Đây nói chuyện về đời Tống niên hiệu Thiệu Hưng năm đầu, trong trào có một người họ Lý tên Khiêm, điển tự Mậu Xuân làm quan tới chức Kinh Doanh Tiết Độ Sứ, nguyên quán ở Thái Châu thuộc tỉnh Triết Giang có vợ là Mông Thị. Cả hai vợ chồng đều là người hiền lành hay làm việc bố đức thi ân, cứu giúp những người cùng khốn hoặc không may gặp bước lỡ làng.

Nhân vì khi ấy triều đình gặp tôi gian, nịnh thần cầm quyền, Lý Mậu Xuân ngao ngán buồn rầu không còn thiết chi danh lợi quyền thế liền dâng biểu xin về hưu dưỡng già.

Sau khi được nhà vua ưng thuận, vợ chồng đưa nhau về Triết Giang vui thú cảnh quê. Vốn ôm ấp tâm tư nhàn hạ nay được trở về, vợ chồng càng thêm tăng gia làm điều phúc thiện. Ngoài việc thiết lập một trang trại rộng rãi khang trang, Lý Mậu Xuân còn giúp đỡ hầu hết dân chúng trong vùng khiến được an cư lạc nghiệp. Dân làng được nhờ ơn huệ chẳng ít, nên người người đều xưng tụng mệnh danh là Lý Thiện Nhân.

Một hôm, sau khi rảnh rỗi, Lý Mậu Xuân dạo cảnh đồng quê, chợt thấy hai người bàn tán dưới gốc cây bàng. Động tính hiếu kỳ liền đứng lại nghe, nghe xong mặt buồn rười rượi, quay gót trở về. Vừa tới cổng trang, Mông thị thấy chồng đi chơi về mà sắc không được vui liền đón lại hỏi:

- Chẳng hay vì sao phu quân đi chơi về mà mặt mày có sắc thái buồn. Xin cho thiếp rõ, hoặc giả có phân chia cùng phu quân được phần nào chăng?

Nghe vợ Ôn tồn thỏ thẻ, Mậu Xuân càng đượm vẻ buồn bực thở dài và đáp:

- Phu nhân khá biết, ta nhân ngắm cảnh Tây Hồ nghe được hai người ngoài nói chuyện phê bình về nhà ta chỉ được cái dấu ác phô lành chứ còn những việc thường làm không phải thật là chân chính.

Mông thị ngạc nhiên hỏi lại:

- Vì sao mà họ lại cho mình như vậy?

- Họ nói nếu ta thật bụng hiền lành sao lại không có con? Người dẫu xưng tụng nhưng trời cao lẽ nào không mắt. Thần Phật sao chẳng trụ trì. Chỉ khi nào ta có con khi ấy mới thực là nhà phúc thiện. Vì nghe vậy mà ta cảm xúc đau buồn.

Mông thị khuyên chồng cưới vợ bé để mong có người nối nghiệp hương hỏa. Mậu Xuân liền nói:

- Phu nhân khuyên ta như thế là đã sai rồi. Ta nay tuổi ngót năm mươi, há làm chuyện thất đức, thất nghĩa, lãng quên đi cái nghĩa tào khang được vậy sao?

Như mà Thần Phật chẳng dứt hương lửa nhà ta thì tuổi phu nhân hãy còn sinh đẻ, cần chi phải cưới người khác cho thêm phiền phức gia đình.

Phu Nhơn liền bàn:

- Tướng công như đã có lòng nghĩ đến thiếp và nhứt định không lấy vợ bé, sao ta không đến các nơi cảnh chùa vái lạy Thần Phật cầu tự con ư ?

Mậu Xuân cho là có lý, ít ngày sau hai vợ chồng rủ nhau đến làng Vĩnh Minh phía Bắc núi Thiên Thai du ngoạn.

Người trong xứ nghe có Lý Viên Ngoại vãn cảnh nhân mách rằng:

Trong chùa Quốc Thanh thường có nhiều linh ứng, hễ ai đến cầu đều được như nguyện.

Vợ chồng họ Lý nghe mách lòng rất vui mừng liền ở trọ lại nhà người quen, trai giới đủ ba ngày rồi mới sửa sang lễ vật, lên chùa lễ Phật.

Đường đi vào chùa, tùng trúc xanh tươi, đây đó chim ca, vượn hót, một giòng suối biếc róc rách chạy dài, hai vợ chồng thuê kiệu tìm đường lên núi Thiên Thai.

Tới chân núi, cảnh trí càng thêm u nhã, rừng cây xanh tốt xen lẫn non cao, hai vợ chồng xuống kiệu đi bộ, len theo con đường mòn bờ suối, đi chừng mười dặm, xa xa có một ngôi cổ tự to rộng trang nghiêm nằm cạnh sườn non cao ngất, thông reo vi vút hoà theo nhạc suối lời chim. Những bông hoa dại thập thò trong kẽ đá. Cửa tam quan đã hiện ra trước mắt, Mậu Xuân lòng thấy lâng lâng, do cảnh luyến người, phảng phất như vào nơi thoát tục.

