Mục Lục
Chương 1: Đại cương về Phật Giáo
Chương 2: Tinh thần Phật Giáo đối với các dân tộc Á Châu và Âu Mỹ
Chương 3: Cái nh́n của người Âu Mỹ về Phật Giáo
Chương 4: Cái nh́n của người Á Châu đối với đạo Phật
CHƯƠNG BA
Cái nh́n của người Âu Mỹ về Phật Giáo
Tất cả chúng ta đều biết giáo lư của Đạo Phật ngày nay có mặt khắp mọi nơi, từ Á sang Âu, từ Âu sang Mỹ, từ Mỹ sang Úc, từ Úc sang Phi v.v... Nghĩa là nơi nào có môi trường là nơi đó Phật Giáo được phát triển, cứ thế và cứ thế từ cấp số cộng lên cấp số nhân. Sách vở, băng Video, Casette viết và nói về Phật Giáo rất nhiều, nên ai cũng có thể dễ dàng t́m hiểu đến Đạo Phật. Giáo lư của Đức Phật giống như một vị thuốc, có người uống thuốc nầy th́ lành bịnh; nhưng người khác lại không. Cũng như thế ấy, một ông Thầy giáo giảng bài cũng một đề tài và trong lớp ấy có 30 học sinh chăm chú nghe lời giảng ấy. Nhưng sự nghe và hiểu của mỗi học sinh lại khác nhau, tuy cũng có một lời giảng. Từ lời giảng nầy các học sinh mới t́m cách rút ngắn lại hay t́m cách phóng đại ra, cốt để tuyên dương lời dạy của vị Thầy kia. Trường hợp nầy ngày xưa khi Phật c̣n tại thế đă có rồi và sau đó những kỳ kết tập kinh điển cũng đă tuyên đọc lại những giáo lư căn bản của Đức Phật đă nói trong 49 năm, nhằm nhắc nhở chư Tăng và Phật Tử đời sau, khi học hỏi đến giáo lư của Đạo Phật phải dùng con mắt trí tuệ để cân nhắc cho thật kỹ lưỡng trước khi chấp nhận nó.
Người Âu Mỹ vốn dĩ đă mang tính phóng khoáng của dân tộc ḿnh nên cũng rất khó ḷng sống g̣ bó, nhất là những vấn đề tư tưởng trong khi thực tập đạo. Người Á Châu hay tự cho phép ḿnh để vào trong một khuôn khổ đă định. V́ đó là tập tục, là lễ nghi. Nhưng người Âu Châu th́ khác, họ phải hiểu trước khi thực hành.
Những năm tháng đầu khi tôi đến Đức, kể đến nay (1996) cũng đă gần 20 năm rồi, có rất nhiều người Đức gặp tôi ngoài đường rất ngạc nhiên và hỏi rằng: Tại sao mùa Đông lạnh thế mà người tu phải cạo tóc?
Lúc bấy giờ ngôn ngữ tiếng Đức của tôi không nhiều, nên tôi đă trả lời bằng tiếng Anh cho họ. Nhưng có lẽ người hỏi cũng chưa vừa ḷng. Trong khi đó người Á Châu Phật Tử chúng tôi th́ không ai hỏi đến câu đó. V́ mấy ngàn năm nay tại Á Châu, khi ra đường hay vào Chùa, ai cũng thấy chư Tăng th́ phải cạo tóc. Chỉ vậy thôi. Rất đơn giản và không cần hỏi đến. V́ cái ǵ đó nó lâu đời đă trở thành một tập tục rồi nên không cần hỏi. Câu hỏi nầy tôi sẽ cho vào phần nội dung phía sau để trả lời tiếp.
Khi Chùa Viên Giác được dời về đường Karlsruher từ năm 1991 đến nay có không biết bao nhiêu người tham quan Chùa và trong đó số hiếu kỳ cũng có mà số đến học hỏi cũng không phải là không. Mỗi năm độ chừng 5.000 đến 7.000 người cho mọi thể loại ấy. V́ có nhiều người tới thăm Chùa và hỏi đạo quá, nên đầu tiên tôi đă tổ chức những khóa ngồi thiền cho người Đức cũng như hướng dẫn họ một số giáo lư căn bản. Sau đó th́ học sinh Trung Học, sau khi học giờ Tôn Giáo tại trường, các em cũng muốn thăm Chùa. V́ vậy những giờ học lại được định ra để hợp với thời khóa biểu của các em. Một thời gian sau những người Đức lớn tuổi trong các tổ chức hội đoàn của họ cũng muốn tham quan Chùa và học hỏi giáo lư. V́ vậy các khóa tu học cho người Đức được tổ chức thường xuyên trong năm.
