CHÖÔNG MÖÔØI MOÄT
CAÙNH CÖÛA TUØ ÑAÕ MÔÛ
Sau khi Sö naèm taïi nhaø thöông ñeå ñieàu trò nhöõng veát baàm treân thaân theå, chaân Sö cuõng ñaõ bò xieàng roài. Hoï xieàng Sö khoâng phaûi nghi Sö ñieân tieát leân, gieát theâm maáy maïng ngöôøi voâ toäi beân caïnh nöõa, maø hoï xieàng xích Sö, vì leõ khoâng cho Sö chaïy troán nôi naày. Hoï mong Sö mau laønh bònh vaø seõ chôû Sö vaøo tuø ñeå chôø ngaøy haàu toøa. Cho ñeán nay vuï aùn maïng chöa ñöôïc roõ raøng, cuõng nhö khoâng thaáy ai ñoùng tieàn theá chaân cho vuï naày ñeå taïi ngoaïi haàu tra caû.
Thôøi gian cöù theá troâi nhanh, môùi ñoù maø ñaõ 3 thaùng roài. Trong 3 thaùng naày Sö coù ñuû thì giôø ñeå suy gaãm veà cuoäc ñôøi quaù khöù cuûa mình, veà nhaân tình theá thaùi, veà Giaùo Hoäi, veà töông lai vaø veà chính baûn thaân mình. Thaät ra Sö cuõng khoâng traùch ai caû. Vì Sö quan nieäm raèng: ngöôøi naøo gaây nghieäp, ngöôøi aáy phaûi chòu traû quaû. ÔÛ ñaây caùi quaû cuûa Sö phaûi traû laø vieäc coù lieân quan ñeán baïc vaøng. Neáu khoâng coù caùi chuyeän tình laåm caåm aáy. Neáu khoâng coù maáy thoi vaøng vaø vieân kim cöông, hoät xoaøn aày thì laøm sao Sö phaûi ra noâng noãi naày? Sö xem laïi trong cuoäc ñôøi mình ñaõ traûi qua ñöôïc maáy chöõ "t" roài. Chöõ thöù nhaát laø chöõ "tu", Sö ñaõ boû laïi cha meï giaø, leùn luùt ra Trung ñeå tìm Sö hoïc ñaïo. Roài trôû laïi Nam, chaúng may laïi vöôùng vaøo chuyeän tình caûm chaúng ñaëng ñöøng vôùi Duyeân. Roài qua ñaây, vì chuyeän tieàn taøi maø phaûi mang hoïa, ñeán giôø phuùt naày ñang naèm trong tuø ñeå chôø luaän toäi. Xem ra 5 chöõ "t" chöõ naøo Sö cuõng ñaõ traûi qua roài.
ÔÛ tuø, thaät söï ra ñaây khoâng phaûi laø laàn ñaàu. Vì Sö ñaõ traûi qua maáy laàn roài. Laàn thöù nhaát hoài naêm 1963, khi tranh ñaáu choáng laïi kyø thò toân giaùo döôùi thôøi chính quyeàn Ngoâ Ñình Dieäm. Roài ñeán naêm 1966 Sö cuõng ñaõ ôû tuø, vì vaán ñeà ñem Phaät ra ñöôøng döôùi thôøi oâng Thieäu oâng Kyø. Ñeán sau naêm 1975, khi ngöôøi coäng saûn chieám mieàn Nam, Sö cuõng ñaõ 5 phen 7 löôït tìm ñöôøng vöôït bieân khoâng troùt loït, cuõng ñaõ bò tuø. Roài baây giôø ôû xöù töï do naày, cuõng bò ôû tuø. Ñuùng laø "chöõ tuø lieàn vôùi chöõ tu moät vaàn" maø. Ñaõ nhieàu laàn Sö than thôû nhö theá!
Ñaõ laøm thaân phaän tuø thì ôû ñaâu cuõng nhö vaäy thoâi. Baây giôø naèm trong khaùm ñöôøng naày, Sö so saùnh thöû nhöõng loaïi tuø ñeå xem sao.
