coõng ngöôøi ñaøn baø aáy veà ñaây laøm gì? Taïi sao laâu vaäy, chuù khoâng buoâng thaû coâ ta ra?Ngöôøi ñeä töû nghe Thaày mình traû lôøi, ñaâm ra chôùi vôùi. Quaû thaät nguôøi coõng coâ gaùi aáy, chính laø taâm chaáp tröôùc cuûa mình, chöù ñaâu phaûi cuûa Thaày mình. Trong khi Thaày coõng, nhö khoâng coõng. Coøn mình khoâng coõng maø laïi hoùa ra coõng maõi.
Nguôøi ñeä töû quay ra khoûi phoøng vaø tieáp tuïc suy nieäm veà lôøi daïy cuûa Thaày mình.
- Sao maø ñeä bieát nhieàu caâu chuyeän ñaïo hay vaäy?
- Thì nhôø ñoïc saùch vaø nhôø Sö phuï ngaøy xöa keå laïi.
- Baäy, giôø huynh hoûi ñeä nghe. Neáu giaû söû coù moät naøng tín nöõ yeâu ñeä thì ñeä nghó sao?
- Ai maø bieát ñöôïc; nhöng ñoù chæ laø giaû söû laøm sao coù thaät. Neáu coù, ñeä seõ hoïc caùch quaùn chieáu baát tònh vaø thöïc hieän caâu:"Tôï thanh tôï saéc nhö thaïch thöôïng taøi hoa
Kieán lôïi kieán danh nhö nhaõn trung tröôùc tieát"Nghóa laø:
Khi nghe aâm thanh hay, nhìn thaáy saéc ñeïp, haõy quaùn chieáu nhö laø caây troàng treân ñaù.
Thaáy vieäc lôïi, vieäc danh xem nhö buïi bay tröôùc maét.- Coù phaûi vaäy khoâng ñoù?
- Khoâng tin huynh haõy chôø xemHai nguôøi noùi cho nhau nghe thaät nhieàu veà moïi chuyeän, moïi ñeà taøi. Dó nhieân laø chuyeän Phaät Phaùp hai ngöôøi cuõng ñaõ thaûo luaän; nhöng ñeà taøi tình caûm bao giôø cuõng laø moät ñeà taøi noùng boûng, daàu cho laø moät ngöôøi tu haønh chôn chính ñi nöõa. Vì hoï quan nieän raèng: theá heä môùi cuûa hoï, nhaát laø nhöõng ngöôøi Taêng só treû, hoï khoâng chaïy troán söï thaät maø hoï tröïc dieän vôùi moïi vaán ñeà cuûa thöïc teá. Dó nhieân trong luaät Phaät ñaõ daïy quaù roõ veà vieäc naày; nhöng moãi moät hoaøn caûnh, moät thôøi ñaïi noù khaùc nhau nhieàu laém.
Nhö thöôøng leä moãi ngaøy huynh ñeä cuøng Taêng chuùng trong Tònh xaù ñeàu ñi khaát thöïc, chæ tröø khi naøo trôøi möa baõo, hay ñau yeáu môùi khoâng ñi. Hoï ñi theo thöù lôùp tuoåi haï. Ngöôøi tu laâu, nhieàu haï hôn ñi tröôùc, ngöôøi ít tuoåi haï hôn ñi sau, maëc daàu cho nguôøi ñoù 100 tuoåi ñôøi cuõng khoâng keå. Taêng ñoaøn cuûa hoï soáng raát hoøa hôïp, hoï chia phaân theo thöù lôùp, toùn naày ñi voøng naày thì toaùn kia ñi voøng kia, khoâng daãm chaân leân nhau, hoï thöïc haønh ñuùng luaät Phaät daïy. Nghóa laø chæ ñi hoùa duyeân buoåi saùng vaø quaù ngoï trôû ñi khoâng bao giôø ñi khaát thöïc nöõa.