Dịp may hiếm có là vào cuối năm 1991 ông Helmut Hanefeld, một người Phật Tử Đức sống tại Hildesheim muốn về Chùa ở, học đạo và tu thiền. Lúc bấy giờ tôi đă không ngần ngại để nhận ông vào Chùa; nhưng có nói với ông rằng: Việc ở Chùa nó không đơn giản như nhiều người nghĩ, ông nên ở thử 3 tháng, sau đó nếu thấy được th́ hăy tiếp tục. Sau 3 tháng ở Chùa, ông ta thấy thoải mái, nên đă di chuyển chỗ ở từ Hildesheim về Chùa ở cho đến nay cũng đă được 4 năm rồi.. Khi ông Hanefeld tới, tôi giao cho ông nhiệm vụ tiếp những người khách Đức nầy, c̣n tôi khi nào cần lắm mới có thể gặp họ. V́ năm 1991 cũng là lúc c̣n đang xây chùa, nên rất bận. Đôi khi phải có Hạnh Tấn phụ giảng trong một vài lớp cho ông Hanefeld quen dần đi. Mặc dầu ông ta cũng là một người có bằng cấp Đại Học; nhưng khung cảnh mới và cách hấp thụ cũng khác, nên tôi và Hạnh Tấn phải điều khiển một vài lần, sau đó ông lo hết, tôi chỉ lo phần hướng dẫn Thiền cũng như giảng giải một số câu hỏi, nếu liên quan đến phần ḿnh.
Mỗi lớp như vậy từ 10 đến 50 người. Đôi khi 2 hoặc 3 lớp nhập chung cho tiện giờ giấc của trường. Học sinh đóng phân nửa giá tiền, độ 5 Đức Mă một người thuở trước và bây giờ là 7 Đức Mă. Người lớn đóng gấp đôi. Đây là một h́nh thức cúng dường. Nhưng người Đức phải rơ ràng bao nhiêu họ mới dám tham dự. Quả thật Đông Tây có khác nhau. Người Á Châu có thể cúng dường vào Chùa hàng ngàn đồng nhưng không than văn ǵ. V́ họ nghĩ rằng họ sẽ được phước đức ở đời sau. Hoặc đôi khi đi Chùa không đóng góp ǵ cũng không sao. Vẫn được ăn, ở tại Chùa. Nhưng người Âu Châu th́ ṣng phẳng, nghĩa là cái ǵ phải ra cái đó. Người Á Châu rất phóng khoáng nhưng nhiều lúc cũng ít thực tế. Ví dụ như kẻ nào mời người khác đi tiệm ăn hay Ciné có nghĩa là người mời ấy bao thầu trả tiền, dầu cho đông hay ít. Trong khi đó người Âu Châu không phải vậy, mời cứ mời; nhưng phần ai nấy trả, ngay cả người quen thân. Mới đến Âu Mỹ, người Á Châu thấy việc nầy hơi lạ; nhưng những ǵ đă trở thành tập tục th́ khó mà bỏ trong một ngày, một tháng. Người Âu Mỹ th́ thực tế; nhưng cái thực tế ấy làm cho người Á Châu khó chịu.
Hai giờ học ấy được phân định như sau:
Khoảng 15 phút đầu tiên ông Hanefeld sẽ hướng dẫn lớp học đi đến cổng tam quan, tượng Di Đà để giới thiệu tổng quát về ngôi chùa. Sau đó mọi người vào Chánh Điện, để giày dép bên ngoài hành lang. Người Đức th́ được phép ngồi trên ghế để nghe giảng và ngồi thiền; nhưng nếu là người Việt Nam hay những người Á Châu khác th́ ngồi dưới đất. V́ tập quán của Âu Châu là vậy. Khi vào Chùa để tỏ sự trang nghiêm, ăn mặc phải thanh lịch, đầu không đội mũ, chân không đi giày dép vào Chánh Điện. Nhưng đôi khi những người tật nguyền đến thăm Chùa học đạo th́ được miễn trừ việc nầy. Tiếp đến ông Hanefeld sẽ giới thiệu khoảng 15 phút nữa về sự sinh hoạt hằng ngày của Chùa và các lễ lạc hằng năm. Sau đó tôi sẽ lên Chánh Điện nói vài lời chào hỏi lớp học, sau khi đă được ông Hanefeld giới thiệu. Kế đó tôi tụng bài kinh Bát Nhă bằng tiếng Việt, tiếp theo ông Hanefeld tụng kinh Bát Nhă bằng tiếng Đức. Sau khi hồi hướng tôi đi đến ghế ngồi và bắt đầu giảng cho họ nghe về ư nghĩa của Thiền Học cũng như lịch sử của Thiền. Sau đó ông Hanefeld chỉ họ cách ngồi. Mọi người sẽ ngồi độ 10 phút. Từ tụng kinh đến thuyết giảng và ngồi Thiền tổng cộng 30 phút. Như vậy là một tiếng đồng hồ đă trôi qua. C̣n một tiếng nữa gồm có phần thuyết giảng về Tứ Diệu Đế, hay Bát Chánh Đạo do ông Hanefeld đảm trách, tôi vẫn ngồi yên tại chỗ để chờ cho ông ta nói xong phần thuyết tŕnh th́ tôi sẽ trả lời những câu hỏi của người Đức đặt ra cho chính tôi hay ông Hanefeld. Sau gần 5 năm tiếp cận với người Đức, đây là những câu hỏi của người Đức muốn t́m hiểu đến Đạo Phật.
Xin ghi tổng quát những câu hỏi và những câu trả lời lên đây để những ai đến làm việc đạo tại xứ Đức nói riêng và Âu Mỹ nói chung sẽ có thêm một ít kinh nghiệm, hoặc giả những người Phật Tử Việt Nam khi gặp người Đức hỏi đến th́ có thể trả lời ngay.
Hỏi: Khi tôi vào Chùa này cảm thấy màu sắc rực rỡ, ngay cả nơi cửa sổ hay trên trần nhà. Vậy màu sắc có ư nghĩa ǵ quan trọng đối với Đạo Phật không?
