CHÖÔNG MÖÔØI BAÛY
CAÂU CHUYEÄN GIÖÕA ÑÖÔØNG
Ñöôøng ôû ñaây ai muoán hieåu sao thì hieåu. Ñaïo cuõng ñöôïc maø ñôøi cuõng xong. Nhöng giöõa ñôøi vaø ñaïo chaúng coù gì caùch nhau caû, chæ trong gang taác caän keà maø thoâi.
Khi quyù vò ñoïc quyeån saùch naày thaáy coù 3 ñeán 4 Chöông khoâng lieân quan vôùi nhau, nhaát laø Chöông Moät vaø Chöông Hai. Baây giôø ñeán Chöông thöù Möôøi Baûy naày vaø keå luoân caû Chöông Thöù Möôøi Taùm nöõa, ñuùng ra noù khoâng thuoäc vaøo trong maåu chuyeän "Vuï AÙn Moät Ngöôøi Tu"; nhöng ít nhieàu cuõng lieân quan ñeán söï tu haønh vaø ngöôøi theá tuïc, neân toâi taïm cho vaøo ñaây, khoâng phaûi cho daøy quyeån saùch, coát coù ñöôïc nhieàu trang cho quyù vò ñoïc, maø chæ nhaèm moät muïc ñích noùi leân nhöõng söï thaät cho theá nhaân bieát. Neáu ñöôïc, moãi ngöôøi töï söûa ñoåi moät chuùt coù leõ seõ ñôõ ñi nhieàu.
Chuyeän xaûy ra nhö vaày:
Khi ra ñi tò naïn, moïi ngöôøi Vieät Nam chuùng ta, trong ñoù ña soá laø Phaät Töû cuõng ñaõ khoâng mang theo ñöôïc gì nhieàu, ngoaïi tröø lo chaïy cho thoaùt thaân. Ñeán ñöôïc ñaûo, lo sao cho mau mau ñi ñònh cö. Sau khi ñònh cö xong, mong sao cho coù vieäc laøm. Coù vieäc laøm roài, coù tieàn chuùt ñænh lo tieâu xaøi hoaëc giaû gôûi veà Vieät Nam cho thaân nhaân baèng höõu. Cuoái tuaàn hoïp maët hoäi heø hoaëc cöôùi hoûi, ma chay… Chính trong nhöõng caâu chuyeän qua laïi aáy nhieàu ngöôøi Phaät Töû ñaõ naûy sinh ra vieäc laäp hoäi, laøm chuøa vaø thænh Thaày veà giaûng daïy giaùo lyù.
Coù moät soá nôi, ñaõ coù quyù Thaày thì ñôõ lo. Thaày seõ ñöùng ra lo moïi vaán ñeà vaø Phaät Töû chæ coù vieäc hoã trôï cho Thaày ñeå laøm chuøa, taïo töôïng, ñuùc chuoâng thì taïm oån; nhöng coù moät soá nôi thænh Thaày khoâng ñöôïc, do ñoù hoï töï ñoäng keâu goïi xaây döïng chuøa. Khi chuøa chöa coù Thaày hoï phaûi tìm moïi caùch ñeå ñi thænh Thaày, thænh Coâ veà truï trì. Coù nhieàu ngöôøi buoät mieäng noùi raèng: Thôøi buoåi naày ngheà tu sao maø ñaét giaù quaù; nhöng chaúng thaáy ai tu. Ñuùng vaäy, ngöôøi tu quaù hieám ngöôøi ta môùi khoå coâng ñi tìm laø vaäy. Phaät Töû ngaøy nay thì keùn choïn döõ laém. Hoï nghó raèng: moät ngöôøi tu thì phaûi theá naày, moät ngöôøi tu phaûi theá kia, v.v… neáu ngöôøi tu khoâng hôïp vôùi nhaõn quan cuûa hoï, hoï laïi môøi Sö ra ñi.
Sau ñaây laø moät soá caâu chuyeän coù thaät, xin keå ñeå haàu quyù vò.
Chuyeän xaûy ra ôû Phaùp vaøo thôøi ñieåm 79, 80 gì ñoù. Coù moät baø thí chuû raát giaøu ñaïo taâm vaø giaøu caû vaät chaát. Ñi ñaâu baø cuõng khoe laø ñaõ aán toáng kinh naày, kinh kia nhöng ñeàu ñeå aån danh heát. Moät hoâm noï baø baûo toâi raèng:
Hoài coøn ôû Vieät Nam con aán toáng kinh ñoù moät trieäu ñoàng, Thaày giôû ra maáy trang cuoái trong phöông danh aán toáng thì thaáy. Ñoù laø gia ñình con. Thaày xem cho bieát thoâi, ñöøng noùi vôùi ai laøm gì.
Baø naày Phaät Töû theo Nam Toâng; nhöng caû Nam laãn Baéc Toâng baø ñeàu thoâng hieåu.
Baø vaø Ban Tri Söï moät chuøa noï coù thænh moät vò Sö cuõng danh tieáng laém, ñaõ ñoã Tieán só trieát hoïc beân AÁn Ñoä, chöù ñaâu phaûi taàm thöôøng. Daân du hoïc maø. Ban ñaàu khi veà chuøa ñaây Thaày troø vui veû laém. Boãng moät hoâm chaúng bieát chuyeän gì ñaõ xaûy ra, Thaày troø ñoái thoaïi vôùi nhau khoâng neå lôøi vaø baø ta noùi xaüng gioïng:
- Toâi noùi cho Sö nghe! Sôû dó laâu nay toâi laïy Sö laø toâi laïy chieác aùo cuûa Sö chöù ñaâu phaûi laïy Sö. Chieác aùo töôïng tröng cho Ñöùc Phaät, neân toâi môùi laïy, Sö ñöøng nghó toâi laïy Sö maø laàm.OÂng Thaày cuõng chaúng vöøa chi. Vì oâng ta coù hoïc maø.