Hoài naêm 1963 ôû tuø taäp theå, nhaát laø sau ngaøy 20 thaùng 8 naêm 1963 aáy, taát caû caùc chuøa chieàn Sö Saõi ñeàu bò baét. Sö cuõng naèm trong chính saùch aáy. Khi vaøo tuø ai cuõng nghó raèng seï bò thoàn vaøo bao boá giöõa ñeâm khuya, roài seõ bò thaû soâng. Hoï khoâng phaûi sôï cheát, nhöng sôï cho moät keá hoaïch tieâu dieät Phaät Giaùo coù heä thoáng! Cuoái cuøng roài ngaøy 1 thaùng 11 naêm 1963 ñaõ ñeán vaø moïi ngöôøi ñaõ ra khoûi ñöôïc nhaø tuø.
Nhöng ñeán naêm 1966, muïc ñích tranh ñaáu coù khaùc ñi chaêng? Vaãn do Taêng Ni laõnh ñaïo; nhöng sao coù caùi gì khoâng oån. Tuy nhieân mình laø con ñeû cuûa Giaùo Hoäi, khoâng leõ thôø ô veà vaán ñeà naày, neân Sö Tònh Thöôøng cuõng ñaõ tham gia, cuoái cuøng bò baét vaø bò ñaøy vaøo nguïc toát, ôû chung vôùi caùc Phaät Töû khaùc.
Nhaø tuø laø nguïc thaát, nhö Cuï Phan Boäi Chaâu vaø Cuï Phan Chu Trinh ñaõ taû vaøo thôøi kyø caùch maïng choáng Phaùp hoài ñaàu theá kyû 20 naày. Coøn thôøi oâng Thieäu, oâng Kyø noù cuõng chæ theá thoâi. AÊn moät choã nguû moät choã, thaäm chí ñaïi tieän vaø tieåu tieän cuõng ôû ñoù luoân, chaúng khaùc thuù vaät laø bao. So ra thì chæ khaùc coù caùi ñaàu oùc bieát suy nghó. Con vaät nuoâi sao chòu vaäy. Coøn con ngöôøi neáu bò ñoái xöû nghieät ngaõ quaù thì hoï noåi leân ñoøi hoûi, maëc daàu ôû trong tuø cuõng theá; nhöng ñoøi hoûi thì ñoøi hoûi, chöù nhöõng cai tuø toaøn laø loaïi ñaàu traâu, maët ngöïa ñaâu coù sôï ai maø choáng vôùi ñoái?
Moãi ngaøy hoï chæ cho aên rau muoái 2 böõa tröa chieàu. Cuoái tuaàn laïi ñöôïc thaêm nuoâi. Thænh thoaûng nhöõng tin töùc cuõng ñöôïc loït vaøo trong hoaëc ngöôïc laïi töø trong ra ngoaøi qua caùc coäng rau muoáng. Ñuùng laø nhieäm maàu vaø "voû quít daøy, coù moùng tay nhoïn" laø theá aáy.
Nhöõng chuyeân vieân cuûa söï tranh ñaáu thì raønh reõ laém. Neáu khi naøo ôû ngoaøi hoï muoán cho quyù Sö thuôû aáy ôû trong tuø bieát tin töùc thì hoï tìm caùch ñöa vaøo trong baèng nhieàu hình thöùc khaùc nhau, trong aáy hình thöùc vieát vaøo giaáy roài cuoän troøn laïi, xeû oáng rau muoáng töôi boû vaøo trong, boù chung laïi vôùi nhöõng coäng rau muoáng khaùc, khi thaêm tuø, ngöôøi ta chæ caàm xem qua loa, roài cho qua. Khi trong, quyù Sö laët rau muoáng ra naáu canh, hoaëc aên soáng, theá laø baét ñöôïc tin töùc beân ngoaøi. Coøn ñöa tin ra ö? Deã laém. Moãi "caø-meân" côm ñeàu coù moät töøng troáng, quyù Sö tha hoà ñeå tin töùc vaøo ñoù roài mang ra, boïn cai nguïc cöù nghó raèng xaùch ñaõ löng, töùc ñaõ laáy ñoà aên roài laø xong. Ñaâu coù ai ngôø trong aáy laø nhöõng maät maõ, chuyeân chôû tin töùc cho beân trong laãn beân ngoaøi bieát.
