CHÖÔNG MÖÔØI TAÙM
KEÁT LUAÄN
Toâi baét ñaàu vieát saùch naày vaøo ngaøy 21 thaùng 6 naêm 1995 taïi thö phoøng Chuøa Quan AÂm taïi Montreùal, Canada, vaø cho ñeán hoâm nay laø ngaøy 28 thaùng 6 naêm 1995, cuõng laø ngaøy sinh nhaät laàn thöù 46 cuûa toâi, toâi coá gaéng ñeå hoaøn thaønh laøm moùn quaø nho nhoû cho taát caû quyù Phaät Töû Chuøa Quan AÂm taïi ñaây vaø cuõng laø moùn quaø gôûi veà xöù Ñöùc cho chö Taêng Ni vaø Phaät Töû taïi ñoù, nhaát laø nôi Chuøa Vieân Giaùc, nôi chuùng toâi ñang truï trì.
Nhö vaäy taùc phaåm naày gaàn 300 trang vieát tay, neáu ñaùnh maùy laïi chaéc cuõng hôn 200 trang. Moät cuoán saùch nhö theá cuõng vöøa. Vì nhieàu trang caàm tay cuõng naëng vaø coù nhieàu ngöôøi löôøi ñoïc.
Toâi phaûi bieát ôn taát caû moïi ngöôøi nôi ñaây, nhaát laø Ban Trò Söï cuûa Chuøa Quan AÂm, moãi ngaøy ñeàu chia phaân ra ñeå lo côm nöôùc cho toâi, lo buùt möïc cho toâi, lo giaác nguû cho toâi v.v… Xin caûm ôn taát caû. Nhôø theá maø toâi coù thì giôø ñeå moãi ngaøy coù theå vieát lieân tuïc trong 5 tieáng ñoàng hoà. Vì vaäy taùc phaåm naày ñaõ hoaøn thaønh trong moät thôøi gian kyû luïc chæ coù 6 ngaøy. Moãi tieáng ñoàng hoà toâi vieát ñoä chöøng 10 trang giaáy. Nhö vaäy trong 300 trang naày phaûi caàn 30 tieáng ñoàng hoà, 30 tieáng ñoàng hoà aáy giaù trò voâ ngaàn. Vì chung quanh toâi, moïi ngöôøi ñeàu lo laéng cho toâi, ñeå cho toâi ñöôïc yeân maø vieát.
Ñaëc bieät anh Thò Phaùp Huyønh Phöôùc Baøng ñaõ caän keà vaø lo laéng cho toâi töøng tôø giaáy, töøng caây vieát, töøng traùi caây, töøng ly nöôùc, töøng taùch traø ñeå toâi yeân thaân maø vieát vaø quyù Baùc ñaõ chaêm soùc töøng mieáng aên, thöùc uoáng, choã nghæ ngôi, laøm vieäc v.v… môùi coù theå hoaøn thaønh taùc phaåm naày.
Cöù moãi ngaøy toâi thöùc daäy luùc 5 giôø 45 phuùt, sau khi suùc mieäng röûa maët, taäp theå duïc vaøi phuùt roài leân chaùnh ñieän. Taïi chaùnh ñieän toâi ngoài thieàn ñoä 15 phuùt, sau ñoù tuïng kinh Laêng Nghieâm vaø kinh haønh nhieãu Phaät. Sau ñuùng moät tieáng ñoàng hoà toâi xuoáng taêng phoøng, pha traø uoáng ba cheùn. Tieáp ñeán laø caàm buùt vieát lieân tuïc trong voøng moät tieáng ñoàng hoà ñeán 8 giôø saùng laø giôø ñieåm taâm.
Giôøi ñieåm taâm cuõng laø giôø ñeå gaëp gôõ moïi ngöôøi trong chuøa, neân toâi ngoài naùn laïi ñeán 8 giôø röôõi hoaëc 8 giôø 45 phuùt. Sau ñoù ñi daïo khaép vöôøn chuøa, xem hoà sen vaø vöôøn rau caûi cho taâm hoàn thaûnh thôi, xong vaøo laïi thö phoøng, uoáng traø vaø baét ñaàu vieát töø 9 giôø ñeán 10 giôø. Sau ñoù nghæ ñoä 30 phuùt. 10 giôø 30 vieát ñeán 11 giôø 30 laø nghæ tröa. Vì maáy böõa nay sao trôøi noùng quaù. Ñaõ hôn 15 naêm qua toâi ñeán Canada moãi naêm ít nhaát laø moät laàn; nhöng chöa bao giôø ñeán ñöôïc vaøo muøa heø. Naêm nay vì vieäc chuøa beân Ñöùc cuõng taïm yeân, neân toâi coù höùa laø seõ ñeán Canada an cö kieát haï moät thaùng. Khi ñeán ñaây, maùy bay tröôùc khi ñaùp xuoáng phi tröôøng Montreùal ngaøy 19.6.95 baùo raèng nhieät ñoä ôû ñaây 36 ñoä C. Nghe maø toaùt moà hoâi. Vì saùng ñoù taïi Ñöùc, töø chuøa ñeán nhaø "gare" Hannover ñeå ñi phi tröôøng Frankfurt toâi noùi taøi xeá xe hôi phaûi baät söôûi môùi ñôõ laïnh ñöôïc. Beân Ñöùc, nhieät ñoä chæ coù 8 ñoä thoâi. Cuõng vì leõ ñoù toâi mang theo trong va-ly kyø naày toaøn laø ñoà muøa ñoâng neân khi maëc vaøo, nöïc noäi voâ cuøng.