OÂng ta cuõng haï gioïng thaät lôùn:
- Moâ Phaät! Ñieàu aáy khoâng sai, nhöng khoâng hoaøn toaøn ñuùng. Giaû söû baây giôø toâi ñi taém, baø ñeán chuøa khoâng thaáy toâi, chæ thaáy chieác y toâi treo ngoaøi kia kìa, baø coù ñeán chieác y ñoù ñeå laïy hay khoâng?Baø Phaät Töû cuït höùng chaïy vaøo nhaø beáp thu doïn haønh lyù vaø quaøy quaû ra ñi. Coøn Sö chaúng bao laâu sau Sö cuõng töø giaõ xöù Phaùp vaø sang Hoa Kyø ñeå ñònh cö.
Lôøi baøn:
Thaät ra Phaät daïy: Y phaùp baát y nhôn raát ñuùng. Nghóa laø nöông vaøo giaùo phaùp cuûa Ñöùc Phaät ñeå tu, chöù ñöøng nöông vaøo con ngöôøi. Vì con ngöôøi coøn coù khi sai, khi ñuùng. ÔÛ ñaây, baø Phaät Töû naày quaù chaáp, nhöng cuõng quaù thieân veà voâ vi khoâng coi vò Sö naày ra gì, neân môùi coù caùch ñoái xöû nhö theá. Neáu coù Phaùp cuûa Phaät maø Taêng khoâng hoaèng truyeàn giaùo phaùp aáy thì giaùo phaùp kia cuõng khoâng phaùt trieån ñöôïc. Neáu ñeå moät chieác y ñoù nguyeân moät choã, chieác y noù cuõng chæ coù giaù trò moät mieáng vaûi khoâng hôn khoâng keùm maø thoâi. Khi ngöôøi Taêng só maëc chieác y aáy vaøo, thöïc haønh giaùo phaùp cuûa Ñöùc Phaät, chieác y aáy môùi xöùng ñaùng vôùi giaù trò cuûa noù chöù. Vì vaäy cuõng ñöøng xem nheï phöông tieän, chæ nhaém ñeán muïc ñích, maø xin nhôù raèng muïc ñích vaø phöông tieän ñoâi khi cuõng phaûi töông xöùng vôùi nhau.
Moät caâu chuyeän khaùc cuõng xaûy ra taïi AÂu Chaâu, nhö sau:
Nguyeân laø ôû caùc xöù töï do naày, cöù 7 ngöôøi hôïp laïi coù theå thaønh laäp moät ñoaøn theå, roài laäp ra noäi quy, ñieàu leä, laø hôïp thöùc vôùi chính quyeàn roài. ÔÛ moät nöôùc noï, Phaät Töû coøn khan hieám, laøm sao Sö tìm ôû ñaâu cho ñuû 7 ngöôøi maø laäp hoäi. Vì vaäy neân khi laäp Hoäi, quyù vò Phaät Töû coù môøi Sö giöõ chöùc Hoäi Tröôûng; nhöng Sö töø choái coù lyù do; "Chöõ nghóa ôû ñaây toâi khoâng bieát, laøm Hoäi Tröôûng ñeå laøm gì? Vaû laïi va chaïm vôùi tieàn baïc, luaät phaùp toâi khoâng ham ñaâu, quyù vò laøm ñi, ñeå toâi chæ coá vaán cho Hoäi thoâi".
Vì taäp haïnh hyû xaû neân Sö chaúng maøng danh lôïi chi. Ñieàu ñoù cuõng ñuùng vôùi luaät leä cuûa nhaø chuøa thoâi. Nhöng khi coù nhöõng vaán ñeà quan troïng ra bieåu quyeát thì Sö khoâng coù quyeàn. Sö chæ laø coá vaán thoâi. Vì vaäy Sö caûm thaáy mình bò Hoäi coi thöôøng, coù veû haát huûi Sö. Khi ra ngoaøi, nhieàu ngöôøi theâm maém giaëm muoái vaøo, khieán Sö cuõng buoàn. Hoï baûo raèng:
"Sö ôû ñoù laøm gì nöõa? Taát caû chöùc vuï quan troïng Hoäi ñeàu naém heát. Sö khoâng coù quyeàn gì raùo troïi. Sö chaúng khaùc gì moät oâng Töø giöõ chuøa. Maø oâng Töø giöõ chuøa coøn coù hoa quaû baùnh traùi. Coøn Sö ôû ñaây khoâng coù moät quyeàn lôïi gì caû. Vaäy Sö ôû ñaây ñeå laøm gì? Tieàn baïc cuõng khoâng coù quyeàn kieåm soaùt vaø nhaát laø thuøng phöôùc söông, taïi sao Sö khoâng ñöôïc coù chìa khoùa ñeå môû v.v… vaø v.v…"Sö nghe ngöôøi naøo noùi cuõng coù lyù, Sö beøn hoûi yù cuûa moät soá ngöôøi khaùc, baây giôø phaûi tính sao ñaây? Laïi coù ngöôøi baøy Sö phaûi ra moät lieân danh khaùc ñeå baàu cöû trong aáy Sö laøm Hoäi Tröôûng vaø tuïi con seõ hoã trôï Sö. Cuoái cuøng roài cuõng phaûi laøm theo tính caùch daân chuû naày; nhöng phía kia coù tính caùch gian laän, khoâng baàu cöû coâng khai. Sö laàn naøy bò ra rìa vaø nghe lôøi xuùi giuïc cuûa nhöõng ngöôøi khaùc neân Sö laïi ñi kieän Hoäi.
Ñaây laø ñieàu laøm cho theá nhaân dò nghò cheâ cöôøi.
Lôøi baøn:
Phaøm vieäc gì thuoäc veà noäi boä; neân giaûi quyeát trong noäi boä vôùi nhau. Thaày vaø Hoäi hay Thaày vaø Phaät Töû cuõng gioáng nhö cha meï ñoái vôùi con caùi. Chuyeän gì khoâng phaûi haõy baøn baïc vôùi nhau cho kyõ löôõng, khoâng neân ñem ra phaùp luaät vaø nhôø phaùp luaät can thieäp. Quaû laø ñieàu ñaùng traùch caû Hoäi laãn Thaày.
