CHÖÔNG MÖÔØI BA
THÔØI GIAN TAÏI NGOAÏI
OÂng baø mình vaãn thöôøng hay noùi "nhaát nhaät taïi tuø, thieân thu taïi ngoaïi" ñuùng quaù chöøng. Moät ngaøy ôû trong tuø daàu ñöôïc töï do hôn nhöõng tuø nhaân khaùc; nhöng Sö Tònh Thöôøng vaãn thaáy sao maø noù daøi theá!
Cöù 6 giôø saùng coù keûng taäp hoïp laø moïi ngöôøi nhao nhao ngoài daäy, keû ñaùnh raêng, ngöôøi röûa maët, suùc mieäng. Sau ñoù laø taäp theå thao, theå duïc.
Ñuùng 8 giôø aên saùng. 9 giôø ñi hoïc ngheà, hoïc chöõa hoaëc laøm vieäc ôû trong nhaø tuø. 12 giôø aên tröa sau ñoù nghæ cho ñeán 2 giôø vaø töø 2 giôø ñeán 5 giôø laø giôø hoïc vaø laøm vieäc. 6 giôø chieàu aên toái. 7 giôø xem truyeàn hình coâng coäng cho ñeán 9 giôø vaø 10 giôø ñi nguû. Thôøi khaéc bieåu nhö theá, ai ôû trong tuø ñeàu phaûi tuaân theo; neáu khoâng, seõ bò kyû luaät. Sö thaáy raèng thôøi khaéc bieåu aáy ñaâu coù khaùc gì thôøi khaéc bieåu ôû trong chuøa maáy; nhöng sao thaáy noù daøi vaø laâu hôn gaáp vaïn laàn. Ñoâi luùc Sö oân laïi nhöõng baøi hoïc trong töù thaäp nhò chöông ñeå töï an uûi mình. Trong aáy Ñöùc Phaät daïy raèng: "Ngöôøi ôû tuø daàu coù bao laâu, heát haïn tuø seõ ñöôïc ra; nhöng ngöôøi ñaõ bò maéc vaøo ñöôøng tình aùi roài thì suoát ñôøi khoâng theå ra ñöôïc". Ñuùng nhö vaäy. So saùnh caùi naày vôùi caùi kia Sö thaáy höõu lyù laém. Nhieàu luùc ôû trong tuø, Sö troâng con chim bay treân trôøi, Sö ao öôùc ñöôïc caùi töï do cuûa noù quaù. Sö nghe tieáng nhaïc du döông, Sö öôùc gì mænh seõ vöôït qua ñöôïc khoâng gian vaø thôøi gian aáy. Bieát bao nhieâu ñieàu ao öôùc ñôn sô nhö vaäy nhöng Sö coù thöïc hieän ñöôïc ñaâu.
Roài moät hoâm, boãng nhieân Sö ñöôïc vaên phoøng giaùm thò keâu leân giao cho moät tôø giaáy, treân aáy coù ghi maáy chöõ: "Tuø nhaân Traàn Vaên Nam ñöôïc taïi ngoaïi". Chæ coù maáy chöõ vaäy thoâi. Khoâng bieát laø neân vui hay neân buoàn ñaây. Vì leõ choán tuø ñaøy laâu nay mình cuõng ñaõ quen roài. Baây giôøi veà laïi nôi xöa, khoâng bieát coù ai dung chöùa mình khoâng? hay laïi bò xua ñuoåi nöõa. Sö ñang suy nghó vaån vô, boãng oâng Giaùm thò chìa baøn tay ra tröôùc maët Sö vaø noùi:
-Toâi chuùc oâng trôû veà queâ quaùn bình yeân.-Xin caûm ôn oâng. Sö mieãn cöôõng traû lôøi theá, ñoaïn sieát chaët tay oâng. Sau ñoù Sö laàm luõi trôû veà phoøng thu xeáp môùi haønh trang vaø roài traïi.