Nhöng naêm tröôùc toâi ñeán ñaây vaøo muøa thu vaø muøa Ñoâng. Cuõng ñaõ coù nhieàu laàn toâi taû veà muøa thu Canada ñaêng trong Vieân Giaùc vaø trong quyeån Ñöôøng Khoâng Bieân Giôùi ñaõ laøm cho nhieàu ngöôøi thích thuù. Baây giôø muøa heø taïi Canada noùng quaù, khoâng bieát coù ai thích chaêng?
Sau khi duøng tröa vaøo luùc 12 giôø, toâi laïi vaøo Taêng phoøng ñeå ngôi nghæ. Ñuùng 2 giôø chieàu laø daäy taém röûa vaø söûa soaïn cho giôø vieát cuûa buoåi chieàu. Vì buoåi chieàu naéng neân toâi baét ñaàu vieát vaøo luùc 15 giôø ñeán 16 giôø thì nghæ, ñi voøng quanh chuøa laàn thöù 2 cho taâm hoàn thoaûi maùi moät chuùt. Neáu coát chuyeän bò bí loái, chính nhöõng giôø phuùt ñi daïo nhö theá naày seõ ñöôïc khai thoâng vaø tìm ra noäi dung hay nhaân vaät môùi cho caâu chuyeän.
16 giôø 30 toâi vieát maõi cho ñeán 17 giôø 30 roài laïi thoâi. Nhö theá laø ñuùng 5 tieáng ñoàng hoà. Moãi ngaøy ñeàu ñaën nhö vaäy trong voøng 6 ngaøy thì xong. 18 giôø duøng chaùo ñeán 18 giôø 30. Ñaây cuõng laø thôøi gian toâi tieáp khaùch hoaëc traû lôøi ñieän thoaïi. Quyù Phaät Töû taïi ñòa phöông thöôøng hay lui tôùi ñeå thaêm toâi vaøo giôø naày. 19 giôø 30 laø giôø leã kinh Ñaïi Nieát Baøn. Toâi coù phaùt nguyeän sau khi leã kinh Phaùp Hoa xong (moãi chöõ moãi laïy), baây giôø ñeán kinh Ñaïi Baùt Nieát Baøn cuõng theá. Khi toâi leã quyù Phaät Töû taïi chuøa cuõng ñaõ leã theo. Ñaây laø moät coâng ñöùc khoâng theå naøo thieáu ñöôïc trong söï tu haønh. Toâi vaãn thöôøng hay noùi cho quyù Phaät Töû nghe raèng: Quyù vò cuùng döôøng vaøo chuøa 10 hay 20 ñoàng muïc ñích laø ñeå taïo phöôùc vaø kieáp sau seõ giaøu coù hôn baây giôø, coøn muoán taïo Ñöùc thì phaûi tu. Nhöng tu nhö theá naøo ñeå coù ñöùc, thì ñaây laø nhöõng phöông phaùp goàm: tuïng kinh, ngoài thieàn, leã baùi vaø nieäm Phaät. Ngoaøi caùc phöông phaùp maø chö Toå ngaøy xöa ñaõ ñaët ra ñeå töï tu cho mình vaø chöùng ñaïo chaéc chaén vaø quyeát raèng khoâng coù phöông phaùp naøo hay hôn ñöôïc.
Laïy chöøng 1 tieáng ñoàng hoà khoaûng treân 200 laïy, moãi ñeâm lieân tuïc nhö theá cho ñeán cuoái tuaàn thì Thoï Baùt Quan Trai, thieàn traø theo Nhaät Baûn, v.v…
Khoaûng 22 giôø thì ñi nguû. Toâi lòm daàm theo nhòp ñaäp cuûa tim roài trôû veà vôùi nguyeân thæ cuûa ñaát trôøi vaïn vaät.