Đáp: Như quư vị thấy đó, vầng hào quang của Đức Phật có đến 5 màu. Đó là: xanh, vàng, đỏ, trắng, cam. Năm màu nầy tượng trưng cho đại định của Ngài và Phật Giáo căn cứ vào 5 màu nầy để làm nên lá cờ Phật Giáo Thế Giới.
- Màu xanh tượng trưng cho niềm tin vào tôn giáo của ḿnh.
- Màu vàng tượng trưng cho sự siêng năng.
- Màu đỏ tượng trưng cho sự nhớ nghĩ đến đạo.
- Màu trắng tượng trưng cho sự định tĩnh, tập trung tư tưởng.
- Màu cam tượng trưng cho trí tuệ.
Ngoài 5 màu ấy ra, phần dưới của lá cờ Phật Giáo có 5 màu tổng hợp các màu trên tượng trưng cho sự ḥa hợp đại đồng của năm châu theo Phật Giáo.
Những lá phướn trên trần nhà chỉ có 4 màu. Đây chỉ là màu sắc để trang trí, không mang ư nghĩa ǵ cả. Trên những lá phướn nầy có thêu tên các vị Phật. Ví dụ như Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, Nam Mô A Di Đà Phật, Nam Mô Quan Thế Âm Bồ Tát v.v... Đây cũng c̣n gọi là Tràng Phan nữa.
Màu sắc đối với người Hoa và người Việt là một sự ḥa nhập của nội tâm và trần cảnh, để làm nên tư tưởng của con người; nên người Á Châu dùng màu sắc rất mạnh.
Hỏi: Tại sao trái tai của Phật và các vị Bồ Tát thường hay dài như vậy?
Đáp: Phật có 32 tướng tốt; nhưng trong đó không có tướng trái tai dài, theo tôi nghĩ người Trung Hoa tạc tượng hay làm trái tai dài, v́ người Trung Hoa quan niệm rằng ai có trái tai dài là người đó sẽ sống lâu. Tôi th́ giải thích vậy; nhưng ông Hanefeld có 2 cách giải thích, có lẽ sách vở người Đức có viết như vậy, sở dĩ trái tai của Đức Phật dài v́ lúc c̣n là một Đông Cung Thái Tử, Ngài đă đeo đồ trang sức nhiều nên trái tai dài ra (cả lớp đều cười). Một cách khác, ông ta giải thích rằng đó là một sự chối từ (Entsagung) như ngôi vị, của cải tài sản chẳng hạn. Đây là một lối giải thích mới mà tôi chưa thấy có nơi sách vở của người Việt Nam.
Hỏi: Tại sao trên ngực của Phật có chữ VạN giống của Hitler vậy?
Đáp: Không phải đâu! Phật có 32 tướng tốt, trong đó chữ Vạn là một. Chữ Vạn nằm nơi ngực của Phật. Khi Ngài muốn chuyển pháp luân để độ cho loài người, Ngài thường phóng hào quang ra từ chữ Vạn nầy. Chữ Vạn nầy nếu nh́n kỹ th́ khác chữ Vạn của Hitler. V́ chữ Vạn của Hitler nằm nghiêng, c̣n chữ Vạn nơi ngực của Đức Phật thẳng đứng và quay theo chiều kim đồng hồ. Tóc của Phật cũng có xoáy trôn ốc theo chiều xoay của kim đồng hồ, th́ chữ Vạn ở đây cũng vậy. Đức Phật sinh ra đời trước Hitler cả 2.500 năm và Đức Phật là một bậc đại giác ngộ và Hitler là một nhà độc tài như quư vị đều biết. Không biết Hitler có bắt chước chữ Vạn của Đức Phật không, chứ tuyệt nhiên Đạo Phật không có liên hệ ǵ với chữ Vạn của Hitler cả. Mong quư vị yên tâm. Ngày xưa Đức Phật sinh ra trong ḍng dơi cao quư, thông minh, không biết về nhân chủng học có liên hệ ǵ với nhau không, nhưng giống Indien-Germanisch cũng đáng nghiên cứu lắm. V́ ḍng dơi nầy hiếm quư. Nhưng giữa Á Châu và Âu Châu xa xôi như vậy, không biết v́ lư do di dân của các dân tộc thuở sơ khai, nên cũng có thể có một vài liên hệ nào đó chăng.
Hỏi: Trên bàn thờ có trái cây, hoa quả, nhang đèn để làm ǵ vậy?
Đáp: Nếu quư vị đi nhà thờ th́ quư vị cũng thấy tại đó có đốt đèn và cắm bông. Đèn tượng trưng cho ánh sáng trí tuệ; hoa tượng trưng cho sự đẹp đẽ, tươi mát. Trái cây tượng trưng cho mùi thơm và nhang, trầm tượng trưng cho ḷng thành kính thanh khiết của con người. Tất cả đều có ư dâng lên Tam Bảo để cầu nguyện cho chính ḿnh được an lạc và có được phúc đúc tốt đẹp ở đời sau.
Sau khi hoa quỷ cúng xong, có thể hạ xuống; bánh trái cũng được phân phát cho mọi người để dùng. Ngoài việc dâng cúng trái cây, hoa, hương, đèn cầy v.v... người ta c̣n cúng lên Tam Bảo tiền bạc để chi dụng cho Chùa. Tất cả việc nầy đều có tính cách tự nguyện, làm cũng được, không làm cũng không sao, không có tính cách ép buộc.