Ñoà ñaïc cuûa Sö chaúng coù gì ngoaïi tröø maáy chieác aùo nhöït bình maøu daø, maáy chieác y maøu vaøng vaø moät vaøi duïng cuï caù nhaân cuûa mình. Sö luïc laïo thaät kyõ trong caùi boùp, thaáy hình aûnh cuûa song thaân mình. Sö muûi loøng quaù, ñem taám hình aáy aùp vaøo maét vaø töï nhieân gioït nöôùc maét laïi laên troøn qua hai goø maù. Sö nghó, cha meï mình khoâng bieát giôø naày ñaõ ra sao roài. Sinh con ra chöa nhôø vaû ñöôïc gì, mình ñaõ xuaát gia hoïc ñaïo, roài bieàn bieät nôi choán thieàn moân. Baây giôø ôû ngoaïi quoác laïi vaøo tuø. Neáu maø oâng baø ôû nhaø nghe ñöôïc chaéc oâng baø thí chuû seõ buoàn laém.
Chính nhöõng luùc coâ ñôn laïc loõng nhö theá naøy con ngöôøi thöôøng hay tìm veà quaù khöù vaø nhaát laø nhöõng ngöôøi thaân. Ngöôøi ñôøi thì coù maùi aám gia ñình ñeå tìm veà, coøn Sö ñaây, khoâng coù ai heát caû. Baïn beø ñoàng tu ö? Hoï ñang döûng döng roài. Giaùo Hoäi ö? Hoï ñaõ sôï mang tieáng neân khoâng chôû che gì caû. Phaät Töû ö? Ai laø ngöôøi daùm chöùa mình ñaây?
Sau khi Sö Tònh Thöôøng rôøi coång nhaø tuø, Sö ñöùng laïi vaø quay veà höôùng nhaø tuø vaãy tay chaøo vaø noùi: "Thoâi tau chaøo mi. Daãu sao ñi nöõa mi cuõng ñaõ cöu mang tau 7, 8 naêm tröôøng. Trong nhöõng naêm thaùng daøi ñaêng ñaüng aáy, chính mi laø baïn töông ñaéc cuûa tau, ñaõ che chôû naéng möa cuõng nhö trong söï coâ ñôn giaù laïnh. Xin töø bieät mi".
Sö noùi maáy lôøi nhö theá, roài Sö quay maët ra höôùng khoâng gian cao roäng noùi lôùn leân raèng: "Töï do thaät quyù hoùa; nhaát laø nhöõng ngöôøi ñaõ maát töï do nhö toâi. Nhöng ai coù loøng töø thieän ôû ñaây? Phaät Boà Taùt hay con ngöôøi? Ai seõ laø ngöôøi cöùu giuùp toâi ñaây?". Sö la to leân nhö theá, boãng Sö döøng laïi vaø töø töø nhìn khaép thaân theå mình töø ñaàu chí cuoái roài töï nhuû:
Coøn ai nöõa, chính mình phaûi töï giuùp mình môùi mong thoaùt khoûi caûnh luaân hoài sanh töû vaø chính mình môùi coù theå côûi troùi cho mình maø thoâi. Sö thaáy coù lyù vaø laáy tay xoa vaøo ñaàu mình nhö thaàm caûm ôn veà nhöõng suy nghó aáy maø trí oùc ñaõ ban cho mình. Sö tö löï – chaéc laø mình phaûi ñi caïo caùi ñaàu tröôùc khi maëc aùo nhaø tu trôû laïi; Nhöng Sö laïi thoâi vaø nghó raèng: Ñi tu ñaâu phaûi chæ ñeå caïo ñaàu. Vì coù bieát bao nhieâu keû caïo ñaàu maø hoï coù tu ñaâu. Ngöôøi ñi tu caïo caùi taâm quan troïng hôn caïo ñaàu. Sö nghó theá roài mæm mieäng cöôøi. Ñuùng vaäy! Ñöôøng coøn daøi vaø ñôøi coøn laém choâng gai, mình phaûi phaán ñaáu leân. Ñoaïn Sö sôø vaøo tuùi aùo cuûa mình laáy maáy ñoàng baïc leû ñeå goïi ñieän thoaïi.