Ñi ñaâu thì huynh Tònh Ñaïo thöôøng hay ñi tröôùc vaø Tònh Thöôøng ñi sau, ñaàu cuùi xuoáng, oai nghi chöõng chaïc, khoâng ñöôïc lieác tôùi, ngoù qua, xoay laïi, voùc daùng trang nghieâm. Cuõng chính vì caùi trang nghieâm ñoù maø laïi coù nhieàu ngöôøi löu yù. Khi nhaø sö ñi qua, caùc tín nöõ quí xuoáng daâng leân moät ít meû, ñaäu hay côm hoaëc traùi caây v.v…
Hoâm ñoù Duyeân, naøng con gaùi trong thoân naày cuõng ñeå baùt thay cho cha meï mình. Naøng laàn löôït cung kính trao töøng vaét côm cho nhöõng vò sö roài xaù moät xaù. Chaúng bieát sao, khi ñeán phaàn cuûa Sö Tònh Thöôøng thì Duyeân döøng laïi laâu hôn vaø laøm nhöõng ñoäng taùc aáy chaäm chaïp hôn nhöõng laàn tröôùc, muïc ñích chæ ñeå nhìn vò Sö naày ñöôïc laâu hôn. Boãng nhieân caëp maét cuûa Sö nhö baét gaëp moät luoàng ñieän khaùc vaø chính naøng cuõng caûm nhaän nhö vaäy. Theá roài Sö thaûn nhieân ñi qua vaø caùc vò Sö khaùc tieáp tuïc ñi ñeán.
Khi veà laïi Tònh Xaù, loøng Sö boãng nhieân xao xuyeán laï thöôøng. Sö thaàm nhuû, khoâng bieát mình coù nhaân duyeân tieàn kieáp gì vôùi Duyeân khoâng? Ñaây ñaâu phaûi laø chuyeän cuûa Ngoïc Laâm Hoøa Thöôïng vaø Thieân Kim Tieåu Thö taùi theá?
Sö Tònh Thöôøng suy nghó vaån vô roài so saùnh. Chuyeän Ngoïc Laâm vì kieáp xöa xaáu xí neân môùi phaùt nguyeän tuïng kinh Döôïc Sö ñeå sau naày ñöôc ñeïp ñeõ vaø cuõng chính vì caùi ñeïp ñoù, maø Tieåu Thö con quan Teå Töôùng caønh vaøng laù ngoïc kia laïi cöù baùm theo hoaøi. Coøn mình ñaây ñaâu coù theà öôùc vôùi ai ñaâu. Vaû laïi ta laø moät vò Sö khaát só giôùi haïnh ñoan nghieâm maø, laøm sao coù theå so saùnh nhö theá ñöôïc.
Heát ra laïi vaøo nôi ñaïi ñieän cuûa Tònh Xaù, Sö suy nghó baên khoaên, hay chuyeän cuûa ta laø chuyeän cuûa vò Sö coõng myõ nöõ qua soâng? maø cuõng khoâng chaéc theá! Vì Duyeân cuõng ñaâu phaûi laø myõ nöõ. Chæ laø moät coâ gaùi queâ muøa maø. Maø cuõng laï, khoâng bieát naøng coù tô töôûng ñeán ta khoâng? Coøn ta taïi sao nhö theá naày? Keå töø ngaøy hoâm qua ñi khaát thöïc veà thaáy trong ngöôøi khaùc laï. Sö Tònh Thöôøng ueå oaûi vöông vai ñöùng thaúng daäy, beân ngoaøi chieác y choaøng baãn coøn thaúng neáp. Ñoaïn, Sö ñeán tröôùc taám göông, xem lai dung nhan mình moät laàn nöõa. Sö thaáy mình vaãn theá. Chæ coù chuùt ít ñaêm chieâu thoâi.
Beân ngoaøi phoøng coù tieáng goõ cöûa, Sö Tònh Ñaïo böôùc vaøo hoûi lôùn:
- Sao hoâm nay ñeä khoâng ñi khaát thöïc?
- Ñeä thaáy trong ngöôøi hôi khoù chòu quaù neân ôû nhaø thoâi.
- Coù ngöôøi mang thöùc aên ñeán cuùng döôøng cho ñeä ngoaøi chaùnh ñieän, ñeä haõy ñeán ñoù ñeå nhaän.
- Ai vaäy caø?