Vừa đến chân chùa, vợ chồng Mậu Xuân được chư tăng đón tiếp đưa vào yết kiến Đại Đức Tri Khách dùng trà. Lý Phu Nhân sai bày lễ vật và dâng cúng 10 nén bạc ròng. Trí Khách Tăng sai các tiểu hoa đăng dâng lễ lên chùa rồi thân dẫn vợ chồng Mậu Xuân lên lễ Phật.

Sẵn lòng thành kính, sẵn tâm thiện lương, hai vợ chồng Mậu Xuân van vái hầu khắp nơi. Vừa lúc ấy Tính Không Trưởng Lão nghe có Lý viên ngoại đến vãn cảnh chùa liền ra phương trượng tiếp đón. Vợ chồng Mậu Xuân cung kính hành lễ chào vị trưởng lão trụ trì xong liền ngỏ ý mình cùng kể hết nguyên nhân sự việc, cúi xin phương trượng chỉ bảo mọi duyên. Tính Không vốn biết họ Lý là người phúc đức liền thân dẫn lên nơi Đại Hùng bảo điện lễ Tam Bảo và chính trưởng lão lên dâng hương làm lễ kỳ nguyện.

Lễ xong, trưởng lão đưa vợ chồng họ Lý đi xem lễ các nơi thờ tự khác. Bất cứ chỗ nào Lý phu nhân cũng van vái khấn cầu, chợt đến bàn thờ 18 vị La Hán, Phu nhân vừa thắp hương vái lạy thì một vị trong ngôi thứ 4 nghiêng đổ. Tính Không trưởng lão thấy vậy vỗ tay vừa cười vừa nói:

- Lành thay, lành thay! Ta chúc cho viên ngoại trở về chuyến này tất sinh quý tử.

Mậu Xuân vui mừng khôn xiết, từ biệt phương trượng ra về. Hơn một tháng sau qua ûnhiên phu nhân có tin mừng, Mậu Xuân lo nuôi a hoàn để đỡ tay chân cho vợ.

Thấm thoát mười tháng dần qua, một hôm trong nhà hồng quang sáng chói, mùi hương thơm ngát xông lên. Mậu Xuân đang ngồi nơi thơ phòng đọc kinh thì a hoàn chạy vào báo cho biết phu nhân hạ sanh công tử.

Nghe báo, Mậu Xuân lòng mừng khôn xiết, liền chạy sang thăm viếng, thấy phu nhân đang thiêm thiếp giấc nồng sau cơn mệt mỏi còn công tử thì cứ khóc thét lên hoài, tự nhiên lòng buồn rầu, cái vui cái buồn ngay trong khoảnh khắc thay nhau len vào tâm khảm.

Được ba ngày, các thân bằng quyến thuộc nghe tin Lý viên ngoại có quý tử đều lục đục viếng thăm. Mậu Xuân bận rộn tiếp đón ngày đêm, đãi đằng đủ mặt. Chợt gia nhân vào báo:

- Ngoài cửa có một vị Thiền Sư xưng là Tính Không ở Chùa Quốc Thanh đem lễ vật đến mừng.

Mậu Xuân vội vàng thân ra nghinh tiếp. Vừa vào đến nơi, đại sư hỏi ngay:

- Công tử có bình an chăng?

Mậu Xuân có hơi không vui đáp:

- Thật chẳng dám dấu đại sư, trẻ ấy từ khi sinh ra chỉ luôn luôn khóc, cho đến bây giờ vẫn chưa hết, tôi thật buồn rầu, chẳng hay đại sư có cách chi chữa khỏi được chăng?

Tính Không liền dạy:

- Viên ngoại hãy bồng ra cho coi.

Mậu Xuân nói:

- Trẻ mới sinh ba ngày, bồng ra ngoài e có nhiều điều bất tiện.

Tính Không bảo:

- Không sao, cứ bồng ra đây, ta có cách chữa chạy.

Mậu Xuân thấy nói không hại gì mới vào phòng tự ẵm con ra. Các bạn thân đều bu lại mà xem, thấy công tử nghi dung đoan chính, tướng mạo tốt tươi, duy có điều luôn mồm gào khóc, làm thế nào cũng không nín được.

Tính Không bước lại xem qua chợt bảo:

- Ngươi đã xuống đây sao còn khóc mãi ?

Công tử vụt nín khóc, toét miệng ra cười. Cả nhà khôn xiết mừng vui. Tính Không vuốt tóc đứa bé, miệng lâm râm khấn nguyện. Công tử liền nín khóc hẳn, rồi day qua nói cùng viên ngoại:

- Viên ngoại hãy để tôi nhận công tử làm học trò và đặt tên cho công tử là Lý Tu Duyên được chăng?