Coøn nhieàu caùch khaùc nhau maø thuôû baáy giôø Sö cuõng nhö nhieàu Thaày, Coâ khaùc ñaõ traûi qua muøi cay ñaéng trong choán buïi traàn.
Roài nhöõng ngaøy vöôït bieân bò baét, hình phaït cuõng ñaâu coù keùm hôn xöa. So ra coøn teä haïi hôn nöõa. Ngaøy tröôùc boïn tuø nhaân coøn ñoøi hoûi yeâu saùch veà aên uoáng, ñoâi khi giaùm thò coøn neå tình vaø môû löôïng töø bi, cho theâm chuùt rau, chuùt chao. Coøn ôû tuø sau 1975 thì khoûi cheâ. Moãi thaùng ñi taém ñöôïc 4 laàn. Moãi laàn ñöôïc 15 phuùt. Mình maåy ai cuõng bò gheû laùc, trong nhö con choù bò chuû ruoàng boû vaäy? Coøn aùo quaàn ö? Nhieàu luùc ñoùi quaù, coù keû ñaõ gaäm nhaám ñeán sôøn heát taát caû caùc caùnh aùo vaø khuy aùo.
AÊn moãi ngaøy chæ ñöôïc moät böõa, huùp moät chuùt nöôùc muoái, ñoâi khi coøn bò tra taán naëng ñoøn; nhöng ñaâu daùm thôû than. Vì mình coù toäi maø. Coù toäi phaûn boäi laïi Toå Quoác neân môùi vöôït bieân, tìm ñöôøng sinh keá. Ñaâu coù ai bieát cho mình laø moãi loaøi sinh vaät treân quaû ñaát naày ñeàu caàn ñeán moät loaïi döôõng khí khaùc nhau ñeå sinh soáng!
ÔÛ ñaây caøng chaät choäi hôn, moãi ngöôøi laø moät xaø-lim vaø tieâu tieåu cuõng ñoù, nhieàu luùc hoâi haùm voâ cuøng; nhöng khi vaøo ñaây roài môùi thaáy yù nghóa cuûa vieäc quaùn baát tònh laø thaám thía vaø thöïc teá nhaát. Thoâng thöôøng ta chæ hoïc qua saùch vôû vaø coù tính caùch lyù thuyeát vaäy thoâi; nhöng ôû ñaây ñaõ chöùng thaät thöïc teá roài thì ai cuõng ngoä. Ngoä ôû ñaây laø ngoä caùi chaân lyù tuyeät dieäu aáy. Chaân lyù aáy laø: Phaân laø ngöôøi. Ngöôøi laø phaân. Ngöôøi töø phaân maø ñeán, roài ngöôøi cuõng trôû laïi laøm phaân. Caây coû cung caáp ñôøi soáng cho con ngöôøi. Con ngöôøi thöøa traûi ra chaát dô ñeå cung caáp cho caây coû, roài ngöôøi laïi aên caây coû ñeå soáng vaø tieáp tuïc, khi giaø khi cheát thaân ngöôøi seõ cung caáp cho caây coû nhöõng chaát döôõng sinh. Ñôøi laø theá vaø Ñaïo cuõng vaäy. Chaân lyù aáy Ñuùc Phaät ñaõ ñöôïc chöùng thaät, coøn chuùng sanh nhö chuùng ta vaãn coøn hôø höõng vôùi ñieàu naày.
Cuoái cuøng roài Sö Tònh Thöôøng cuõng ñaõ ñöôïc ra khoûi khaùm ñöôøng vì beân ngoaøi coù Sö Tònh Ñaïo vaø coâ Dieäu Duyeân lo laéng sao ñoù vôùi coâng an phöôøng vaø vôùi cai tuø neân ñaõ ñöôïc traû töï do. Coøn ôû ñaây, keå töø khi Sö vaøo ñaây môùi chæ coù vaøi ba baø Phaät Töû coù gan tôùi thaêm, coøn toâng phong cuûa Sö, baïn höõu cuûa Sö ñaâu coù thaáy ai ñaâu.