- Ñeán ñoù thì ñeä seõ bieát.Maët chaïm maët, hai maét nhìn nhau, nhö say ñaém, nhö van lôn, nhö coù tieàn duyeân nghòch caûnh töï baáy nhieâu ñôøi. Khoâng bieát ñaây laø nhôn duyeân hay nghieäp chöôùng maø caû hai ngöôøi khoâng theå noùi cho nhau nghe ñöôïc. Sö Tònh Thöôøng ñònh quay ñi ñeå tìm caùch queân laõng, moät hình aûnh maø Sö khoângmuoán ngöôøi con gaùi aáy ngöï trò nôi con tim naày. Sö noùi nhoû cho ñuû mình nghe. Chæ coù moät mình Ñöùc Phaät thoâi! Moät mình Ngaøi Minh Ñaêng Quang thoâi! Ngoaøi ra khoâng coøn coù ai coù theå vaøo ñaây thay theá ñöôïc. Chaân maët Sö voäi böôùc ñi; nhöng chaân traùi Sö nhö coù yù bò níu keùo laïi. Thoâi thì ñaøng naøo Sö cuõng ñaõ lôõ ñoái dieän roài, Sö lieàu luoân. Duyeân môû lôøi tröôùc:
- Baïch Sö! Hoâm nay con mang thöùc aên chay leân Sö duøng. Vì con nghe noùi Sö khoâng ñi khaát thöïc ñöôïc.
- Vieäc aáy laø vieäc cuûa toâi maø, coâ baän taâm laøm gì?
- Tuy laø theá; nhöng con caûm thaáy khoâng an daï. Mong Sö ñoùn nhaän cho.Nhöõng lôøi noùi nhö theá, sao nhö ñöôøng maät roùt vaøo tai mình; neân Sö ñaõ laëng, leõ ñeå côm canh vaøo baùt vaø mang ñeán choán trai ñöôøng, khoâng moät tieáng caûm ôn, trong khi Duyeân vaãn doõi maét troâng theo khoâng chôùp maét.
Duøng côm xong Sö trôû laïi Taêng phoøng, ngay luùc aáy Sö Tònh Ñaïo cuõng trôø tôùi vaø hoûi thaêm töï söï.
- Sao Sö ñeä?
- Moâ Phaät! Sao laø sao Sö huynh?
- Thì caâu chuyeän hoâm qua vaø böõa nay ñoù maø?
- Ñeä vaãn thaáy bình thöôøng ñoù maø!
- Theo huynh thì chaúng bình thöôøng chuùt naøo maø coøn baát thöôøng nöõa!
- Huynh noùi sao? Caùi gì laïi baát thöôøng.
- ÖØ thì caùi ñoù ñoù! Caùi gì maø khoâng daây nhöng troùi ñöôïc, khoâng hình nhöng vaãn thaáy ñöôïc, khoâng…, khoâng…. aø; thoâi.
- Taïi sao hoâm nay Sö huynh ña söï quaù vaäy?
- Khoâng phaûi taïi ta, maø chính taïi ñeä hoûi ta ñoù maø.Hai ngöôøi noùi chuyeän vôùi nhau moät luùc, ñoaïn ai veà phoøng naáy. Moãi ngöôøi coù moät suy nghó rieâng. Caâu traû lôøi laø moät khoaûng khoâng to töôùng.
Keå töø ngaøy aáy Duyeân cuõng khoâng thaáy tôùi chuøa maø Sö Tònh Thöôøng cuõng khoâng ñi khaát thöïc nöõa. Chaúng ai bieát ñöôïc chuyeän gì ñaõ xaûy ra cho hai ngöôøi, ngoaïi tröø Sö huynh Tònh Ñaïo.