Soáng ôû xöù naày ñi laøm vieäc ñaïo thaáy coù nhieàu ñieàu maø ôû trong nöôùc khoâng theå naøo töôûng töôïng noåi. Ví duï coù moät soá chuøa ôû Myõ vaø Canada coù nhöõng vieäc nhö sau, xin keå ñeå quyù vò nghe vaø ruùt kinh nghieäm.
Khi chuøa chöa coù Thaày thì Phaät Töû naèng naëc ñoøi coù Thaày cho ñöôïc. Sau khi ñaõ coi töôùng coi taù oâng Thaày xong roài (Laøm nhö ñi coi maét naøng daâu khoâng baèng). Sau ñoù môùi cung thænh. Leã thænh trang troïng laém., caû Ban Trò Söï ñeàu cuùc cung thaønh kính thænh Thaày. Sau khi Thaày veà chuøa ôû, Thaày cuõng taâm lyù laém chöù, thu phuïc haàu heát nhaân taâm cuûa Phaät Töû, luùc baáy giôø Thaày môùi baét ñaàu ræ tai vôùi moïi ngöôøi quen bieát laø Ban Trò Söï khoù chòu, khoâng cho Thaày troïn quyeàn coi soùc vieäc chuøa; neân Thaày muoán ra ôû rieâng. Khi nghe Thaày noùi nhö vaäy, quyù Phaät Töû thaân tín nôõ naøo ñeå Thaày trô troïi moät mình, neân laïi phaûi laïc quyeân ñeå xaây chuøa to Phaät lôùn cho Thaày ñeå Thaày coù toaøn quyeàn. Theá laø ngoâi chuøa cuõ vaéng tanh nhö Chuøa Baø Ñanh khoâng baèng. Dó nhieân Phaät Töû thaáy chuøa coù Thaày thì tôùi, coøn chuøa khoâng coù Thaày laøm sao linh baèng; neân chuøa cuõ vaéng veû laém. Tuy nhieân Ban Trò Söï cuõ vaãn goàng mình tieáp tuïc gaùnh vaùc coâng vieäc chung. Moät thôøi gian sau soùng gioù ñaõ taïm yeân, coâng vieäc chuøa taïm oån thì moät soá Phaät Töû cuõ laïi luïc tuïc keùo veà vaø hoûi ra môùi bieát, hoï chaïy theo Thaày ñeå lo cho Thaày; nhöng Thaày ñaõ phuï loøng hoï, neân hoï phaûi trôû laïi chuøa xöa; neân nhieàu ngöôøi ñaõ thoát leân raèng: "Ñöôøng ñöôøng Taêng töôùng, dung maïo khaû nghi", khieán ai naáy cuõng xoùt daï voâ cuøng. Ñôøi naày sao coù nhieàu chöôùng duyeân quaù.
Moät chuyeän khaùc cuõng xaûy ra taïi xöù Myõ.
Coù moät Thaày coù moät ñeä töû sang tò naïn taïi ñaây vaø ñöôïc ñoùn vaøo trong moät chuøa ñaõ ñöôïc xaây döïng saün ñeå ôû. Thôøi gian ñaàu giöõa Thaày vaø Ban Trò Söï cuõng vui veû laém; nhöng moät thôøi gian sau giöõa Thaày vaø Ban Trò Söï ñuïng ñoä vôùi nhau, do ñoù coù moät nhoùm Phaät Töû laïi ñoùn Thaày vaø Coâ ra. Nhoùm naày cuõng taän tuïy laém; nhöng sau ñoù caùc Phaät Töû ñeà nghò Thaày laø neân gôûi Sö Coâ ñi hoïc choã khaùc. Thaày khoâng ñoàng yù vaø giöõ coâ ôû laïi chuøa, theá laø baát maõn vaø Thaày doïn ra laøm chuøa khaùc, coøn Phaät Töû môû theâm moät chuøa khaùc nöõa.
Laïi cuõng chuyeän taïi xöù Myõ.
Khi Coâ chöa ñeán thì Hoäi sinh hoaït bình thöôøng. Khi coâ ñeán roài thì Coâ muoán laø Hoäi giao quyeàn quaûn trò laïi cho Coâ vaø sau ñoù Coâ baøn vôùi moät soá quyù vò trong Ban Trò Söï laøm leã hieán daâng taøi saûn aáy cho Giaùo Hoäi. Luùc aáy quyù vò trong Baïn Trò Söï thaáy cuõng höõu lyù thoâi. Vì taøi saûn ñaây laø taøi saûn chung maø. Khi laøm giaáy tôø coù Luaät sö ñaøng hoaøng; nhöng sau khi giaáy tôø ñaõ kyù roài thì moät soá hoäi vieân phaûn ñoái vaø gôûi thö ñi töù tung toá laø Coâ vaø Thaày ñaõ cöôùp chuøa cuûa Hoäi. Vuï naày kieän tuïng lung tung maø mang tai mang tieáng taïi xaõ hoäi côø hoa naày khoâng ít.
Beân phía Phaät Töû hoï cuõng khoâng vöøa gì. Vì coù nhieàu nhoùm möôïn ñaïo taïo ñôøi neân vaøo chuøa laäp vaây laäp caùnh vôùi nhau. Chuyeän Ñaïo chaúng hieåu chöõ nhöùt moät; nhöng ñi ñaâu cuõng oang oang töï ñaéc laø ôû Vieät Nam ñaõ quy y vaø coù ôû chuøa nöõa. Nhöng beân trong thì thaâm traàm toå chöùc moät keá hoaïch nhaèm thu phuïc nhaân taâm veà phe mình. Trong chuøa coù hai phe phaùi roõ reät nhau. Moät phía theo Thaày uûng hoä Thaày heát mình. Moät phía choáng laïi phaùi theo Thaày. Beân phaùi choáng laïi Thaày baøy ra moät maøn laû löôùt ngoaïn muïc nhö xöa nay chöa töøng thaáy xaûy ra ôû cöûa thieàn. Ñoù laø myõ nhôn keá.