Hỏi: Tại sao thân Phật và thân Bồ Tát tất cả đều thếp vàng hết là ư nghĩa ǵ?
Đáp: Theo sách vở c̣n ghi lại, Đức Phật có thân h́nh cao lớn và toàn thân Ngài chiếu ra ánh sáng sắc vàng; nên sau nầy các thợ tạc tượng họ thếp vàng hết cả y áo của Ngài để nói lên ư nghĩa trong sạch cao cả đó. Màu vàng tượng trưng cho sự tinh tấn nhưng cũng tượng trưng cho sự giải thoát nữa. Không sơn vàng mà phải thếp vàng v́ lẽ vàng lá để lâu hơn, không bị phai màu bởi thời gian năm tháng, nên toàn thân của các vị Phật hay các vị Bồ Tát đều màu vàng hết là vậy.
Hỏi: Hai vị có h́nh hài người nam đứng hai bên Đức Phật là ai vậy?
Đáp: Vị bên phải từ ngoài nh́n vào, đó là Ngài Ma Ha Ca Diếp. Đệ tử của Đức Phật thuộc hạnh đầu đà (khổ hạnh) đệ nhất. Vị đứng bên trái Đức Phật từ ngoài nh́n vào, đó là Ngài A Nan. Ngài A Nan thuộc về đa văn hạng nhất. Có nghĩa là hiểu biết rất nhiều, là thị giả của Đức Phật, lúc nào cũng luôn luôn hầu cận Đức Phật, không rời xa Ngài. Đức Phật có tất cả 10 vị Đại Đệ Tử, ngoài ra c̣n có 1.250 vị Đại Tỳ Kheo và vô số chúng Bồ Tát; nhưng đây chỉ thờ tượng trưng những vị Đại Đệ Tử của Ngài mà thôi.
Hỏi: Hai vị người nữ, đứng hai bên phía dưới là ai vậy?
Đáp: Đây là Đức Quan Thế Âm Bồ Tát và Đức Đại Thế Chí Bồ Tát. Bồ Tát tiếng Phạn gọi là Bouddhisattva, Trung Hoa dịch là Bồ Tát. Có nghĩa là người đă giác ngộ và mong muốn tất cả chúng sanh đều được giác ngộ như ḿnh. Chữ Quán Thế Âm có nghĩa là quán xét âm thanh kêu cứu của thế gian mà vị Bồ Tát nầy sẽ hiện ra để độ. Trong kinh Pháp Hoa phẩm Phổ Môn thứ 25 có nói rơ về hạnh nguyện của Ngài. Ở Ấn Độ Ngài là một nam nhơn; nhưng khi qua Trung Hoa, Đại Hàn, Nhật Bản và Việt Nam, Ngài đă được tạo thành h́nh người nữ, có tóc theo tinh thần Phật Giáo Đại Thừa. V́ Đại Thừa Giáo quan niệm rằng nam hay nữ ǵ cũng có Phật tán cả. Với Phật tánh nầy ai cố gắng tu cũng có thể thành được Phật; nên các vị Tổ Sư Trung Hoa đă cho tạo thành h́nh người nữ, để người nữ tinh tấn tu hành, đạt đến quả vị Bồ Tát, Phật. Đây cũng đúng với tinh thần nhập thế và biến hóa của các vị Bồ Tát trong kinh điển Đại Thừa vậy.
C̣n Đại Thế Chí Bồ Tát tượng trưng cho Trí Tuệ, Ngài có một sức mạnh vô biên để độ sanh. Ngài và Quan Thế Âm, tượng trưng cho Từ Bi và Trí Tuệ luôn luôn hầu cận Đức Phật A Di Đà ở thế giới Tây Phương Cực Lạc để tiếp dẫn chúng sanh về nơi đó tiếp tục tu hành.
Hỏi: Hai vị cỡi trên sư tử xanh và voi trắng là hai vị nào vậy?
Đáp: Đó là Ngài Văn Thù và Ngài Phổ Hiền Bồ Tát. Hai vị nầy không có h́nh tướng thị hiện bằng xương bằng thịt như Ngài A Nan và Ca Diếp. Nhưng hai vị nầy thị hiện ở thế giới Ta Bà nầy bằng Trí Tuệ và Từ Bi. Nhất là trong các kinh Pháp Hoa và Hoa Nghiêm, Đức Phật luôn nhắc đến hai vị nầy.
Ngài Văn Thù cỡi trên sư tử xanh tượng trưng cho sức mạnh của giáo pháp. Trên tay Ngài cầm thanh kiếm báu, tượng trưng cho việc đoạn trừ phiền năo, phát huy trí tuệ. Ngài Phổ Hiền cỡi trên voi trắng 6 ngà tượng trưng cho công hạnh của các vị Bồ Tát, dẫn dắt chúng sanh vào Bố Thí độ, Tŕ Giới độ, Nhẫn Nhục độ, Tinh Tấn độ, Thiền Định độ và Trí Tuệ độ. Đây là 6 công hạnh của một vị Bồ Tát nhằm giúp chúng sanh qua bên kia bờ giải thoát. Trên tay Ngài cầm nhành hoa sen, tượng trưng cho hạnh nguyện từ bi, cả hai Ngài đều mang h́nh thức cư sĩ, đầu để tóc và y phục cơi chư thiên, không phải đắp y mặc áo như Ngài Địa Tạng.