Moät hoâm sau giôø ngoï trai, Sö Tònh Ñaïo ñi daïo ra ngoaøi vöôøn chuøa moät voøng, ñoù cuõng laø thoùi quen cuûa Sö xöa nay, coát ñeå cho thoaûi maùi vaø côm nöôùc deã tieâu sau khi ñaõ thoï thöïc nhaân böõa ngoï trai vöøa roài. Sö nhìn xa xa ra tröôùc coång tam quan thaáy moät chuù beù con nhaø ai coù veû thaäp thoø, nöûa nhö muoán vaøo chuøa, nöûa nhö sôï seät. Sö vaãy tay vaøo vaø töï nhuû, chuøa laâu nay ñaâu coù ñoùng cöûa, ñeå nhö theá cho khaùch thaäp phöông tieän theå lui tôùi. Vaû laïi trong chuøa cuõng chaúng coù gì quyù giaù, neân ñoùng cöûa laøm gì, ñeå troáng nhö theá coát ai cuõng coù theå töï do vaøo leã Phaät. Ñoaïn Sö hoûi chuù beù:
- Taïi sao con thaäp thoø tröôùc coång tam quan vaäy?
- Vì con muoán gaëp Sö Tònh Thöôøng.
- Con gaëp ñeå laøm gì?
- Coâ con coù giao cho con moät laù thö tay vaø baûo con phaûi trao taän tay ngöôøi aáy.
- Ñaâu ñöa Sö xem vaø Sö seõ trao laïi cho Sö aáy. Vì Sö aáy ñang nghæ tröa.
- Nhôù nghe Sö, ñöøng ñeå con bò la ñoù.Sö Tònh Ñaïo thaáy coù caùi gì khoâng oån, neân voäi môû thö xem, khi nuùp vaøo moät buïi caây hoa ñaïi to lôùn gaàn ñoù che khuaát caû thaân Sö vaø chieác y vaøng. Vì Sö coá yù khoâng muoán cho ai bieát veà vieäc naày.
Beân ngoaøi bì thö coù veõ hai con chim boà caâu traéng. Khi boùc phong bì ngoaøi ra thaáy muøi nöôùc hoa thoaûng nheï beân muõi Sö. Leõ ra Sö khoâng ñöôïc pheùp laøm vieäc ñoù; nhöng Sö muoán cöùu Sö ñeä cuûa mình ra khoûi vuõng laày toäi loãi naày; neân Sö ñaõ töï cho pheùp mình laøm vieäc ñoù. Nghóa laø coù quyeàn xem thö cuûa ngöôøi khaùc, trong khi quyeàn töï do caù nhaân, khoâng cho pheùp laøm vieäc ñoù. Nhöng Sö cuõng nhôù laïi raèng: Coù leõ caùi quyeàn aáy ñaõ maát ñi töø laâu, nhaát laø khi ngöôøi coäng saûn töø Baéc vaøo ñaây naêm 1975. Taát caû ñeàu khoâng coù quyeàn gì rieâng tö caû, chæ coù quyeàn lôïi chung cuûa Ñaûng maø thoâi. Vaõ laïi ngaøy xöa vaø ngay caû baây giôø caùc Tu Vieän khaét khe nam cuõng nhö nöõ caùc thö töø, böu kieän töø xa gôûi tiôùi vaãn thöôøng bò kieåm duyeät, tröôùc khi cho ñöông söï xem. Hôn nöõa, ta chính laø sö huynh cuûa Tònh Thöôøng, ta coù ñöôïc caùi quyeàn aáy chöù!
Tònh Ñaïo caån thaän môû thö ra vaø ñoïc töøng chöõ moät.
Thö raèng:
"Soùc Traêng, ngaøy… thaùng… naêm…
Sö Tònh Thöôøng kính nhôù!
Laàn ñaàu tieân vieát thö cho moät vò Sö, con khoâng bieát phaûi xöng hoâ nhö theá naøo ñaây! nhaát laø moät vò Sö maø mình thöông quyù. Thoâi thì Sö cho pheùp Duyeân xöng baèng teân vaäy. Neáu coù loãi ñaïo. Kính mong Sö tha thöù cho.