Phía phaù hoaïi ñaõ raäp taâm vaø cho moät coâ gaùi raát ñeïp, aên maëc hôû hang vaøo phoøng Thaày thuû saün, chôø Thaày veà laø dôû troø ong böôùm. Phaùi naøy cho maùy chuïp hình, quay phim saün ñeå thaâu heát vaøo maùy ñeå laøm baèng chöùng vaø toáng coå Thaày ra khoûi chuøa vì laêng nhaêng nöõ saéc vaø ñoù cuõng laø cô hoäi toát ñeå phe naày thanh toaùn phe kia: nhöng may laøm sao laø hoâm ñoù sau khi ñi hoïc veà, Thaày khoâng veà chuøa maø ñeán nhaø moät Phaät Töû. Phe naày chôø ñeán toái Thaày khoâng veà, ñaønh thu hoài chieán löôïc.
Ñuùng laø Hoä Phaùp ñaõ giuùp Thaày. Chaéc Thaày naày coøn tu haønh tinh taán. Neáu khoâng! daàu baát cöù döôùi hình thöùc naøo Thaày cuõng mang hoïa.
Lôøi baøn:
Neáu muoán tranh baù ñoà vöông thì haõy ra choán sa tröôøng maø quyeát aên thua ñuû. Xin ñöøng lôïi duïng cöûa chuøa ñeå laøm cho mang tai mang tieáng oâng Thaày baø Coâ khoå laém. Phöôùc ñaâu khoâng thaáy ñaõ thaáy toäi taày trôøi. Toäi naày thì ñaát cuõng chaû dung maø trôøi cuõng chaúng tha ñaâu. OÂng Thaày ñaâu phaûi laø vaät hy sinh teá thaàn maø Phaät Töû laøm vaäy? Toäi aáy khoâng nhoû ñaâu. Bôûi theá neân coù nhieàu Thaày ví von noùi raèng: ngaøy nay taïi ngoaïi quoác, nhieàu nôi ñaõ laäp ra Ban Trò Sö chöù khoâng phaûi laäp Ban Trò Söï ñeå laøm vieäc ñaïo.
Moät chuyeän nöõa cuõng xaûy ra taïi Hoa Kyø. Vì Hoa Kyø laø nöôùc lôùn, coù gaàn moät trieäu ngöôøi Vieät, neân chuyeän xaûy ra ôû nôi ñaây cuõng raát nhieàu.
Coù chuøa noï thaáy raèng vieäc ñoùn Sö, môøi Thaày veà truï trì thaáy noù phöùc taïp quaù, beøn nghó ra moät caùch "thueâ Sö". Neáu Sö naøo ñoù ñeán chuøa laøm leã caàu an, caàu sieâu vaø cuùng vong sau moät tieáng ñoàng hoà, traû Sö 50 ñoâ-la, roài Sö veà chuøa Sö ôû, coøn chuøa naày thì Ban Trò Söï ôû ñaây lo.
Nghó theá cuõng löôõng lôïi caû hai beân. Sö cuõng coù tieàn maø khoûi bò thò phi nhôn nghóa. Coøn Hoäi cuõng coù moái lôïi thu vaøo; nhöng cuõng khoûi bò Sö chi phoái.
Lôøi baøn:
Ngöôøi ñi tu ñaâu phaûi vì baû lôïi danh vaø quyeàn cao chöùc troïng maø phaûi ñi tuïng kinh thueâ nhö vaäy. Vì söï nghieäp cuõng nhö ngheà nghieäp cuûa Sö ñaâu coù phaûi laø ngheà tuïng kinh, maø söï nghieäp cuûa Sö laø trí tueä kia maø! "Duy Tueä Thò Nghieäp". Ngöôøi ñi tu laø ngöôøi caàu giaûi thoaùt, chöù khoâng phaûi caàu tieàn taøi. Cuõng vì vaäy cho neân nhieàu hoäi ñaõ cho caùc Sö ngoài chôi xôi nöôùc vaø baûo raèng: Quyù Sö chæ laõnh ñaïo tinh thaàn thoâi. Coøn vaät chaát thì Hoäi phaûi laõnh ñaïo chöù".
Moät chuyeän khaùc cuõng khaù haáp daãn vaø cuõng xaûy ra taïi Hoa Kyø.
Chuøa naày khoâng coù Thaày; nhöng moät beân laø Ban Trò Söï vaø moät beân laø quaàn chuùng Phaät Töû tranh nhau ngoâi chuøa. Baïn Trò Söï ñöùng veà maët phaùp lyù hoï ñaày ñuû quyeàn haønh trong vieäc xaây döïng cuõng nhö ñieàu khieån ngoâi chuøa naày. Nhöng quyù Phaät Töû hoï khoâng ñoàng yù vaø noùi raèng hoï coù coâng coù cuûa ñoùng goùp vaøo ñaây raát nhieàu neân cuõng phaûi coù quyeàn quyeát ñònh nöõa. Hai beân giaèng co hôn thieät. Caâu chuyeän cöù keùo daøi maõi ñeán noãi moãi chuû nhaät cuøng moät thôøi ñieåm, beân trong Ban Trò Söï tuïng kinh caàu an thì beân ngoaøi saân chuøa nhoùm Phaät Töû choû mieäng vaøo beân trong tuïng kinh caàu sieâu. Khoâng khí coøn hôn caùi chôï. Vì ai cuõng lôùn tieáng tuïng cho aùt beân kia. Cuoái cuøng roài phaûi nhôø ñeán Luaät sö daøn xeáp.
Lôøi baøn: Luaät sö hoï ñaâu coù bieát tu, chæ bieát coù luaät maø quyù Phaät Töû ñaõ sôï roài. Trong khi ñoù giöõa Ban Trò Söï vaø Phaät Töû, caû hai ñeàu khoâng bieát tu môùi ra noâng noãi aáy. Khoâng bieát laøm nhö theá coù lôïi cho ai? Chæ coát cho theá gian vaø ngoaïi ñaïo cöôøi cho thoâi.