Moãi naêm taïi Ñuùc chö Taêng vaø Phaät Töû coù lo rieâng cho toâi 3 ngaøy leã. Tuy khoâng raàm roä laém; nhöng cuõng noùi leân ñöôïc tình nghóa Thaày troø, sö ñeä. Ñoù laø ngaøy gioã cuûa thaân maãu toâi vaøo ngaøy 27 thaùng 3 aâm lòch, ngaøy gioã cuûa thaân phuï toâi vaøo ngaøy moàng 9 thaùng 7 aêm lòch vaø ngaøy sinh nhaät cuûa toâi vaøo ngaøy 28 thaùng 6 döông lòch. Naêm 1949 nhaèm ngaøy moàng moät thaùng 6 aâm lòch toâi ra ñôøi vaø naêm nay, chính luùc toâi vieát lôøi keát luaän naày cuõng ñuùng vaøo ngaøy moàng moät thaùng 6 naêm AÁt Hôïi. Ñuùng laø moät söï ngaãu nhieân.
Trong thôøi gian moät tuaàn leã naày toâi cuõng ñaõ gaëp Thaày Huyeàn Dieäu töø Phaät quoác beân AÁn Ñoä qua chieáu phim veà vieäc xaây döïng chuøa Vieät Nam taïi ñoù. Toâi vaø Thaày coù nhieàu trao ñoåi cuõng vui vui.
Coù nhieàu Phaät Töû hoûi Thaày taïi sao AÁn Ñoä laø nôi phaùt sinh veà Phaät Giaùo, maø Phaät Giaùo ngaøy nay taïi ñoù khoâng coøn phaùt trieån nöõa?
Thaày traû lôøi raèng:
"Ví duï ngöôøi ôû gaàn boùng ñeøn thì ít thaáy aùnh saùng taïi choã, maø ngöôøi ôû xa môùi thaáy ñöôïc aùnh saùng aáy vaø baây giôø chính laø luùc chuùng ta mang aùnh saùng aáy doäi laïi nôi saûn sinh naày ñaây".
Nhöõng coâng trình xaây döïng cuûa Thaày aáy taïi Boà Ñeà Ñaïo Traøng vaø taïi Laâm Tyø Ni, nôi Ñöùc Phaät Ñaûn Sanh, quaû thaät khoâng coù gì coù theå taùn döông heát ñöôïc. Vì coâng ñöùc aáy to lôùn laém. Ñaây chính laø nhöõng ñoùng goùp höõu haïn trong hieän taïi; nhöng coù giaù trò voâ haïn trong töông lai.
Naêm 1989 khi toâi ñeán chieâm baùi Phaät Tích laàn ñaàu cuõng laø do yù cuûa Thaày Huyeàn Dieäu ñoác thuùc luùc baáy giôø. Luùc aáy toâi ñaõ do döï khoâng muoán ñi, vì ñang luùc laøm chuøa. Khoâng phaûi chæ vì lyù do taøi chaùnh, maø coøn lyù do khaùc laø neân ôû laïi taïi choã, neáu coù ñieàu gì thôï thaày xaây caát caàn ñeán mình thì mình goùp yù ngay. Neáu ñi, seõ sinh ra treã naûi. Ñieàu aáy toâi ñaõ laàm. Cuõng chính vì nhôø ñi chieâm baùi Phaät tích laàn aáy maø khi veà laïi Ñöùc toâi môùi coù theå hoaøn thaønh ngoâi Chuøa Vieân Giaùc ñöôïc. Ñaïo löïc vaø nieàm tin luùc aáy taêng gaáp 10 laàn sau khi ñaõ ñi chieâm baùi veà.
Trong khi ñi chieâm baùi loøng toâi xuùc ñoäng raát nhieàu veà nhöõng thaùnh tích; nhöng toâi cuõng ngao ngaùn cho caùi ngheøo khoå, giai caáp, heä thoáng haønh chaùnh röôøm raø vaø chaäm rì cuûa AÁn Ñoä, neân sau khi veà laïi Ñöùc, luùc vieát quyeån "Loøng Töø Ñöùc Phaät" toâi nghó raèng toâi seõ khoâng bao giôø ñi AÁn Ñoä nöõa.
Theá maø laï thay, ñeán naêm 1994 sau khi hoaøn thaønh ngoâi chuøa Vieân giaùc 99% toâi laïi coù yù ñònh ñi AÁn Ñoä moät laàn nöõa ñeå taï ôn Tam Baûo. Cuoái naêm 1994 AÁn Ñoä bò dòch haïch, neân cuoäc haønh höông phaûi dôøi laïi vaøo thaùng 2 naêm 1995.