Thöa Sö! Khoâng bieát vì nhaân duyeân nghieäp löïc gì maø keå töø khi ñeå baùt cho Sö, luùc veà nhaø, Duyeân ñaâm ra ngôù ngaån tinh thaàn. Nhieàu khi laáy tay rôù ñeán vieäc gì laø vieäc aáy ñoå naùt, nhìn ñeán ñaâu cuõng chæ thaáy boùng daùng cuûa Sö vôùi maøu y vaøng röïc rôõ. Nhìn thaáy daùng veû ñeïp trai hieàn töø thuøy mò cuûa Sö, Duyeân thaáy nhö theá gian naày nhoû laïi vaø xem ra chaúng coù ai baèng Sö ñöôïc. Khoâng bieát coù phaûi vì Duyeân töông tö Sö hay Sö chính laø moät vaät nam chaâm ñaõ thu huùt linh hoàn cuûa Duyeân maát roài?
Baây giôø phaûi tính sao ñaây? nhôø Sö ñònh lieäu. Mong laém thay. Mong söï hoài aâm cuûa Sö trong töøng giaây töøng phuùt.
Duyeân
Traàn Thò Dieäu Duyeân
Sö Tònh Ñaïo gaáp nheï laù thö tay laøm 4 nhö ñaõ coù laèn ranh gaáp saün vaø Sö töï nhuû thaàm raèng: Baây giôø phaûi tính sao ñaây? nhôø Sö ñònh lieäu?… Sö noùi nhö cho chính mình nghe vaø coøn ñang phaân vaân laø coù neân ñöa cho Sö ñeä mình xem khoâng? Cuoái cuøng roài Sö ñaõ quyeát ñònh. Sö tieán tôùi beân cöûa phoøng cöûa phoøng cuûa Sö Tònh Thöôøng vaø goõ cöûa, taèng haéng maáy tieáng.
- Sö ñeä ôi, huynh ñaây naày! Hoâm nay ñeä ñaõ khoûe chöa?
- Khoûe thì coù khoûe, nhöng loøng daï sao boàn choàn quaù.
- Boàn choàn laø phaûi chöù gì! Vì coâ gaùi qua soâng vaãn coøn trong taâm ñeä chöù gì?
- Sö huynh laïi cöù treâu ñeä hoaøi.
- Noùi thaät vôùi ñeä nghe! Neáu huynh laâm vaøo hoaøn caûnh cuûa ñeä, chaéc cuõng chæ vaäy thoâi laø cuøng.
- Vaäy thoâi laø theá naøo Sö huynh?
- Laø nhôù thöông vaø vöông vaán ñoù.
- Nhöng khoâng, hoâm nay huynh ñeán ñaây coù moät vaät thaät quyù mang ñeán cho ñeä.Sö ñeä Tònh Thöôøng môû to maét leân vaø hoûi voäi:
- Vaät gì vaäy Sö huynh?
- Vaät naày voâ giaù. Neáu Sö ñeä traû lôøi ñöôïc caâu hoûi ta môùi ñöa cho.
- Sö huynh cöù hoûi.
- "Baây giôø phaûi tính sao? nhôø Sö ñònh lieäu".
- Caâu hoûi gì kyø vaäy? Tính sao laø tính sao?
Sö huynh Tònh Ñaïo laøm thinh, khoâng noùi moät lôøi, sau ñoù sôø tay vaøo tuùi aùo veân trong vaø laáy ra moät bì thö traéng, ñöa ngay cho Sö ñeä Tònh Thöôøng. Sau khi Sö Tònh Thöôøng ñoïc xong, maët maøy caét khoâng coøn moät gioït maùu vaø than raèng: "Ngôø ñaâu ta nghó chæ coù moät mình ta, maø teù ra naøng cuõng theá. Baây giôø phaûi tính sao ñaây Sö huynh?"
- Caâu traû lôøi aáy daønh cho ñeä chöù khoâng phaûi cho ta.
Chôø laâu quaù, ñaõ ba hoâm roài nhöng thö hoài aâm vaãn chöa ñeán, Duyeân noùng loøng quaù; neân vieát voäi theâm moät böùc thö thöù hai vôùi noäi dung can ñaûm hôn laàn tröôùc. Laàn naøy thì ñöùa beù trai tìm caùch ñöa ñöôïc ñeán thaúng phoøng cuûa Sö Tònh Thöôøng vaø noäi dung aáy nhö sau:
Soùc Traêng, ngaøy… thaùng… naêm…
Sö thöông nhôù!