Mậu Xuân vui mừng quá sức liền thưa:

- Xin theo lời đại sư chỉ dạy.

Rồi ẵm con đem vào nhà trong rồi sai bày tiệc linh đình thết đãi bạn bè và dọn riêng một tiệc chay thỉnh Tính Không đại sư thu nạp.

Tiệc tan ai nấy ra về, Tính Không trưởng lão cũng dặn dò đôi câu rồi ngỏ lời từ biệt. Mậu Xuân thân tiễn hơn một dặm đường mới trở lại.

Đây nói về Lý viên ngoại từ khi sinh được công tử thì mừng hơn được báu vật, lo mướn vú bõ để cùng phu nhân săn sóc cho con.

Năm lại, năm qua, thấm thoát công tử đã lên 7 tuổi, tính tình hiền hậu, trọn ngày biếng nói ít cười lại không thích chuyện chơi đùa cùng đồng bạn mà chỉ thường hay một mình nhắm mắt ngồi lặng, khác hẳn mọi đứa trẻ tầm thường.

Lo lắng đến sự học của con, Lý viên ngoại rước một ông Tú tài đến dạy cho công tử học và kiếm thêm cho con hai người bạn học, một là Hàn Quần Anh con ông Cử võ Hàn Thanh, người nữa cháu vợ tên Mông Vĩnh cùng quê tại Vĩnh Ninh.

Ba bạn trẻ quây quần học tập ý hợp tâm đầu. Duy Lý công tử tuổi tuy còn nhỏ xong rất mực thông minh, bất cứ sách gì chỉ liếc mắt xem qua là thuộc, học một biết mười, hai bạn tuy hơn tuổi mà không theo kịp. Thầy học là tú tài Đỗ Thuần Hương phải thường thầm khen là trẻ kỳ tài, vẫn thường hay nói với Mậu Xuân:

- Công tử sau này chắc sẽ thành một bậc kỳ tài thiên hạ và sẽ là một bậc giúp ích cho đời không nhỏ.

Năm công tử 14 tuổi đã lầu thông các sách Tứ thư, Ngũ kinh, Bách gia, Chu Tử, hằng ngày cùng Hàn, Mông hai bạn, ngâm thơ bàn luận, lời lẽ tinh nghiêm và có ý tứ cao xa. Một điểm đặc biệt là Tu Duyên chỉ thích đọc Kinh sách Phật mà hễ đọc đâu nhớ đấy, trí tuệ minh mẫn vô cùng.

Năm ấy, viên ngoại muốn cho con dự phần khoa bảng nên liền ghi tên vào sổ cử tử đặng lều chỗng đi thi. Nhưng chưa đến kỳ thi thì bỗng viên ngoại lâm bạo bệnh. Biết mình khó thoát khỏi tay tử thần, nhân có em vợ là Binh bộ tư mã Mông An Toàn vừa từ chức về với quê nhà liền cho vời tới trước giường để ngỏ lời trăn trối:

- Hiền đệ! Ta chẳng còn ở lâu nơi trần thế, đời ta nay cũng đã đủ rồi. Duy chỉ còn lo cho cháu ngoại cùng chị của hiền đệ, giờ đây không người tương giúp.

Những mong hiền đệ nghĩ tình thân quyến, ghé mắt xem việc nhà giúp cho.

Riêng thằng Tu Duyên đó chẳng nên để cho phóng túng mà trễ nãi việc học hành. Tất cả hy vọng đời ta chỉ trông vào nó. Việc lập gia thất cho nó mai sau, ta đã dự định sẽ cưới con gái Liễu Thiên Hộ Ở Liễu gia trang. Vậy trăm sự nhờ hiền đệ để tâm lo liệu.

Mông An Toàn nghẹn ngào an ủi:

- Đại huynh cứ an lòng, chẳng nên nói lời quái gở. Bệnh của đại huynh chẳng lấy chi làm nặng, hãy nên tĩnh dưỡng cho mau lành. Việc mai sau đệ sẽ hết lòng theo lời huynh dặn.

Mậu Xuân gọi phu nhân lại gần mà nói:

- Hiền thê! Ta nay tuổi đã được gần hoa giáp (60), chết cũng vừa tuần. Khi ta chết rồi, hiền thê phải cố gắng nuôi con cho đến thành danh. Thằng Tu Duyên học rất thông minh, sẽ có thể làm rạng rỡ gia phong, mai hậu ta ở suối vàng âu cũng vui lòng.

Viên ngoại lại cho gọi Tu Duyên đến gần nắm tay mà dặn bảo, nhưng rồi đàm đưa lên cổ, tâm trí rối loạn dần, trợn mắt xuôi tay mà thác. Phu nhân cùng cả nhà vật mình than khóc. Mông binh bộ thì lo việc ma chạy thực là đầy đủ.

Tu Duyên vì có đại tang nên không vào trường thi, Hàn Quần Anh và Mông Vĩnh đi thi đều đậu tú tài.