ÔÛ Myõ vaø Canada coù nhieàu chuyeän ngoä nghónh laém maø caùc xöù AÂu Chaâu ít thaáy. Ñieàu aáy cuõng deã hieåu nhö treân vöøa môùi trình baøy. Nôi naøo caøng ñoâng daân Vieät Nam nôi ñoù cuõng aên neân laøm ra; nhöng chính nôi ñoù cuõng laø nôi nhieàu chuyeän nhaát.
Baây giôø sang ñeán UÙc.
Ñaát UÙc laø nôi raát roäng vaø cuõng ñoâng daân cö Vieät Nam, neân cuõng coù laém chuyeän.
Nguyeân laø maáy Thaày vaø Phaät Töû tin töôûng vôùi nhau vaø cuøng chung nhau laïi ñeå mua moät ngoâi nhaø laøm chuøa. Taát caû ñeàu doàn tieàn vaø ñeå moät vò truï trì ñöùng teân thoâi cho ñôõ raéc roái veà vaán ñeà luaät phaùp. Neáu khai baùo ñaây laø moät ngoâi chuøa thì phaûi ñaày ñuû phöông tieän hôn môùi ñöôïc chaáp nhaän nhö veä sinh coâng coäng, cöùu hoûa v.v… cöù theá vaø cöù theá, tieàn vaøo vaø lôïi danh cuõng vaøo theo, neân Thaày truï trì manh taâm ñoaït chuøa vaø taát caû taøi saûn cuûa caûi ñeàu vaøo Konto rieâng cuûa mình. Coøn Hoäi thì khoâg coù gì caû!
Ñeán khi Thaày truï trì trôû maët muoán chieám laøm cuûa rieâng thì moïi vieäc ñaõ xong roài. Luùc baáy giôø cuõng ñaõ kieän thua; nhöng taát caû ñeàu quaù muoän.
Laïi cuõng chuyeän xaûy ra taïi UÙc.
Moät chuøa noï, khi ñang xaây caát, keâu goïi vôùi tö caùch Giaùo Hoäi; nhöng khi xaây caát hoaøn thaønh, bieán thaønh cuûa Toâng phaùi mình vaø nghe ñaâu coøn haïn heïp hôn nöõa laø laøm di chuùc ñeå laïi cho gia ñình mình nöõa.
Lôøi baøn: Khoâng bieát nöûa thaùng, ít nhaát laø trong muøa an cö kieát haï cuûa moãi naêm chö Taêng coù tuïng giôùi Boá Taùt khoâng? Neáu coù thì laøm sao ra noâng noãi aáy ñöôïc. Vì cuûa caûi laø nhöõng thöù höõu hình höõu hoaïi maø, chæ coù giôùi ñöùc môùi toàn taïi laâu ñôøi chöù. Laøm sao laïi laøm nhöõng chuyeän maø giôùi luaät khoâng cho pheùp nhö theá ñöôïc?
***
Ñi ñaâu cuõng nghe Phaät Töû than veà Thaày mình vaø ngöôïc laïi oâng Thaày cuõng hay than veà Phaät Töû cuõng khoâng ít. Ñaïi ñeå Phaät Töû than veà Thaày nhö sau:
- Taïi sao Thaày khoâng hôùt caùi toùc cho noù ngaén laïi deã coi khoâng?
- Taïi sao Thaày maëc ñoà taây ñi hoïc maø khoâng maëc ñoà tu?
- Taïi sao Thaày ñi caùi xe gì maø sang quaù vaäy?
- Taïi sao Thaày chôû maáy coâ Phaät Töû treû aáy ñi hoaøi?
- Taïi sao saùng Thaày khoâng tuïng kinh Laêng Nghieâm?
- Taïi sao Thaày ôû khoâng maø Thaày khoâng chòu ñi hoïc ngoaïi ngöõ?
- Taïi sao Thaày vöøa aên chay laïi vöøa aên maën? v.v… vaø v.v…Thoâi thì coù haøng ngaøn caâu hoûi taïi sao vaø sau ñaây laø haøng ngaøn lyù do ñeå traû lôøi:
Sôõ dó Thaày khoâng caïo ñaàu nhö ôû Vieät Nam vì ôû ñaây laïnh laém. Muøa ñoâng tröø 3 ñeán 40 ñoä C kia maø, caïo rieát noù söng maøng oùc laøm sao? Vaû laïi phaûi ñi vaøo tröôøng hoïc vaø ñi laøm theâm nöõa, tuïi baïn noù thaáy ñaàu mình khoâng coù toùc, chuùng noù laïi treâu choïc nöõa. Vaû laïi beân AÂu Myõ naày neø, chæ coù ngöôøi bò tuø môùi caïo toùc maø thoâi.
Coøn hoûi taïi sao Thaày khoâng maëc ñoà tu ñi hoïc maø maëc ñoà taây – thì ñaây laø caâu traû lôøi - Vì tuïi Myõ noù töôûng mình hippy. Ñaàu caïo nhaün aùo maëc thuøng thình noù töôûng mình hippy kieåu môùi neân cöù bò treâu choïc hoaøi.
Coøn ñi chieác xe cuõ noù hö hoaøi neân phaûi ñi xe môùi cho ñôõ bò söûa chöõa. Vaû laïi xöù Myõ, xöù UÙc, Canada noù roäng theânh thang, ñi xe cuõ ruûi hö giöõa ñöôøng thì laøm sao maø söûa. Khi ñi khoâng leõ ñi moät mình, cuõng toán xaêng nhö vaäy thoâi, neân maáy baø maáy coâ môùi xin ñi keù. Ñoù laø lyù do, chöù ñaâu phaûi chôû rieâng coâ naøo ñaâu.
Coøn nöõa, saùng sôùm naøo cuõng phaûi ñi hoïc, ñi laøm, chæ coù cuoái tuaàn laø raûnh, tuïng Laêng Nghieâm thaäp chuù cuõng ñöôïc roài. Caàn gì phaûi tuïng ñuû, vì qua ñaây chaéc Phaät cuõng chaâm cheá maø. Thôøi ñaïi kim tieàn naày, thì giôø ñaâu maø ngoài ñoù eâ a sôï tuïi Myõ noù cöôøi cho.