Sau khi gôûi thö cho Sö roài, em… Duyeân naày ngôõ raèng seõ nhaän ñöôïc hoài aâm cuûa Sö; nhöng vaãn bieät voâ aâm tín. Baây giôø thì em ñaõ moõi moøn quaù roài. Mong Sö ñònh lieäu cho. Neáu vieäc cuûa chuùng ta khoâng thaønh thì em seõ quyeát ñònh quyeân sinh ñeå veïn tình chung thuûy vôùi Sö, maëc daàu hai ta chöa coù lôøi heïn öôùc. Chæ coù caùch ñoù môùi giaûi quyeát ñöôïc vieäc cuûa chuùng ta. Em ñang chôø Sö trong söï moøn moûi.
Em Duyeân
Sau khi ñoïc laù thö naày xong, Sö Tònh Thöôøng voäi vaõ ñi tìm Sö huynh cuûa mình ñeå thænh yù vaø nhôø Sö huynh Tònh Ñaïo höôùng daãn duøm.
- Theo huynh nghó thì vieäc aáy cuõng khoâng khoù laém. Sö ñeä cöù vieát cho coâ ta maáy chöõ, baûo raèng toái nay coù buoåi thuyeát phaùp coâng coäng taïi Ñaïi Ñieän, coâ aáy neân vaøo nghe. Dó nhieân taâm yù coâ ta ñaâu coøn nöõa ñeå maø nghe; nhöng nhaân cô hoäi naày, bieát ñaâu coâ ta seõ tìm caùch ñeå nhìn leùn Sö ñeä ñoù, ñeå ñôõ nhôù thöông. Ñoù laø taâm lyù cuûa ngöôøi nöõa maø.
- Sao Sö huynh raønh taâm lyù ngöôøi nöõ quaù vaäy?
- Ñoù laø chuyeän bình thöôøng thoâi.
- Nhöng ai thuyeát phaùp, Sö huynh?
- Chính ta. Nhaân cô hoäi naày ta seõ giaûng veà baát tònh, veà voâ thöôøng, voâ ngaõ… bieát ñaâu coâ ta tænh ngoä chaêng?
Toái hoâm ñoù ñeøn treân Ñaïi Ñieän cuûa Tònh Xaù saùng tröng nhö keát hoäi hoa ñaêng nhaân moät leã loäc gì lôùn lao laém.
Moïi ngöôøi ñaõ vaân taäp ñaày ñuû, ngoaïi tröø Sö Tònh Thöôøng. Coù ngöôøi leï mieäng hoûi:
- Hoâm nay Sö vaãn coøn beänh chaêng?
- Nghe ñaâu hoâm nay tín nöõ Dieäu Duyeân cuõng coù ñeán nghe phaùp maø? Moät vò Sö khaùc chen vaøo nhö theá.Xa xa coù chieác y vaøng trôø tôùi. Ñoù chính laø Sö Tònh Thöôøng ñi caïnh Sö Tònh Ñaïo trong tö theá ñöôïc chôû che. Sau khi Sö Tònh Ñaïo an toïa trong tö theá ñöôïc chôû che. Sau khi Sö Tònh Ñaïo an toïa trong tö theá kieát giaø, Ngöôøi baét ñaàu giaûng veà ñeà taøi nhö ñaõ ñöôïc ñònh saün.
Boãng töø xa xa, nôi goùc cuûa Ñaïi Ñieän coù moät caùnh tay giöông cao vaø xin ñöôïc hoûi:
- Baïch Sö! Con xin loãi Sö, neáu ñieàu con hoûi coù gì phaïm thöôïng kính xin Sö hoan hyû cho.
- Ñöôïc, con cöù hoûi.
- Sö ñaõ giaûng veà baát tònh, veà voâ thöôøng, veà khoå ñau, naõy giôø chuùng con nghe ñaõ hieåu, nhöng vôùi Sö. Neáu Sö ñöùng tröôùc moät coâ gaùi ñeïp, Sö thaáy theá naøo? Sö goïi ngöôøi aáy ñeïp hay xaáu?Caû Ñaïi Ñieän voã tay vang reàn khoâng ngôùt. Khoâng ngôø laïi caâu hoûi taùo baïo nhö vaäy ñöôïc ñaët ra ñeå hoûi moät nhaø Sö.