Tu Duyên càng thêm buồn bã, suốt trong thời gian ở nhà chịu tang, trọn ngày không ra khỏi phòng, chỉ ngồi lặng xem kinh xem sách và càng thâm nhập mọi lẽ huyền vi trong đạo Phật.

Qua hai năm, gần mãn tang cha thì không may phu nhân lại lìa đời. Tu Duyên lại một phen nữa đau buồn khóc lóc. Từ đấy lập chí lánh đời, tự nguyện việc hiếu viên thành, quyết sẽ thí phát đi tu. Vì vậy mọi việc trong nhà đều ủy cho Mông viên ngoại lo liệu không hề hỏi tới.

Năm 18 tuổi, mãn tang, hiếu đầy. Một hôm Tu Duyên sắm sửa hương hoa, lễ vật ra nơi phần mộ của cha mẹ mà tế lạy. Trở về thư phòng, ngồi trầm ngâm viết một bức thư để lại rồi sáng sớm hôm sau ra đi mất dạng.

Mông viên ngoại hai ngày không thấy mặt Tu Duyên những tưởng vẫn trì chí học tập trong thư phòng như thường lệ. Nhưng khi qua thư phòng thì thấy cửa khép hờ, đẩy vào không thấy có người, sinh nghi liền tiến thẳng đến án thư thì thấy có đề thơ lại. Thơ rằng:

Vơi vơi trời nước thảm mênh mông, Quyết độ quần sinh thoát khỏi vòng, Hiến cái thân này cùng vạn hữuĐành cho kiếp khác chứng hư không Đài sen khuya sớm khuê nguồn giác Cảnh tịnh hôm mai tỉnh giấc nồng Điên đảo mặc cho người tế thế Riêng mình tự tại chốn non bồng.

Dưới thơ lại viết mấy hàng chữ lớn:

Tu Duyên phải đi Chẳng nên tìm chi Ngày sau gặp lại Sẽ rõ vân vi Mông viên ngoại xem xong biết Tu Duyên mộ đạo Phật, nên đã quyết lìa bỏ cảnh trần, nương thân nơi am thiền thanh vắng liền cho người đi khắp các chùa tìm kiếm nhưng tuyệt nhên không thấy tăm tích nơi đâu.

Đây nói về Tu Duyên bỏ nhà ra đi thẳng tới Tây Hồ, lên ngọn núi Phi Lai vào chùa Linh Ẩn xin được thế phát đi tu Hoà thượng trụ trì chùa Linh Ẩn vốn là một vị cao tăng đạo hiệu Nguyên Không nghe báo, bước ra dùng tuệ nhãn nhìn ngắm Tu Duyên biết ngay là kim thân La Hán giáng phàm vâng sắc chỉ của Phật đầu thai cứu đời, nhưng vì trót nhiễm tục trần nên còn mê chưa thật tỉnh, sợ ngày sau ngã trong cuộc đời ngũ trược. Nguyên Không liền lấy tay vỗ lên đầu Tu Duyên ba cái. Tu Duyên hội ý, dường như có sức mạnh nhiệm màu mở toang cửa trí tuệ, vụt mở máy linh, liền quỳ lạy Nguyên Không làm lễ bái sư, xin thế phát. Nguyên Không khiến tắm rửa, trai giới rồi đến trước tượng Như Lai xuống tóc cho Tu Duyên, đặt pháp hiệu là Đại Tế.

Từ khi Nguyên Không vỗ vào đầu ba cái, Tu Duyên sực tỉnh mộng đời, nhớ được tiền thân của mình, nhưng sợ người trần bày lắm điều ghen ghét, liền phải giả dạng phong điên để che mắt tục, ra ngoài thì làm việc cứu giúp kẻ khốn cùng, khuyên dạy chúng sinh, nhưng khi ở trong chùa miếu thì giả dạng cuồng dại hay làm điều lầm lỗi vi phạm giới cấm.

Ngày ngày Đạo Tế đi dong ngoài đường, uống rượu, ăn thịt, trong mình nếu không có tiền thì lấy trộm của thập phương cúng chùa mà tiêu xài. Bữa nào không kiếm được đâu ra tiền thì bất luận áo quần, Đạo Tế liền đem ra phố bán mà mua rượu thịt. Nội chùa chỗ nào và của ai cũng đều bị mất trộm, duy có trong nơi phương trượng thì không hề suy suyễn vật chi.

Có một lần người thủ hộ là Quảng Lượng mất chiếc áo lễ, truy nguyên ra mới hay là Đạo Tế đã lấy và đem ra ngoài phố bán, liền cho người đi chuộc về rồi mặt giận hầm hầm tới trước Nguyên Thông mà bạch rằng:

- Trong chùa hiện nay có một vị tăng không giữ thanh qui, xin phương trượng phải nên nghiêm trị.