ÔÛ ñaâu ñaây kia moät vò Tröôûng Laõo traû lôøi:
-Vieäc aáy chaúng coù sao ñaâu! Thoâi cöù veà chuøa ta maø ôû, ta seõ baûo boïc cho.
-Baïch Ngaøi! Ngaøi khoâng sôï mieäng löôõi theá gian traùch moùc Ngaøi taïi sao che chôû cho moät ngöôøi tuø aø!
-Vieäc aáy ñaâu coù gì quan heä. Con saâu, con kieán, ngöôøi tu coøn phaûi che chôû huoáng chi con ngöôøi.Sö caûm ôn Ngaøi vaø gaùc oáng ñieän thoaïi, ngaån ngô moät luùc roài suy nghó: "Quaû thaät theá gian naày vaãn coøn nhöõng con ngöôøi toát ñeïp nhö theá, chöù ñaâu phaûi taâm ai cuõng nhuoäm chaøm nhö ta vaãn thöôøng nghó ñaâu! Trong choán khoå ñau vaãn coù nhöõng ngöôøi thoaùt tuïc. Trong nhieàu ngöôøi gian doái, cuõng coù laém keû thaät thaø… Sö baây giôø suy nghó nhieàu laém. Moãi laàn suy nghó laïi gôïn leân moät veát nhaên treân vaàng traùn roäng aáy. Nhieàu khi Sö töï nhuû raèng: Phaûi chi ôû trong tuø söôùng hôn, vì thaân phaän ai cuõng gioáng nhau. Baây giôø veà laïi theá giôùi töï do vôùi phöông trôøi cao roäng naày thaáy khoù xöû quaù.
Moät hoâm coù moät baø Phaät Töû ñeán chuøa thaêm Sö cuï roài gaëp Sö hoûi:
- Con nghe noùi raèng Sö ñaõ veà; nhöng baûn aùn aáy daønh cho ai Sö?
-AÙn naøo baø thí chuû?
- Thì caùi aùn maø Sö ñaõ mang laâu nay ñoù?
- Chaéc baø thí chuû muoán noùi ñeán vieäc hoï cho raèng toâi gieát ngöôøi aáy aø?
- Ñuùng vaäy, thöa Sö!
- Neáu toâi laø keû gieát ngöôøi, toâi phaûi ñeàn toäi tröôùc Phaùp luaät; nhöng vì baèng chöùng khoâng roõ raøng neân toâi ñöôïc taïi ngoaïi, chæ ñôn giaûn theá thoâi.
- Theo Sö, thì noäi vuï ra laøm sao?
- Ai maø bieát ñöôïc. Chæ coù ngöôøi gaây ra caâu chuyeän aáy môùi bieát maø thoâi.
- Nhöng ai ñaõ gaây ra?
- Ñieàu aáy coøn naèm trong voøng nghi vaán maø.
- Theo con nghó laø Sö baây giôø coù theå kieän laïi hoï ñöôïc ñoù.
- Kieän ai?
- Kieän ngöôøi ñaõ giam Sö, laøm cho Sö maát töï do 7, 8 naêm tröôøng vaø con nghó raèng soá tieàn aáy lôùn laém Sö ôi!
- Theo toâi nghó: vieäc aáy ñaõ ñuû cho toâi ñôùn ñau roài. Laøm chi cho keû khaùc tan gia baïi saûn nöõa. Vaû laïi chính toâi cuõng laø ngöôøi coù loãi nöõa. Lyù do chính laø taïi chuyeän vaøng baïc hoät xoaøn, maø ngöôøi ñi tu khoâng neân vaø khoâng bao giôø chöùa chaáp noù ñeå laøm gì. Ñieàu aáy Phaät ñaõ daïy; nhöng khi ra xaõ hoäi naày, chính toâi cuõng queân maát ñi. Ban ñaàu toâi nghó raèng chính baïc vaøng seõ cöùu toâi trong côn khoán khoå. Nhöng toâi ñaõ laàm. Chính noù laø con raén ñoäc ñaõ haïi toâi vaø baây giôø toâi laø moät con ngöôøi chöa ñöôïc phuïc hoài danh döï laïi nhö xöa; neân toâi cuõng khoâng muoán ai vaøo tuø ngoài theá cho mình caû, khi söï kieän chöa roõ raøng thì mình cuõng khoâng daùm nghi cho ai nöõa. Vì nghi ngôø ñaõ laø moät caùi toäi roài.Sau khi bieát tin Sö ñöôïc taïi ngoaïi, Sö ñaõ nhaän ñöôïc khoâng bieát bao nhieâu cuù ñieän thoaïi haêm doïa, baûo raèng haõy caâm mieäng laïi khoâng ñöôïc tieát loä moät chi tieát naøo caû trong vuï naày. Neáu tieát loä Sö seõ bò maát maïng.