Sö Tònh Ñaïo ñöa maét qua Sö Tònh Thöôøng, nhö coù yù baûo Sö Tònh Thöôøng haõy traû lôøi thay mình.
Sö Tònh Thöôøng chaäm raõi ñaùp:
- Leõ ra Sö huynh toâi phaûi traû lôøi caâu hoûi naày cuûa thí chuû kia; nhöng Sö huynh toâi coù yù daønh caâu naày cho toâi traû lôøi, vaø xin nghe, ñaây laø lôøi giaûi ñaùp.
- Caâu traû lôøi coù hai caùch. Ñôùi vôùi ngöôøi giaùc ngoä thì thaáy cuõng nhö khoâng thaáy maø khoâng thaáy cuõng nhö thaáy. Coù nghóa laø ngöôøi giaùc ngoä vaãn thaáy ñeïp; nhöng caùi ñeïp ñoù khoâng coù toàn taïi, noù bieán ñoåi theo söï voâ thöôøng sanh dieät. Coøn ñoái vôùi ngöôøi chöa giaùc ngoä thì vaãn thaáy ñeïp vaø coøn ñaém say vaøo caùi ñeïp ñoù.Caû Ñaïi Ñieän cuõng vang doäi tieáng voã tay sau caâu traû lôøi cuûa Sö Tònh Thöôøng.
Ñaøng kia laïi coù caùnh tay giöông cao leân muoán ñöôïc hoûi tieáp.
- Moâ Phaät! Thöa Sö! Vaäy Sö ôû trong tröôøng hôïp naøo?
- Caû Ñaïi Ñieän laïi vang leân moät tieáng "oà"!Sö Tònh Thöôøng luùng tuùng quaù. Neáu traû lôøi coù cuõng khoù, maø khoâng cuõng khoù, neân phaûi caàu cöùu ñeán Sö huynh mình.
Sö Tònh Ñaïo phaân tích, thöïc ra maø noùi moãi ngöôøi coù moät hoaøn caûnh khaùc nhau vaø moät taâm söï khaùc nhau, khoâng theå ñem moät caâu traû lôøi coù hoaëc khoâng ñeå phuû ñònh hoaëc khaúng ñònh cho moät vieäc laøm coù tính caùch giai ñoaïn ñöôïc, maø phaûi leä thuoäc vaøo nhaân duyeân cuûa vieäc aáy nöõa.
Sau buoåi giaûng hoâm aáy ai cuõng vöøa loøng, chæ coù moät vaøi ngöôøi hieåu roõ yù cuûa Sö Tònh Ñaïo muoán aùm chæ ai vaø muoán noùi gì, coøn Duyeân thì ñaõ thaám thía cho tìm ñôøi; neân naøng choïn moät phöông höôùng khaùc. Baây giôø naøng taäp coá queân ñi moái tình vuïng daïi aáy maø naøng ñaõ oâm aáp laâu nay vaø naøng coá gaéng giuùp ñôõ cho Sö Tònh Thöôøng tinh taán hôn nöõa ñeå tieáp tuïc ñi cho heát con ñöôøng coøn laïi cuûa mình vaø naøng seõ laøm baát cöù giaù naøo ñeå bieán tình yeâu vò kyû aáy ra thaønh tình vò tha cao thöôïng. Naøng nghó theá, nhöng naøng chöa bieát caùch thöùc theá naøo thì moät hoâm Sö Tònh Ñaïo tìm ñeán nhaø Duyeân nhôø Duyeân moät coâng vieäc. Ñoái vôùi Duyeân vieäc naày khoâng naëng nhoïc laém nhöng töø chuyeän tình caûm caù nhaân noù ñaõ baét ñaàu böôùc sang chuyeän tieàn baïc ñoåi trao ñeå ñöôïc moät choã toát cho Sö coù cô hoäi ra ngoaïi quoác, tìm moät töông lai töôi saùng hôn.