Coù luùc Sö töï giaûi thích cho quyù Phaät Töû thaêm nuoâi nghe raèng:
- ÔÛ ñaây töï do laém. ÔÛ tuø maø nhö soáng ôû coõi tieân. Trong naày coù tröôøng hoïc, coù daïy ngheà, coù truyeàn hình maøu. AÊn ngaøy 3 böõa ñaøng hoaøng. Rieâng Sö thì moãi tuaàn coù 2 laàn ñi daïy giaùo lyù cho maáy ngöôøi baïn tuø nöõa. Veà doïn deïp, veä sinh ñaõ coù ngöôøi lo, coøn tuø chaúng laøm gì caû.Coù baø nghe nhö vaäy neân hoûi Sö:
- Baïch Sö, nghe Sö noùi nhö vaäy chaéc ôû ñaây sung söôùng hôn ôû ngoaøi sao? Treân thöïc teá, thöôøng nhaät, moïi ngöôøi phaûi tranh ñaáu vôùi nhau döõ laém môùi coù choã laøm, coù mieáng aên vaø ñeå traùnh söï maát maùt coâng aên vieäc laøm, ñoâi khi phaûi laøm hai xuaát trong ngaøy ñeå kieám theâm tieàn vaø baûo ñaûm cho cuoäc soáng. Theo con nghó vaø nhö Sö ñaõ giôùi thieäu, chaéc ôû ñaây sung söôùng hôn nhieàu?Moät baø phaät Töû khaùc baám nheï tay baø naày vaø tieáp:
- Chò khoâng thaáy ôû ñaây vaên minh ñoù sao? Khi vaøo thaêm tuø hoï ñaõ ñoùng leân tay mình moät con daáu daï quang vaø khi vaøo ñaây noùi chuyeän töï do thoaûi maùi maø?
- Ñuùng laø vaäy! Nhöng hoï ñoùng daáu vaøo tay mình laøm gì theá hôû chò?
- Toâi cuõng khoâng raønh laém; nhöng nghe ñaâu ñeå hoï kieåm soaùt ngöôøi mình vaø tuø ñaáy chöù!
- Kieåm soaùt laø kieåm nhö theá naøo?
- Neáu ngöôøi naøo coù yù gian laän traùo ñoåi tuø nhaân, thì tuø nhaân ñi ra, khoâng coù con daáu daï quang treân tay, töùc laø coù vaán ñeà khoâng ngay thaúng vaø bò baét laïi.
- Lôõ mình röûa maát daáu thì sao?
- Nhö chò thaáy ñoù! Daáu naày phaûi röûa baèng moät loaïi xaø phoøng ñaëc bieät môùi saïch ñöôïc. Luùc ra khoûi coång tuø, chò seõ nhaän ñöôïc xaø phoøng aáy.Baø Phaät Töû kia ñaõ thoâng hieåu vaø hoûi Sö tieáp:
- Baïch Sö! Nghe noùi Sö coù daïy cho maáy ngöôøi tuø trong naày, vaäy Sö xöû duïng ngoân ngöõ gì vaäy Sö?
- Coù khoù gì ñaâu! Tuïng kinh vaø ngoài thieàn. Tuïng kinh thì baét hoï ñoïc theo tieáng Vieät Nam. Coøn ngoài thieàn ñaâu coù caàn gì ñeán ngoân ngöõ?
- Vieäc cuûa Sö ñaõ coù keát quaû gì chöa?
- Sao hoà sô cuûa toâi bò dìm hoaøi, chöa thaáy ñoäng tónh gì raùo! Thoâi thì ôû ñaâu cuõng tu vaäy maø. Quyù baø thí chuû cöù an taâm vaø veà nhaø caàu nguyeän cho Sö ñi.Nhieàu baø caûm ñoäng laém; nhöng cuõng chaúng bieát giuùp Sö ñöôïc gì hôn nöõa! Thoâi cöù ñeå vaäy maø chôø ñôïi. Leõ ra beân bò can cuõng phaûi coù moät Luaät sö ñeå bieän hoä; nhöng ai cuõng sôï bò lieân luïy neân khoâng daùm ñöùng ra coâng khai vaän ñoäng, neân môùi ra noâng noãi naày.