Trong kinh Pháp Hoa phẩm tựa thứ nhất, Đức Phật có nhắc đến Ngài Văn Thù và phẩm thứ 28 có nói về công hạnh của Ngài Phổ Hiền Bồ Tát. Ngài có lời thệ nguyện rằng: Trước và sau khi lâm chung, nếu có chúng sanh nào đó chí tâm niệm danh hiệu Phật dầu một chữ cho đến nhiều lần, th́ ta sẽ cỡi voi trắng đến tiếp dẫn về cơi giải thoát. So vậy, lời nguyện của Ngài rất vô cùng và chúng sanh th́ vẫn c̣n ch́m đắm trong cơi đời vô tận phiền năo nầy.
Hỏi: Tại sao Phật lại có nhiều tay nhiều mắt thế?
Đáp: Đây là sự thị hiện của chư vị Bồ Tát để độ sanh. Đặc biệt Đức Quan Thế Âm Bồ Tát, Ngài có tất cả 32 thân, mỗi thân thực hành một sự cứu độ khác nhau. Ví dụ Ngài muốn độ cho người nam th́ Ngài hiện ra thân nam để độ. Ngài muốn độ cho người nữ th́ hiện ra thân người nữ để độ. Ngài muốn độ cho các hàng chư Thiên, người, vua chúa, rồng, A Tu La v.v... Ngài đều phải hiện thân như các loài ấy, mới có thể đi vào cơi mà các chúng sanh ấy sinh sống, lắng nghe âm thanh đau khổ kia để cứu vớt vậy. Đức Quan Thế Âm Bồ Tát là hiện thân của Ngài Chuẩn Đề (Cundi) và Tiêu Diện Đại Sĩ, Người thống lĩnh quỷ vương ở cơi địa ngục. Ngài có nhiều h́nh tướng khác nhau, có khi có đến 12 mặt, 24 mắt và 24 tay, nên gọi là Quan Âm Thập Nhị Diện. Có lúc có 18 tay, 18 mắt và 9 đầu, Có lúc hóa thân h́nh 1.000 tay và 1.000 mắt, 500 đầu. Đây gọi là Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhăn. Chỉ đặc biệt nơi Đại Thừa Giáo mới có những h́nh tượng nầy, c̣n bên Nam Tông hầu như không có.
Trong Chùa nầy có đến 6 nơi thờ h́nh tượng Đức Quan Thế Âm bằng nhiều h́nh thức khác nhau.
Hỏi: Vị đứng cầm gươm từ cửa bước vào là ai vậy?
Đáp: Đây là vị Hộ Pháp, lo hộ tŕ Tam Bảo, làm cho giáo lư của Đạo Phật được luôn luôn c̣n tồn tại trên cơi đời nầy. Ngày xưa cũng như ngày nay, các bậc quân vương có tâm đạo cũng giống như vị Hộ Pháp nầy. Có nhiều Chùa cũng có thờ Ông Thiện và Ông Ác để chúng sanh sáng suốt chọn đường tu Phật.
Hỏi: Trước cổng chính đi vào Chùa có một vị Phật thân h́nh cao lớn. Đó là vị Phật nào vậy?
Đáp: Đây là Đức Phật A Di Đà, Giáo chủ cơi Tây Phương Cực Lạc. Trong kinh A Di Đà và kinh Vô Lượng Thọ, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đă giới thiệu về cảnh giới của nước Cực Lạc, về công hạnh của Ngài và điều kiện để được văng sanh về nước ấy.
Ngài đứng một tay duỗi xuống và một tay nâng ngang ngực với ư nghĩa rằng Ngài đang chờ đợi các chúng sanh ở cơi khác đến, tiếp dẫn về Tây Phương Cực Lạc như Trời, Người, A Tu La, Địa Ngục, Ngạ Quỷ và Súc Sanh. Một tay nâng lên tượng trưng cho sự nâng đỡ 4 quả Thánh như: Tu Đà Hoàn, Tư Đà Hàm, A Na Hàm và A La Hán. Những vị nầy nếu phát tâm về cơi Cực Lạc cũng sẽ được văng sanh và tu tiếp lên cho đến Thập Địa Bồ Tát để chứng thành Phật quả.
Ngài có 2 vị Đệ Tử hầu cận là Đức Quan Thế Âm và Đức Đại Thế Chí Bồ Tát. Chùa nầy theo Tịnh Độ Tông, hay nói đúng hơn Phật Giáo Việt Nam trong hiện tại, ở trong nước cũng như hải ngoại, hầu như Chùa nào cũng đều có thờ Đức Phật A Di Đà. Sở dĩ chúng sanh trong cơi nầy biết được thế giới Cực Lạc là do chính Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đă giới thiệu trong các kinh điển vừa kể trên.
Hỏi: Chuông và mơ có nhiệm vụ ǵ?
Đáp: Đây là những dụng cụ thuộc về lễ nhạc Phật Giáo. Đạo nào cũng có những nghi lễ và khi thực hành nghi lễ phải cần đến những pháp khí như chuông mơ, linh, tang, trống, v.v...