Baây giôø Thaày lôùn tuoåi roài hoïc ngoaïi ngöõ sao voâ? Thoâi thì coù chöõ naøo xaøi chöõ naáy.
Coøn vieäc chay tònh thì ôû ñaây khoù giöõ laém. Ñi laøm, ñi hoïc giöõa ñöôøng, giöõa chôï, coù gì duøng naáy cho noù xong, chaáp nhöùt laøm gì nhöõng caùi nhoû nhaët ñoù.
Ngöôïc laïi phía quyù Thaày cuõng traùch quyù Phaät Töû nhö sau:
Maáy oâng noäi ñoù ñaâu coù bieát ñaïo laø gì? Tôùi chuøa xem nhaø Sö chaúng ra caùi gì heát, nhö keû aên ngöôøi ôû khoâng baèng! Maáy oâng aáy yû laïi vaøo baèng caáp neân coi ngöôøi tu khoâng ra gì caû. Coøn maáy baø yû coù tieàn neân xaøi xeå Sö, hoaëc giaû sai söû Sö, Thaày cuõng ñaâu coù khaùc gì oâng Töø? Hoï vaøo chuøa aên xaû ra ñoù, roài veà nhaø. Coøn mình cong löng ra doïn chuøa ñeå hoï tôùi baét chaân chöõ nguõ ngoài noùi chuyeän theá gian. Coøn nöõa, coù dòp tuïm naêm, tuïm ba laïi laø noùi chuyeän hôn thua, baøi baïc, tieàn cuûa chöù coù bao giôø nghe hoï noùi ñeán chuyeän tu hoïc ñaâu? v.v… vaø v.v…
Ñaây laø caâu traû lôøi cuûa hoï. Sôû dó chuùng toâi chöa bieát ñaïo cho neân chuùng toâi môùi ñi chuøa. Chöù bieát roài thì ñi laøm gì nöõa. Coøn baèng caáp, ñòa vò ñaâu phaûi laø moät caùi toäi. Neáu coù chaêng, chæ vì mình khoâng bieát xöû duïng ñeán noù maø thoâi. Chuùng toâi khoâng phaûi ñeán chuøa ñeå khoe baèng caáp, maø vì quen thoùi ngoaøi ñôøi neân môùi giôùi thieäu oâng noï baø kia vaäy thoâi. Neáu chuùng toâi coù nhôõ lôøi vôùi quyù Sö, vì cöù nghó quyù Sö cuõng baèng tuoåi con chaùu cuûa toâi ôû nhaø neân môùi nhôø böng cheùn traø, cheùn nöôùc. Coøn chuøa chieàn döïng leân laø ñeå ñoùn khaùch thaäp phöông. Neân vieäc coi soùc chuøa chieàn laø cuûa quyù Thaày, quyù Coâ, quyù Sö, quyù Saõi chöù ñaâu coù phaûi cuûa tuïi tui. Moãi chieàu chuû nhaät troâng cho leã xong laø phaûi veà nhaø ñeå ngaøy mai coøn ñi caøy nöõa chöù. Chæ queùt doïn, söûa soaïn coù chuùt xíu laø quyù Sö ñaõ la hoaùn leân roài…
Ñaïi khaùi, ñoù laø nhöõng chuyeän bình thöôøng hay xaûy ra taïi chuøa vaø ñaây laø vaøi nhaän xeùt.
Neáu ñem Luaät sö maø tranh caõi, dó nhieân coù beân thaéng beân thua vaø ôû ñaây, chuùng ta phaûi ñem löông taâm cuûa moãi ngöôøi ra töï caûi, roài töï chuùng ta xeùt xöû chuùng ta môùi hay hôn. Vì beân naøo cuõng cho mình laø ñuùng, laø phaûi neân môùi laøm vieäc aáy. Khoâng beân naøo töï thaáy ñöôïc raèng caû hai beân ñeàu quan troïng nhö nhau caû, neáu thieáu moät trong hai aét seõ khoâng thaønh. Neáu coù vò Thaày gioûi maø khoâng coù Phaät Töû hoã trôï, vieäc aáy aét cuõng seõ chaúng thaønh coâng. Ngöôïc laïi coù Phaät Töû gioûi maø khoâng coù Thaày thì coâng vieäc cuõng khoâng thoâng suoát. Coù moät caâu chuyeän trong Kinh Baùch Duï ngaøy xöa Ñöùc Phaät ñaõ daïy ñeä töû cuûa Ngaøi, xin cheùp vaøo ñaây ñeå laøm baøi hoïc caên baûn.
Caâu chuyeän ñöôïc keå veà ñaàu raén vaø ñuoâi raén.
Moät hoâm noï ñaàu raén vaø ñuoâi raén caõi nhau. Ñuoâi raén cöù giaønh ñi tröôùc, ñaàu raén khoâng chòu cöù giaèng co nhau maõi. Moät hoâm ñaàu raén ñoàng yù ñeå cho ñuoâi raén ñi tröôùc.
Cuõng vì ñuoâi raén khoâng coù maét neân ñi buï suïp haàm.
Caâu chuyeän chæ ñôn giaûn vaäy thoâi; nhöng lôøi baøn trong Kinh Baùch Duï thì thaám thía laém. Ñaàu raén ví nhö cha meï, Thaày Toå, ngöôøi laõnh ñaïo moät toå chöùc. Xoøn ñuoâi raén gioáng nhö con caùi, tín ñoà v.v… Con caùi caøng ngaøy caøng lôùn cuõng nhö tín ñoà caøng ngaøy caøng phaùt trieån, cuõng muoán chöùng toû cho cha meï mình, cho Thaày Toå mình bieát mình laø ngöôøi ñaõ tröôûng thaønh neân giaønh quyeàn laõnh ñaïo. Cha meï vì thöông con hoaëc caû neå cho neân ñaõ cho con caùi mình laøm vieäc aáy. Tuy coù khaû naêng ñoù; nhöng thieáu kinh nghieäm, neân cuoái cuøng ñaõ bò suïp haàm.