Nhieàu ñeâm Sö giaät mình tænh giaác, nghó laïi giaác moäng xöa vaø nay quaù haõi huøng. Sö coù yù quyeân sinh ñeå cho ñôøi khoûi dò nghò vaø khoûi nghe nhöõng tieáng thò phi to nhoû cuûa ngöôøi ñôøi; nhöng Sö cuõng töï traán tónh vôùi mình raèng: ñaõ bao nhieâu khoù khaên gian khoå troâi qua maø Sö coøn göôïng soáng ñeå xem taán tuoàng ñôøi seõ taùi dieãn ra sao, thì baây giôø vaø nôi ñaây, taïi sao Sö phaûi thöïc hieän ñieàu aáy? Khoâng! ñoù chæ laø moät yù nghó ñieân roà thoâi! Sö töï neâu ra caâu hoûi, roài bieän hoä, roài töï mình traû lôøi caâu hoûi mình ñaõ neâu ra. Ñieàu naày Sö ñaõ quen laøm nhö theá. Vì beân caïnh mình chaúng coù ai giuùp ñôõ yù kieán; neân Sö phaûi laøm nhö theá.
Boãng moät hoâm Sö ñang ngoài leã Phaät, coù moät nhaø Sö maëc aùo vaøng trôø tôùi tröôùc Sö. Ngöôøi aáy mang kính maùt vaø hoûi Sö vôùi gioïng ñieäu loá laêng:
- Taïi sao mi ñeán chuøa naày vôùi yù ñoà gì?
- Moâ Phaät, ngöôøi tu haønh sao aên noùi gì kyø vaäy?
- Maày baûo ai tu haønh? Maày laø thaèng aên cöôùp, maày laø thaèng gieát ngöôøi. Coøn maët muõi naøo maày veà ñeán chuøa naøy ñeå quaáy phaù Sö Taêng?Sö nghe nhö ñieáng caû hoàn mình. Chaân tay Sö buûn ruûn. Nghieäp duyeân naøo ñaõ dong ruûi mình laøm ngöôøi? Baây giôø ñaây, mình muoán trôû veà laïi vôùi con ngöôøi nguyeân thuûy cuûa mình laïi bò chính ngöôøi ñoàng moân, ñoàng caûnh nguyeàn ruûa. OÂi! khoå ñau bieát döôøng naøo! Nhöng cuoái cuøng roài Sö cuõng töï cöùu ñöôïc mình baèng caùch im laëng. Vì neáu coù traû lôøi, coù bieän hoä cuõng ñaâu coù ai hieåu cho mình ñöôïc, neân laïi thoâi. Chæ coù thôøi gian môùi coù theå giuùp Sö. Coøn con ngöôøi, sao maø laïi teä baïc quaù?
Roài moät hoâm Sö ñi trong moät xe Bus, phía tröôùc coù hai ngöôøi ñaøn baø Vieät Nam ngoài noùi chuyeän maø hoï khoâng ñeå yù ñeán söï hieän dieän cuûa Sö.
Moät baø keå:
- Chò ôi! Baø coù bieát vuï aùn moät nhaø Sö gieát ngöôøi khoâng?
- Nhaø Sö laøm sao gieát ngöôøi ñöôïc?
- Vaäy maø chuyeän coù thaät ñoù.
- Taïi sao vaäy?