Tiếng chuông mục đích cảnh tỉnh người nghe, sớm tỉnh thức quay về với thực tại. Tiếng mơ giữ nhịp điệu điều ḥa để mọi người cùng tụng theo. Tiếng trống, linh, tang là những loại pháp khí ḥa âm khi tán tụng. Có công năng xua đuổi những điều xấu, dở và tạo cho thiền môn có một đời sống thanh tịnh.
Trên đây là một số câu hỏi thuộc về h́nh tướng mà đa số người Đức thăm viếng Chùa đều hỏi đến. Sau đây là những câu hỏi thuộc về tâm linh mà nhiều người Đức cũng đă t́m hiểu rất cặn kẽ, không phải v́ sự hiếu kỳ, mà là một sự học hỏi đứng đắn.
Hỏi: Đạo Phật hay nói về vấn đề tái sanh. Vậy sau khi chết con người sẽ đi về đâu?
Đáp: Tái sanh hay c̣n gọi là luân hồi. Đây là một đề tài lớn mà mọi người Phật Tử cần phải biết. V́ sao vậy? V́ Sanh và Tử là hai sự việc trọng đại trong cuộc đời. Đức Phật có dạy trong kinh Kim Cang rằng: Phàm tất cả cái ǵ có h́nh tướng đều hư vọng cả. Như thế, từ núi non, cây cỏ, loài vật, con người v.v... tất cả đều có h́nh tướng. Những h́nh tướng nầy luôn luôn thay đổi, từ có đến không, từ không đến có, từ nhỏ đến lớn, từ lớn đến nhỏ. Từ c̣n đến mất, từ mất đến c̣n, từ trạng thái b́nh thường đến trạng thái hư ảo và ngược lại.
Cái h́nh tướng bề ngoài ấy bị chi phối bởi luật vô thường qua bốn giai đoạn là: thành, trụ, hoại, diệt. V́ vậy Đức Phật cũng thường hay dạy: Tất cả các pháp đều do nhân duyên sanh và các pháp nầy cũng do nhân duyên mà diệt. Ví dụ một cây chuối được mọc lên, sống một thời gian, ra hoa quả, rồi già, rồi tàn tạ. Thân cây chuối mẹ trở về với đất, làm mồi nuôi cây chuối con, cứ thế và cứ thế, đời nầy đến đời khác. Đó là thực vật.
C̣n con người th́ sao?
Con người, ngoài phần vật chất được cấu tạo như: đất, nước, lửa và gió ra c̣n có tâm thức hướng dẫn mọi hành động thiện, ác, tốt xấu cho con người lúc c̣n sống cũng như lúc đă chết. Khi chết, 4 chất kia trả lại cho vạn vật, đất trời; nhưng tâm thức kia sẽ luân hồi trong sáu nẻo đường sinh tử, hoặc giải thoát giác ngộ. Trong sáu đường sinh tử ấy, gồm có: Trời, Người, A Tu La, Địa Ngục, Ngạ Quỷ và Súc Sanh. Ngoài sáu cơi ấy ra c̣n có những cơi giải thoát của Đức Phật A Di Đà. Cơi Trời Đẩu Suất nơi Đức Phật Di Lặc đang ở, hay cơi Đông Phương thế giới nơi Đức Dược Sư Lưu Ly Quang Như Lai đang làm Giáo chủ.
Thân thể của chúng ta giống như bóng đèn điện. Dù bóng đèn có tốt đến bao nhiêu đi chăng nữa, một ngày nào đó nó vẫn phải bị hư; nhưng khi bóng đèn hư th́ ḍng điện kia vẫn c̣n. Nếu thay thế một bóng khác th́ điện kia lại sáng trở lại. Điện có thể sáng hơn hoặc mờ hơn tùy theo công suất của bóng đèn. Cũng như thế ấy. Tâm thức con người giống như ḍng điện nọ. Sau khi con người chết, tâm thức nầy không mất, nó sẽ đi đầu thai nơi cơi nầy hoặc cơi khác giống như một bóng điện khác được lắp vào bóng đă cháy trước kia vậy. Ở đây danh từ nhà Phật gọi là luân hồi. Có nghĩa là cuộc sống của con người giống như một bánh xe tṛn, quay đi rồi quay trở lại.
Ngày xưa các xă hội Âu Mỹ không tin vào luân hồi. Nhưng ngày nay theo thống kê cho biết, gần 50 phần trăm số người Âu Mỹ tin là có luân hồi qua những câu chuyện về thần đồng âm nhạc, toán học, triết học, v.v... Không có ai sinh ra trong cuộc đời nầy không đi học mà biết được; nhưng cũng có lắm người không cần học vẫn giỏi như thường, điều ấy chứng tỏ rằng họ đă học từ nhiều kiếp trước. Có những em bé ngày nay mới 10 tuổi đă học Đại Học; nhưng ngược lại có những người 30 tuổi vẫn chưa đủ trí khôn lanh. Tất cả đều do luân hồi và nghiệp lực mà có. V́ vậy Đức Phật có dạy rằng:
"Người nào muốn biết nguyên nhân đời trước ḿnh đă làm ǵ, th́ hăy xem kết quả của ḿnh đang hưởng trong hiện tại. Người nào muốn biết cái quả trong tương lai của ḿnh hưởng như thế nào, th́ hăy xem cái nhân của ḿnh gây ra trong hiện tại".