Töø caâu chuyeän naày chuùng ta thaáy raèng: moät con raén khoâng theå thieáu ñaàu hoaëc thieáu ñuoâi ñöôïc, maø caû ñaàu laãn ñuoâi phaûi hoøa hôïp vôùi nhau môùi coù theå mang caùi thaân raén ñi ñeán nôi ñeán choán. Töø ñoù chuùng ta nhìn veà caùch toå chöùc cuûa chuùng ta cuõng vaäy. Tuy raèng oâng Thaày hay cha meï mình giaø nua roài, coå loã só laém roài; nhöng neáu khoâng coù nhöõng ngöôøi naày thì chuùng ta khoâng theå hoïc hoûi kinh nghieäm ñöôïc. Chuùng ta neân töø cha meï maø ñi leân, chöù khoâng neân nhaän chìm cha meï xuoáng ñeå mình böôùc leân ñaøi danh voïng tröôùc sau gì roài cuõng bò suïp haàm.
Hai toå chöùc, hai ñoaøn theå ñaïo ñôøi cuõng gioáng nhö hai boâng hoa ñeïp. Neáu ñeå xa nhau ñaõ ñeïp roài, phaûi ñem gheùp chung laïi vaøo nhau thì caøng ñeïp hôn nöõa. Coøn ôû ñaây moïi ngöôøi chæ töï haõnh dieän veà ñoùa hoa cuûa mình vaø cheâ ñoùa hoa khaùc laø xaáu xí, laø dö thöøa v.v… Khoâng ai töï thaáy raèng hoa naøo cuõng ñöôïc tröôûng döôõng töø nhöõng ñoáng phaân dô caû. Phaân boùn caøng dô, caây coû hoa laù caøng toát. Ngöôøi naøo töø choã toäi loãi, vöôït thoaùt vaø vöôn leân cao, quaû keû aáy coù yù chí voâ cuøng. Neáu ai cuõng töï nhìn mình vaø töï hieåu raèng mình töø ñoáng phaân maø ra, roài troå boâng sinh traùi vaø hoa chính töø phaân, phaân chính töø hoa, hoa chính laø phaân vaø phaân chính laø hoa thì hoøa hôïp bieát bao vaø ñeïp ñeõ bieát bao.
Moät caâu chuyeän khaùc toâi cuõng ñaõ coù dòp ñeà caäp trong nhöõng quyeån saùch khaùc roài; nhöng thieát töôûng vieát laïi ñaây cuõng khoâng thöøa; neân gôûi ñeán quyù vò ñeå laøm quaø.
Moät oâng Giaùo sö Taâm lyù hoïc, moät hoâm vaøo lôùp khoâng mang saùch vôû gì caû, chæ tröø moät tôø giaáy traéng vaø moät caây buùt ñen. Sau khi Thaày troø ñaõ chaøo hoûi nhau, oâng ta laáy caây vieát ñen, chaám leân moät chaám nhoû ñaäm treân tôø giaáy traéng, ñoaïn oâng ta giô cao leân cho moïi ngöôøi thaáy vaø baét ñaàu hoûi:
- Caùc anh chò em sinh vieân coù thaáy gì ñaây khoâng?
- Thöa Thaày, tuïi em coù thaáy.
- Thaáy gì?
- Thaáy moät chaám möïc ñen.OÂng Thaày chaäm raõi xuoáng gioïng vaø giaûi thích:
- Thaät ra maáy anh chò em thaáy nhö theá cuõng khoâng sai; nhöng khoâng hoaøn toaøn ñuùng. Vì sao vaäy? Vì tôø giaáy traéng to nhö vaäy taïi sao caùc anh chò em khoâng thaáy, maø chæ thaáy moät chaám ñen? Töø nay caùc anh chò em neân ñoåi caùch nhìn ñi. Tôø giaáy traéng cuõng nhö caùi hay caùi ñeïp cuûa ngöôøi khaùc maø chuùng ta deã queân ñi, hay coá tình queân ñi, trong khi chaám möïc ñen nhoû coù moät chuùt xíu cuõng gioáng nhö loãi nhoû cuûa con ngöôøi thì chuùng ta deã thaáy voâ cuøng. Neáu chuùng ta ai cuõng ñöùng töø quan ñieåm chaám ñen aáy ñeå nhìn vaø pheâ phaùn söï vieäc, teù ra trong taâm chuùng ta toaøn laø nhöõng veát ñen thì vieäc nhaän xeùt cuûa chuùng ta veà moät ñoái töôïng naøo ñoù noù mang ñaày tính chaát thaønh kieán, laøm sao coâng bình ñöôïc vaø mong raèng baøi hoïc hoâm nay seõ giuùp ích cho caùc anh chò em veà sau naày trong cuoäc soáng haèng ngaøy.
Baøi hoïc aáy cuõng chính laø baøi hoïc cuûa chuùng ta ngaøy hoâm nay hay cho caû mai haäu nöõa. Thaày chæ toaøn thaáy chaám ñen cuûa Phaät Töû, ngöôïc laïi Phaät Töû cuõng toaøn thaáy chaám ñen cuûa Thaày. Khoâng ai trong chuùng ta töï thaáy hoaëc baûo cho ngöôøi khaùc cuøng thaáy caùi hay caùi ñeïp cuûa Thaày vaø cuûa caùc Phaät Töû caû. Ñoù laø moät sai laàm raát lôùn.
Chuùng ta phaûi thaáy veà Thaày nhö theá naày. Trong cuoäc soáng ñua chen danh lôïi nhö theá, maø Thaày quyeát boû laïi sau löng, giaõ töø cha meï, ngöôøi thaân vaøo chuøa tu nieäm, soáng ñôøi khoå haïnh nhö theá chæ nhaèm töï cöùu mình vaø cöùu ñôøi quaû laø moät haïnh nguyeän Boà Taùt ñaùng ca ngôøi bieát bao.