Nguyên Thông chậm rãi nói:

- Ngươi tuy nhất định rằng việc trộm áo của ngươi la do nơi Đạo Tế, nhưng mỗi khi muốn kết tội ai cũng đều phải có đủ chứng cớ mới được. Vậy ngươi có bắt được chính tay Đại Tế lấy áo ngươi chăng?

Bị hỏi ngược lại, Quảng Lượng đành im lặng lui ra nhưng trong lòng âm thầm oán trách. Nguyện Không gọi lại và khuyên:

- Ta cho phép ngươi tra xét rình xem, nếu thật Đạo Tế làm việc phạm với thanh qui ta sẽ nghiêm trị, lúc ấy không muộn.

Từ đấy Quảng Lượng luôn luôn rình xét cử động của Đạo Tế. Một hôm Đạo Tế nằm ngủ trên đại hùng bảo điện, Quảng Lượng liền ủy hai tiểu là Chí Thành cùng Chí Minh núp trong bóng tối mà rình.

Nói về Lý Tu Duyên từ khi được Nguyên Không vỗ đầu ba cái liền tỉnh ngộ nhớ túc nghiệp nhưng vì sợ đời ghen ghét nên giả dạng phong điên, mọi người mệnh danh là Phong Tăng, lại nhân được pháp danh là Đạo Tế, nên nhiều người gọi ngay là Tế Điên Thượng hay là Tế Điên Tăng.

Tế Điên đang ngủ trên Bảo Điện bỗng choàng nhổm dậy vươn tay ruỗi chân một hồi, nhìn quanh bốn phía không ai liền đi thẳng xuống nhà khách và với lấy một gói đồ nhét ngay vào trước bụng. Hai tiểu luôn luôn theo dõi thấy vậy liền lẳng lặng ra trước cửa chùa mà đón. Khi Tế Điên vừa ra đến cửa liền bị Chí Thanh nắm lấy la lên. Quảng Lượng cũng vừa ập tới, mấy người hết sức vui mừng vì đã bắt được quả tang việc Tế Điên lấy trộm liền dắt vào bạch cùng phương trượng.

- Bạch phương trượng, Đạo Tế chẳng giữ thanh qui đánh cắp đồ trong chùa, chính chúng con đã rình bắt được. Một người như thế xin phương trượng cho tước bỏ y bát, lột cà sa, thâu giới điệp lại mà đuổi ra khỏi chùa.

Nguyên Không trưởng lão nghĩ thầm:

- Đạo Tế! Ngươi lấy trộm đồ trong chùa tuy chỉ là việc biến tâm nhất khắc trong túc nghiệp mà thôi. Ta dẫu hết che chở nhưng người tục đâu có hiểu vậy, đã đến nước này biết nói sao để độ cho ngươi được đây.

Nghĩ rồi Nguyên Không liền bảo Quảng Lượng:

- Đã có bằng chứng rõ ràng, hãy kêu hắn vào đây, xét lấy tang vật trộm cắp, ta sẽ y theo qui luật thiền gia mà xử trị.

Quảng Lượng vẫy tay một cái, Chí Minh nắm cứng Tế Điên dắt tới trước mặt Nguyên Không.

Nguyên Không trưởng lão đưa mắt quả thấy trước bụng Tế Điên cộm lên một đống liền nghiêm trách:

- Đạo Tế! Ngươi chót lấy trộm vật chi cất dấu nơi bụng, hãy lấy ra xem.

Tế Điên nghiêm trang bạch:

- Bạch thầy, thật oan uổng cho đệ tử, đệ tử nào có lấy trộm chi đâu? Chẳng qua đệ tử ngủ trên đại hùng bảo điện thấy gạch ngói rơi vãi bề bộn nên quét thu một đống rồi tạm thời mang nơi bụng để vứt ra khỏi chùa. Muốn rõ lòng đệ tử thì hãy xem đây.

Nói xong Tế Điên rút một cái gói thật to cất ngay trước bụng vứt tung xuống đất, chỉ thấy gạch ngói tung tóe trước mặt mà thôi. Nguyên Không trưởng lão thấy vậy quay nhìn Quảng Lượng mắng rằng:

- Ngươi là kẻ thủ độ mà làm việc lại hồ đồ thế ấy, ngươi phải chịu theo hình phạt trong chùa.

Nói xong sai Chí Minh lấy cây thước bản mà đánh Quảng Lượng mười cây.

Tế Điên thấy quang cảnh xẩy ra như vậy, bỏ đi ra ngoài vỗ tay cười lớn, vừa đi vừa nói đúng thật như điên.

Ra khỏi cửa chùa, Tế Điên rảo bước tới khu rừng rậm chợt thấy một người đang vòng dây những toan treo cổ. Tế Điên thấy vậy lại càng cười vang, mười phần thích thú. Người đứng thắt vòng dây rắp toan đút đầu vào vòng mà kết liễu cuộc đời bỗng nghe cười rộ giựt mình ngừng tay, trông ra thấy vị sư tăng hình thù quái gỡ, cười nói huyên thuyên liền bước tới hỏi:

- Ngài ở đâu mà tới chốn này? Sao lại cười như thế?