Về nhân quả luân hồi, hầu như tất cả các kinh điển của Phật Giáo đều có đề cập đến. Ví dụ kinh Thủy Sám, kinh Lương Hoàng Sám, kinh Địa Tạng, kinh Vu Lan v.v... kinh nào cũng có nói ví dụ về quá khứ, hiện tại và vị lai. Đây là một định luật hiển nhiên mà đa số người Á Châu đều chấp nhận. Riêng người Âu Châu th́ c̣n đang đi trên đường t́m hiểu sâu xa hơn về giáo lư của Đạo Phật.
Một ví dụ khác về luân hồi của sự vật để quư vị hiểu thêm. Ví dụ như nước chẳng hạn. Nước biển b́nh thường chúng ta không uống được; nhưng khi gặp nóng, bốc hơi. Hơi bay vào không trung thành mây, thành gió. Mây gặp lạnh thành mưa. Những giọt mưa nầy cũng từ nước biển mà ra; nhưng chúng ta lại uống được. V́ đă qua nhiều trạng thái thay đổi khác nhau. Rồi nước sẽ chảy ra ao, hồ, sông, biển. Nước sẽ nuôi con người, cây trái, lúa mè v.v... Nhưng nước cũng có thể ở nhiều trạng thái khác nhau như đông thành đá. lỏng thành nước, loăng thành không khí, thành gió v.v... Tất cả đều bị chi phối bởi nhân duyên và định luật vô thường. Con người cũng thế, nhưng với con mắt giới hạn của ḿnh, không thể thấy hết mọi diễn tiến xảy ra trong cuộc sống 50 đến 100 năm như của chúng ta trong hiện tại, mà cần phải có những bậc có trí tuệ như chư Phật hay các vị Bồ Tát mới có thể chỉ cho chúng ta thấy cuộc sống nó thay đổi như thế ấy; nhưng thông thường chúng ta cũng khó tin. V́ lẽ sự hiểu biết của con người th́ có giới hạn, mà vũ trụ và thiên nhiên th́ vô cùng vô tận. Những ǵ có trong thế gian nầy nhiều vô số th́ sự hiểu biết cũng đ̣i hỏi phải như vậy; nhưng với chúng sanh th́ chưa đạt đến tŕnh độ to lớn như vậy, chỉ có những bậc xuất thế mới thấy và hiểu được.
Từ điểm luân hồi nầy, có thể nêu một ví dụ khác để quư vị hiểu thêm. Có nhiều người nói rằng: Cái ǵ thấy họ mới tin, c̣n cái ǵ không thấy không thể tin được. Tôi đồng ư việc ấy; nhưng không hoàn toàn 100%. V́ lẽ có nhiều cái sờ sờ ra đó mà ḿnh vẫn không thấy như thường. Ví dụ như không khí chẳng hạn. Đâu có ai có thể dùng mắt nầy để thấy được đâu? nhưng ai cũng phải tin rằng; nếu không có không khí th́ con người sẽ bị chết ngộp. Không khí ở chung quanh ta mà c̣n không thấy được; nhưng phải tin rằng nó rất quan trọng, hà huống những loại thế giới vô h́nh khác, với con mắt phàm phu của chúng ta, làm sao con người có thể thấy hết được để mà tin.
Ngoài ra có một ví dụ khác nữa cũng để chứng minh điều đó. Ví dụ ai trong chúng ta cũng phải hiểu rằng nếu không có cha mẹ ḿnh sinh ra ḿnh th́ ḿnh không thể hiện hữu trên đời nầy được. Nhưng nếu có ai đó hỏi ḿnh là anh có thấy ông Cố Tổ của anh chưa th́ chắc rằng 1.000 người cũng trả lời rằng không. V́ ông nầy sống xa ḿnh quá. Nhưng nếu có ai đó hỏi lại rằng: nhưng mà anh có tin rằng có ông Cố Tổ anh không? th́ chắc rằng 1.000 người đều trả lời rằng có. Mặc dầu việc ấy ḿnh không thấy được, mà phải tin như vậy.
Hỏi: Niết Bàn là ǵ?
Đáp: Đây là một câu hỏi mà tôi vẫn thường hay gặp khi hướng dẫn các lớp học Đức, hoặc ở các buổi hội thảo với người Âu, Mỹ. Riêng người Á Châu, rất ít hỏi câu nầy. Tất cả Phật Tử Á Châu đều biết rằng Đức Phật có sinh ra, có lớn lên, có già và có chết. Nhưng cái chết của Phật không phải cái chết của một người b́nh thường; nên gọi là Nhập Niết Bàn. V́ người Á Châu có nhiều danh từ để gọi về sự chết theo từng giai cấp, điều kiện khác nhau. Ví dụ một người b́nh thường chết th́ gọi là qua đời, tử vong, mất đi v.v... Ông Vua mất th́ gọi là băng hà. Một vị Sư Tăng mất gọi là viên tịch. V́ vậy người Á Châu khi nghe chữ Niết Bàn, họ có thể hiểu một cách dễ dàng rằng: đó là trạng thái của Đức Phật khi viên tịch.