Sau khi ñi chuyeán haønh höông naày veà toâi laïi nghó chaéc coøn phaûi ñi ñeán laàn thöù ba, thöù tö vaø thöù naêm nöõa môùi thoâi. Coù leõ ñaát Phaät laø xöù linh thieâng maàu nhieäm. Khi ñeán ñöôïc Boà Ñeà Ñaïo Traøng roài, phaûi noùi raèng ñaây laø choán cöïc kyø linh thieâng. Ai tin töôûng seõ thaáy roõ ñieàu ñoù vaø nhaát laø nôi ñaây coù ngoâi Chuøa Vieät Nam do Thaày Huyeàn Dieäu xaây caát nöõa. ÔÛ giöõa caùnh ñoàng maï xanh baùt ngaùt, gioù thoåi vi vu, moïc leân moät caûnh chuøa, trong khieâm nhöôøng so vôùi caùc quoác gia Phaät Giaùo khaùc; nhöng ñaây cuõng laø moät haõnh dieän cuûa Phaät Giaùo Vieät Nam mình. Coù caây coû xanh töôi vaø khung caûnh thaät tuyeät ñeïp.
Neáu ai ñoù ñi haønh höông vaøo muøa thu ñoâng seõ thöôøng thöùc ñöôïc luùa gaïo, rau quaû do chuøa troàng. Vöôøn chuøa mang laïi rau xanh, traùi ngoït cuûa queâ höông cho ngöôøi xa xöù. Ñaây cuõng laø moät nieàm vui nho nhoû khi ñeán choán naày.
Roài Laâm Tyø Ni, nôi Ñöùc Phaät ñaõ giaùng traàn, nôi vua A Duïc ñaõ xaây truï ñaù ñeå kyû nieäm, ngaøy nay Chuøa Vieät Nam do Thaày Huyeàn Dieäu döïng xaây cuõng ñaõ toâ ñieåm theâm cho Phaät tích naày, moät coá gaéng vöôn leân cuûa Phaät Giaùo Vieät Nam mình. Ñuùng laø:
"Nöôùc laõ maø vaû neân hoà
Tay khoâng maø döïng cô ñoà môùi ngoan"Taát caû moïi coâng ñöùc aáy coù ñöôïc, dó nhieân cuõng phaûi nhôø nhöõng hoïc troø AÂu Myõ cuûa Thaày aáy; nhöng ngöôøi Phaät Töû Vieät Nam mình ôû khaép naêm chaâu boán beå cuõng ñaõ ñoùng goùp vaøo ñaây raát nhieàu; neân chuùng ta raát haõnh dieän veà vieäc naøy.
Hy voïng roài mai ñaây nôi Phaät tích aáy seõ coøn nhieàu ngoâi chuøa Phaät Giaùo seõ ñöôïc xaây döïng neân ñeå kyû nieäm nôi moät baäc vó nhaân cuûa nhaân loaïi, moät baïc Ñaïi Giaùc, moät Ñaáng Giaùc Ngoä ñaõ ra ñôøi.
Moãi ngöôøi sinh ra ñôøi ñeàu do nhaân duyeân, nghieäp löïc maø thaønh, roài cuõng do nhaân duyeân nghieäp löïc roài ñeán, roài ñi, roài coøn, roài maát. Vì vaäy xin keát luaän cho quyeån saùch naày vôùi hai chöõ "Nhö Thò" nhö trong kinh Kim Cöông Baùt Nhaõ Ba La Maät maø Ñöùc Phaät ñaõ daïy ñaáy thoâi.
Baây giôø trôøi ñaõ ñoåi gioù, laù caây chuyeån ñoäng maïnh, beân ngoaøi nhö baùo hieäu moät traän möa raøo saép ñeán, coát goät röûa bao nhieâu buïi baêm suoát caû moät tuaàn qua ñaõ laøm cho ñaát ñai bò khôi ñoäng, baây giôø coù dòp taém röûa ñeå trôû veà traïng thaùi uyeân nguyeân cuûa noù.
Neáu quyeån saùch naày, duyeân may coù ai ñoïc ñöôïc, xin hoài höôùng phaàn phöôùc baùu aáy veà cho ñöông söï, neáu coù ñöôïc ñieàu hay. Chaúng may vì söï voâ tình maø gaëp moät vaøi caâu chuyeän hoaëc vaøi hoaøn caûnh gioáng nhau trong khi toâi khoâng coá yù ñeå vieát, kính xin quyù vò löôïng thöù cho.
Caàu nguyeän cho ñaát nöôùc thaät söï an bình, ngöôøi ngöôøi ñeàu ñöôïc an laïc ñeå mang laïi nieàm tin vaø söï soáng cho nhau vaø mong moät ngaøy khoâng xa seõ trôû veà laïi ñaát meï thaân yeâu ñeå thaêm luõy tre laøng vaø con ñöôøng moøn daãn veà choán cuõ.
Vieát xong vaøo luùc 16 giôø ngaøy 28 thaùng 6 naêm 1995 taïi thö phoøng Chuøa Quan AÂm Montreùal – Canada.
Thích Nhö Ñieån