Tế Điên đáp:

- Ta vốn ở trong chùa này, thầy ta giao cho năm lượng bạc sai đi mua đồ áo mũ trong chùa. Nào hay đường này dắt ta qua một quán rượu, mùi rượu thơm nồng ác nghiệt cứ xông vào mũi. Ta chẳng thể cầm lòng đành vào quán uống chơi vài chén. Kịp lúc ra đi, tưởng tới việc Thầy ta sai mua áo mũ, nhưng tìm kiếm khắp nơi không đâu có bán mà ta trót sài hết phân nửa số bạc rồi. Tính ta vốn không ưa giữ tiền bạc, thấy bạc mua chẳng đủ số, trước sau gì cũng đã lỡ rồi nên trở lại quán mà uống rượu. Bây giờ ta muốn về chùa mà e Lão Hòa Thượng sẽ không dung. Ta đương lo nghĩ cuống cuồng không đường cầu sống nên đành cười rộ cho qua nỗi lo buồn. Như nếu nhà ngươi có tiền giúp được ta chăng?

- Sư phụ nếu có được 5 lạng bạc thì về chùa vui vẻ ư?

- Đúng vậy - Trong túi của tôi nay chỉ còn có 6 lạng bạc, nhưng tôi là người chẳng muốn sống, tiền bạc dẫu cất cũng chẳng dùng chi được, thôi xin cúng dâng sư phụ để cứu ông một phen.

Nói xong liền móc bạc trao cho Tế Điên, Tế Điên cầm bạc nơi tay, xem qua rồi chê rằng:

- Bạc của ngươi xấu lắm, không tốt bằng bạc của ta Người lạ nghe nói torng lòng buồn bực nghĩ thầm:

"Đã cấp tiền cho còn chê tốt xấu" rồi bạch:

- Sư phụ cứ lấy tiêu thử xem coi có được không?

- Ừ, để ta tiêu tạm vậy.

Nói rồi quay mặt chạy đi. Người lạ đứng ngẫm nghĩ:

- Con người này thật chẳng hiểu đạo lý gì hết. Như vậy thì tu hành làm sao nổi? Mình đã thương hại cấp tiền còn chê ỉ chê eo, lại không thốt lấy một lời cảm tạ.

Chợt Tế Điên chạy trở lại và hỏi:

- Này này, ông lão kia ơi, ông muốn tự vẫn hay sao?

Người lạ đáp:

- Chính phải đó – rồi giọng như mỉa mai – Cõi trần này nhiều người xấu quá phải không bạch sư phụ?

- Chẳng hay ông định chết thiệt hay chết giả vậy ?

- Tôi cần chi dấu ai? Tôi thật muốn tìm cái chết.

- Ông muốn chết thật nhưng tôi xem ông chẳng đến nỗi nào. Trong mình ông có những 6 lạng bạc đem cho tôi, cớ sao chết đi cho uổng ? Chi bằng trước khi chết, hãy cùng tôi ra quán ngồi uống rượu, ngắm người qua lại nghĩ chẳng vui sao?

Người lạ giận nói:

- Tôi với ngài chẳng can cớ gì, bèo nước gặp nhau. Tôi đã có lòng tốt tặng mấy lạng bạc, sao chẳng di cho rảnh, can cớ chi còn ám ảnh làm phiền?

Tế Điên cười ha hả nói:

- Tốt, tốt, tốt. Ông không chịu, chết cũng đáng, chết đáng lắm, thôi ta đi đây ! Nói rồi Tế Điên quay đầu chạy, nhưng mới chạy năm, sáu bước bỗng cười lên hi hi lại quay trở lại và nói:

- Ta thật ăn ở hẹp hòi làm phiền ông lắm. Ta quên hỏi ân công tên họ là gì ? Tại sao lại đi tìm cái chết? Ông có thể cho ta biết rõ được chăng ? Họa may ta có phép cứu ông ?

Người lạ nghe Tế Điên bồng dưng ăn nói êm dịu liền đáp:

- Tôi họ Đổng, tên gọi Sĩ Hoằng … Tế Điên bảo:

- Ông nói chậm quá, phải nói nhanh và sơ lược như thế này:

"Tôi tên Đổng Sĩ Hoằng, người huyện Tiền Đường, mẹ là Trần thị, vợ là Đỗ thị, mẹ và vợ đều chết hết, tôi thờ mẹ rất hiếu thuận.” Chuyện ông như vậy đó, tôi nói có đúng không?