- Taïi vì tu khoâng lo tu. Lo ñi mua vaøng saém baïc. Buoân baùn nhö ngöôøi ñôøi, ñeán khi aên thua khoâng ñöôïc vôùi ngöôøi ta laïi cöôùp cuûa gieát ngöôøi.
- Ñôøi naày sao laém Sö hoå mang theá?
- ÔÛ ñaâu cuõng coù loaïi saâu boï aáy chò ôi.
- Neáu toâi laø ngöôøi tu aáy thì phaûi töï saùt, hoaëc töï treo coå ñeå cheát, maø ñôøi coøn chöa heát nguyeàn ruûa nöõa.Sö ngoài ñoù maø troâng nhö ngöôøi treân beáp löûa noùng hô. Baây giôø Sö phaûi laøm sao ñaây? Tieán tôùi nôi hai baø kia ñeå phaân traàn hay ngoài ñaây ñeå chòu traän nghe tieáp tuïc nöõa? Keá naøo cuõng khoâng hay baèng ñaøo taåu laø thöôïng saùch. Maëc daàu chöa ñeán choã Sö muoán xuoáng xe nhö thöôøng leä; nhöng Sö ñaõ baám chuoâng ñeå taøi xeá döøng xe laïi. Sö xuoáng xe roài ñi lang thang nhö ngöôøi khoâng hoàn vaø suy nghó mieân man veà theá thaùi nhaân tình, veà mieäng löôõi theá gian. Sö cuõng ñaâu coù ñoäc aùc vôùi ai, maø taïi sao moïi ngöôøi laïi ñoäc aùc vôùi mình ñeán theá? Vaû chaúng taïi mình tu. Neáu mình khoâng tu, chaéc khoâng ai ñeå yù laøm gì? maø ñuùng vaäy. Ngöôøi tu gioáng nhö tôø giaáy traéng, lôõ dính moät chuùt buïi laø thieân haï thaáy lieàn. Coøn ngöôøi ñôøi, bao nhieâu buïi baëm dính theâm vaøo chieác aùo traàn tuïc aáy, ñaâu coù sao? Nghó vaäy neân nhieàu luùc Sö cuõng muoán ra ñôøi, khoâng nhöùt thieát phaûi ñi tu nöõa. Nhöng ñoù cuõng chæ laø moät yù nghó trong muoân ngaøn yù nghó khaùc thoâi. Sö laïi döøng vaø töï bieän hoä cho mình laø taïi sao suoát 7, 8 naêm tröôøng trong nhaø tuø mình vaãn coøn giöõ ñöôïc tö caùch cuûa moät nhaø tu. Coøn baây giôø taïi sao mình laïi buoâng thaû?
Moãi suy nghó ñöa Sö veà moät loái thoaùt khaùc nhau; nhöng loái thoaùt naøo Sö cuõng thaáy khoâng an oån. Loái thoaùt duy nhaát laø cöûa thieàn; nhöng cöûa thieàn laïi dính buïi. Vì theá baát cöù nôi ñaâu, vaø ôû ñaâu Sö Tònh Thöôøng cuõng thaáy leû loi voâ cuøng. Sö ñaâm ra suy nghó vaån vô nhö ngöôøi khoâng trí, khoâng hoàn. Nhieàu khi Sö ñi suoát ngaøy khoâng veà chuøa. Sö boû aên, bieáng nguû vaø khoâng thieát gì ñeán hoaøn caûnh chung quanh.
Moät hoâm noï, vì suy nghó vaån vô, luùc baêng qua ñöôøng Sö chaúng ñeå yù laø ñeøn ñoû. Moät chieác xe phía tröôùc trôø tôùi. Sö göôïng laïi khoâng kòp, theá laø heát, Sö ñaõ naèm soùng saõ tröôùc muõi xe, Sö baát tænh nhaân söï. Chöøng 3 phuùt sau thì xe cöùu thöông chaïy ñeán, nhaân vieân caáp cöùu khieâng Sö leân xe vaø huï coøi chaïy vaøo moät beänh vieän gaàn ñoù.