Töø phía quyù Thaày, chuùng ta cuõng phaûi ca ngôïi quyù Phaät Töû raèng. Trong cuoäc soáng baän roän nhö theá, ngoaøi vieäc lo sinh keá cho gia ñình, baän roän suoát tuaàn, chæ coù cuoái tuaàn maáy ngaøy raûnh laïi phaûi hy sinh heát cho vieäc chuøa, quaû laø moät taám göông heát söùc cao ñeïp, chuùng ta neân laáy ñoù töï soi chung. Vaø coøn nhieàu caùch khaùc ñeå taùn döông hôn nöõa. Dó nhieân khi chuùng ta thaáy nhöõng ñieåm toát cuûa ngöôøi khaùc, khoâng coù nghóa laø chuùng ta bao che nhöõng loãi laàm cho nhau; nhöng noùi theá ñeå taêng loøng tin vaø noùi theá ñeå haêng haùi trong coâng vieäc haèng ngaøy.
ÔÛ ñaây coù vaøi ñieàu cuõng caàn phaûi löu yù. Veà phía quyù Thaày phaûi töï noã löïc hôn nöõa trong vieäc tu vaø vieäc hoïc. Chuùng ta khoâng phaûi caäy chieác aùo nhaø tu ñeå ñöôïc lôïi döôõng vaø ñöôïc cung phuïng, maø chuùng ta phaûi chöùng minh cho tín ñoà thaáy raèng chuùng ta ñaõ coá gaéng heát mình vaø chuùng ta coù khaû naêng ñeå laõnh ñaïo quaàn chuùng.
Phía tín ñoà cuõng theá, haõy döøng ngay ôû cöông vò cuûa mình laø moät Phaät Töû. Khoâng neân ñi quaù trôùn nhö moät "meï Sö" thì nguy hieåm voâ cuøng. Vì Phaät Töû taïi gia coá gaéng trong nhieäm vuï hoä trì Tam Baûo cuûa mình chöù khoâng phaûi laø nhieäm vuï chi phoái ngoâi Tam Baûo. Nguy hieåm laém. Phaûi nhôù laø Thaày troø, ñeä töû gioáng nhö ñaàu raén vaø ñuoâi raén beân treân; phaûi cuøng nhau hôïp söùc laïi thì môùi taïo döïng ñöôïc vieäc to lôùn hôn. Neáu khoâng, chuùng ta seõ daãm chaân taïi choã.
Phaûi kieân nhaãn hôn nöõa ñeå giaûi quyeát söï vieäc. Phaûi haï mình hôn nöõa ñeå töï tu thaân vaø haõy töï kieåm ñieåm mình veà moïi phöông dieän thì môi mong thaønh coâng moät caùch troïn veïn ñöôïc.
Göông ngöôøi xöa coøn nhan nhaûn ôû ñoù, taïi sao chuùng ta khoâng hoïc hoûi ñeå töï toâi luyeän mình. Ví duï chuyeän caùc oâng vua baø chuùa cuûa xöù ta hay treân theá giôùi ngaøy nay cuõng vaäy. Ñaâu coù oâng naøo ñaäu cöû nhaân, tieán só, maø hoï ñaõ cai daân trò nöôùc maáy ngaøn naêm. Nöôùc thònh daân cöôøng. Quaû nhieân ñieàu aáy khoâng phaûi chæ caàn taøi, maø ñöùc haïnh cuûa oâng vua phaûi nhieàu vaø phaûi cao roäng môùi caûm hoùa loøng daân ñöôïc. Coøn ngaøy nay theá giôùi naày, hoï cai trò baèng taøi, nhöng thieáu ñöùc. Do vaäy neân theá giôùi chieán tranh loaïn laïc trieàn mieân. Thieân tai baõo luït khaép nôi, haïn haùn, maát muøa, thieân nhieân bò huûy hoaïi laøm cho con ngöôøi cuõng bò aûnh höôûng laây.
Töø nhöõng hình aûnh ñôn thuaàn moäc maïc aáy Taêng Ñoaøn chuùng ta phaûi cuûng coá nhieàu hôn nöõa ñeå trôû veà laïi cöông vò cuûa mình, nhö ngöôøi con tìm veà nôi coá höông vôùi cha meï. Xin ñöøng töø boû queâ cha ñaát toå laâu quaù. Coøn Phaät Töû haõy noã löïc vaø töï haï mình xuoáng ñeå laøm nhieäm vuï cuûa keû hoä ñaïo thì môùi mong Phaät Giaùo ñöôïc phaùt trieån nhö caùc nöôùc taïi AÙ Chaâu, nhö Thaùi Lan, Taây Taïng v.v…
Noùi vaø vieát veà nhöõng vieäc treân sôï raèng "böùt daây seõ ñoäng röøng"; nhöng ñaây chæ laø moät chöùng lieäu khi laøm vieäc ñaïo taïi xöù ngöôøi maø thoâi. Khoâng nhaèm muïc ñích khieâu khích vaø nhaát laø cheâ bai caù nhaân hay ñoaøn theå naøo caû. Vì daãu sao suoát 20 naêm qua chuùng ta ñaõ hy sinh quaù nhieàu roài. Hy sinh cho dö luaän baùo chí ñuïc giuõa. Hy sinh cho nhieàu möu ñoà chính trò khaùc nhau. Hy sinh cho nhöõng söï choáng ñoái voâ nghóa. Chuùng ta cuõng ñaõ laøm vaät teá thaàn cho caùc toå chöùc chính trò nhieàu roài. Vaäy moãi ngöôøi trong chuùng ta haõy töï thöùc tænh mình ñeå trôû veà vò trí cuûa moãi ngöôøi. Coù theá môùi khoâng hoaøi coâng cuûa chö Phaät vaø chö Toå ñaõ cöu mang chuùng ta vaø mong moûi ñoùn tieáp chuùng ta nôi coõi giaûi thoaùt kia.