Sĩ Hoằng lắng tai nghe hết sức kinh dị, nghĩ thầm:

“Vị hoà thượng này sao lại biết hết việc nhà mình thế này ?" Còn đang lưỡng lự, Tế Điên hối thúc tra ûlời ngay, liền ôn tồn kể:

- Bạch sư phụ, tôi vốn hiếm hoi chỉ sinh một gái đặt tên Ngọc Thư. Lúc lên tám tuổi mẹ nó bị bệnh qua đời. Tôi không lo nổi tang ma, phải đem cháu gái cho nhà ông Tiến Sĩ họ Cố làm a hoàn và giao rằng:

Sau 10 sẽ chuộc về bằng số bạc 50 lạng. Từ đấy tôi lo làm ăn, dành dụm trong 10 năm mới được số bạc 60 lạng, hôm nay toan tính tới chuộc con về. Nào hay tới nơi mới hay Cố lão gia đã thăng nhậm nơi tỉnh khác chưa biết nơi đâu? Đành phải nấn ná dò tìm, chẳng ngờ mới đây bị kẻ trộm lấy mất gần hết số bạc, tầm mã mòn hơi vẫn không thấy được. Mất số bạc tức là hết trông thấy mặt con gái nên tôi buồn rầu muốn chết cho yên thân.

Tế Điên Tăng bảo:

- Đó là việc nhỏ mọn, để ta hết sức giúp cho ngươi thấy mặt con gái, cha con đoàn tụ, ngươi có vui chăng?

Sĩ Hoằng nói:

- Tôi toan đem tiền chuộc con, tiền chẳng may mất hết, dầu thấy con cũng không phương kế đem về nuôi nấng, như thế chuộc ra cũng vô ích thôi.

Tế Điên nói:

- Thôi cứ mặc ta liệu định, ta tự có phép mầu chu toàn cho gia đình ngươi.

Sĩ Hoằng ngắm kỹ bộ dạng Tế Điên ngẫm nghĩ xem ra có nhiều bí ẩn, đành liều đáp lời vâng chịu. Tế Điên liền cõng Sĩ Hoằng chạy tuốt một hơi, đến một ngõ hẻm, dừng bước và bảo:

- Ngươi tạm đứng yên đây, hễ có người đến hỏi tuổi tác, năm tháng ngày sinh thì cứ mặc kệ cho người ta cõng đi, sẽ có chuyện lành cho ngươi.

Sĩ Hoằng thấy lạ, vâng chịu đứng đó đợi chờ.

Nói về Tế Điên sau khi đặt Sĩ Hoằng đứng yên nơi đường hẻm liền co giò chạy thẳng một mạch, ngửng lên thấy một tòa lâu đài đồ sộ, trong nhà ngồi quây quần bốn năm người. Tế Điên không hỏi trước sau, xăm xăm bước tới. Người giữ cửa trông thấy một hoà thượng lôi thôi lếch thếch liền cản lại, nói:

- Hòa thượng ở đâu đến đây? Muốn hỏi gì chăng?

Tế Điên đáp:

- Chết nỗi tôi quên, phải chăng đây là nhà họ Triệu, có bà cụ có bệnh gần chết ?

Người giữ cửa nói:

- Chính phải, hoà thượng hỏi làm chi ?

Tế Điên nói:

- Ta tới trị bệnh Nói rồi gạt tay người giữ cửa sấn bước toan vào. Người giữ cửa níu tay Tế Điên lại và bảo:

- Khoan đã! Viên ngoại chúng ta đã rước biết bao vị thầy thuốc lừng danh mà còn không trị nổi bệnh của lão phu nhân, huống chi lại rước ông, một vị hòa thượng ăn xin? Phương chi viên ngoại ta đã đi rước Tô Bắc Sơn tiên sinh và ông danh y Lý Hồi Xuân rồi không có ở nhà mà tiếp hoà thượng đâu?

Đương lúc nói năng, chợt thấy ba người cưỡi ngựa chạy tới dừng ngay trước cửa. Tên giữ cửa reo lên:

- Viên ngoại đã về.

Ba người vừa nhảy xuống ngựa, Tế Điên tới trước nói:

- Ba ngài đi ung dung quá báo hại ta đứng chực đã nửa ngày trời.

Chủ nhà này là Triệu Văn Hội liếc thấy một vị hoà thượng có dáng như khùng, cảm động dùng lời dịu ngọt mà an ủi:

- Bạch hoà thượng, nhà tôi hôm nay có mẹ bị bệnh, vì thế tôi còn phải đi thỉnh Lý tiên sinh đây về trị bệnh, mời hòa thượng mai hãy lại, tôi xin cấp đỡ tiền bạc.

Tế Điên nói:

- Ta thật chẳng phải đi hóa duyên, chính là tới giúp trị bệnh cho lão phu nhân đó vậy.

Văn Hội chỉ Hồi Xuân và nói:

- Chúng tôi đã rước thầy đây rồi, đó là một vị Danh y thời nay, ông chịu phiền về đây chữa chạy cho bệnh của mẹ tôi.

Tế Điên liếc mắt ngắm Lý Hồi Xuân mà bảo:

- Tiên sinh là thầy thuốc có tiếng, tôi có một vị thuốc, xin coi xem nó chữa bệnh gì ?

Lý Hồi Xuân nhũn nhặn:

- Chả dám, xin hỏi đại sư muốn hỏi về vị thuốc nào?

- Trái cây mãng cầu lấy ở lò ra.

- Trong bản thảo không có vị thuốc như thế.

Tế Điên cười rộ mà rằng:

- Nói lên một vị thuốc có công dụng lớn mà không hiểu, sao dám xưng là thầy thuốc có danh? Vị thuốc ấy trị bệnh bụng đói, thế mà không biết! Mọi người cười rộ. Tế Điên thản nhiên bảo:

- Giờ đây tôi cùng với hai ông, ta cùng đi coi bệnh lão phu nhân được chăng?

Lý Hồi Xuân gật đầu:

- Cho đi cũng được Tất cả bốn người thẳng tới giường của lão phu nhân. Hồi Xuân tới trước cầm tay bệnh nhân nghe mạch, hỏi han vài câu, chỉ thấy phu nhân lắc đầu, không nói ra tiếng, bèn quay lại nói với Văn Hội rằng:

- Lệnh đường chính bị đàm lạnh quá nhiều ngăn lấp, cần phải tiêu trừ tan đi. Nhưng chỉ sợ lệnh đường già yếu, thân thể suy nhược, khó bề dùng thuốc, vậy nên đi thỉnh vị cao minh khác.

Văn Hội nghe nói xiết nỗi lo rầu thưa rằng:

- Nơi này còn ai là bậc cao minh, xin phiền Tiên sinh chỉ dạy.

Hồi Xuân nói một cách trịnh trọng:

- Trong đất Lâm An này chỉ có tôi và Thắng Vạn Phương là còn có chút danh mọn. Nếu như Vạn Thắng Phương trị được bệnh này, tôi đây cũng trị được, mà liệu tôi không trị nổi thì họ Thắng cũng vị tất trị nổi.

Tế Điên đứng cạnh xen vào:

- Như ông với họ Thắng đều không thể trị lành bệnh thì tôi chắc tôi không trị được, mà ngược lại, hai người chắc không trị được nổi thì tôi đây trị được cho mà coi.

Rồi quay lại nói với Văn Hội:

- Viên ngoại hãy chờ tôi xem thử một phen, coi lão phu nhân bị bệnh gì đã?

Văn Hội thấy thế cũng đáp liều:

- Vâng được, vâng được! Lý Hồi Xuân với Tô Bắc Sơn đều muốn xem tài Tế Điên coi bệnh thế nào nên chẳng nói năng gì. Tế Điên lật đật đến trước giường bệnh nhân, trước vỗ nhẹ lên đầu lão phu nhân ba cái rồi nói với viên ngoại rằng:

- Viên ngoại an lòng, lệnh đường chẳng chết đâu mà sợ, trên ngực hơi thở còn ấm đều.

Nói xong, Tế Điên đứng thẳng người một mắt nhắm, một mắt mở, ngó ngó một hồi rồi than thở:

- Ấy chẳng qua lão phu nhân bị đàm ngăn lấp tạng phủ mà ra.

Lý Hồi Xuân nghe nói cười thầm nghĩ rằng:

- "Thì cũng vì sợ đàm dữ mà ta không dám trị. Nếu không ta đã trị lành rồi.

Tưởng giỏi gì hóa ra cũng chạy như tạ" Viên ngoại thì nóng lòng cần thầy trị lành bệnh cho mẹ, lền thúc giục:

- Bạch hoà thượng, ngài có chữa khỏi chứng đàm xuyễn được chăng?

Tế Điên nói rằng:

- Duy có điều phải kêu cho nó chạy ra. Bởi nó đọng trong mình nhiều quá nên làm lão phu nhân bị hôn mê. Không dùng thuật kêu cho nó chạy ra thì chẳng còn phép nào khác.

Văn Hội ngơ ngẩn mà nói:

- Xin thầy dạy cho biết đàm mà cũng biết nghe tiếng kêu gọi được sao?

Tế Điên bảo:

- Nếu như không tin hãy xem tôi thí nghiệm.

Nói xong, Tế Điên chạy tới trước giường lão phu nhân thét to:

- Đàm a! Đàm a! Mau hãy chạy ra, để ta nổi nóng, mi sẽ chết đa.

Mọi người che miệng mà cười, bỗng nhiên lão phu nhân nghe được cười sặc, ho lên một tiếng, mửa ra một cục đờm xanh. Tế Điên lẹ làng móc trong hầu bao ra một viên thuốc xẻ làm đôi, tự uống một nửa, còn một nửa thì hoà nước cho lão phu nhân uống. Chẳng bao lâu, nghe phu nhân thở dài, mở mắt ra rồi nói:

- Đau chết đi thôi! Ta đói lắm, mau đem cháo cho ta ăn.

Văn Hội cả mừng lăng xăng sai bảo người nhà bưng cháo đến.