Khi Đức Phật c̣n tại thế, câu hỏi nầy được nêu ra nhiều lần; nhưng tựu chung có hai lần được Đức Phật trả lời như sau: Như một người khát nước, được uống nước, kẻ ấy hiểu giá trị của sự đă khát là ǵ. Nếu một kẻ thứ hai nào đó, hỏi người uống nước kia về sự đă khát ra sao th́ chắc rằng người uống nước sẽ không diễn tả hết được. Niết Bàn cũng như thế ấy, chỉ có những người nào chứng vào cảnh giới ấy, mới hiểu được. C̣n nói về Niết Bàn cho một người chưa chứng Niết Bàn th́ không thể hiểu được.
Một lần khác, Đức Phật trả lời về Niết Bàn như sau: Giống như một người bị mũi tên độc bắn vào. Điều căn bản là phải t́m cách rút mũi tên độc ra ngay, nếu để lâu, chất độc sẽ lịm sâu vào người đó, khiến người bị thương lại chết sớm. Thế mà vẫn có kẻ vẫn ngồi đó để t́m hiểu nguyên nhân tại sao người nầy bị bắn, mũi tên ấy từ đâu bắn tới, làm bằng chất độc ǵ v.v... Nêu câu hỏi ấy chẳng có lợi ích ǵ cả. Cũng như thế ấy, việc tu hành, chúng sanh hay lơ là; nhưng hay t́m hiểu về kết quả của sự tu hành. Việc ấy có ích chi.
Tuy nhiên chúng ta có thể hiểu rằng: Niết Bàn là cảnh giới không c̣n sanh tử luân hồi nữa, một cảnh giới giải thoát, không bị ràng buộc bởi ái ân và phiền năo. Một cảnh giới yên lặng, tịch tĩnh không bị khuấy động bởi vô minh của con người. Một cảnh giới như thế, ai cũng có thể chứng được; nhưng với điều kiện phải hoàn toàn giác ngộ như các vị A La Hán, Bồ Tát và Phật mới có thể đạt đến cảnh giới ấy.
Nhiều người Âu Mỹ đă ảnh hưởng giáo lư của Thiên Chúa Giáo cả gần 2000 năm nay nên tin rằng sau sự chết chỉ có hai con đường để chọn lựa. Một là về Thiên Đàng; Hai là đi xuống địa ngục. Nên rất vội vả để muốn về Niết Bàn. Trong những trường hợp như thế tôi vẫn hay giải thích rằng: Việc thiền định hay tu học, không phải chỉ một đời mà được. Ngay cả Đức Phật cũng phải trải qua rất nhiều kiếp. Từ khi làm thú, chim muông, hổ, báo, hươu dê, cho đến làm người, rồi làm Thái Tử. Cuối cùng mới chứng Phật quả trong đời nầy. Chính Ngài cũng đă trải qua trong vô lượng kiếp như thế. Với chúng ta, vô minh c̣n dày đặc, phiền năo lại chất chồng. Khi nào vô minh hết, phiền năo tan, th́ quả vị Niết Bàn sẽ chứng đắc. Điều nầy lệ thuộc nơi hành động của chúng ta, chứ không lệ thuộc nơi Đức Phật.
Hỏi: Nghe nói Đạo Phật không chấp nhận Chúa, điều ấy có đúng không?
Đáp: Cũng đúng mà cũng không.
Đúng v́ lẽ Đạo Phật chủ trương rằng không có một vị chúa tể nào sáng tạo ra vũ trụ nầy cả. Mà tất cả san hà đại địa nầy đều do nghiệp lực chiêu cảm của chúng sanh huân tập mà thành.
Sai v́ lẽ trong các kinh điển của Đạo Phật như Pháp Hoa, Hoa Nghiêm đều diễn tả những cảnh giới của các vị thần như: thần núi, thần sông, thần biển, thần A Tu La, Thiện thần, Ác thần, Chúa tể của Trời, Chúa tể của Rồng v.v... Phải nói đúng hơn là Đạo Phật vượt lên trên các vị chúa tể ấy, chứ không phải là không thừa nhận những vị chúa tể và thần linh ấy. Nếu nói đơn giản, Đạo Phật là một đạo Supergott. Nghĩa là thừa nhận có rất nhiều Chúa chứ không phải chỉ một Chúa.
Hỏi: Nếu nói vậy, khi chư Tăng hoặc Phật Tử cầu nguyện. Tất cả hướng vào cái ǵ để cầu, nếu không có Chúa để được tha thứ?
Đáp: Sự cầu nguyện của chư Tăng cũng như Phật Tử mang ư nghĩa như sau: Mỗi chúng sanh đều có tánh Phật. Nên lạy Phật, chính là cầu nguyện cho Phật tánh của ḿnh được thành tựu viên măn như Đức Phật. Hướng về tượng Phật để lễ cũng có nghĩa là mong chư Phật chứng minh cho sự quay về với tự tánh của ḿnh. Phật tánh không phân biệt nam nữ, già trẻ, Á Âu mà ai ai cũng có thể thành tựu được sự giác ngộ nầy. Nhanh hay chậm tùy thuộc vào mỗi hành giả của chúng ta.
Ở đây xin nêu lên 2 ví dụ cho quư vị dễ hiểu. Ví dụ thứ nhất: Ví Phật tánh như đóa hoa và ví dụ thứ hai ví Phật tánh như ngọn lửa.
Hoa từ thân cây mà có. Ngoài thân cây chắc chắn sẽ không có hoa. Khi Đông sang, nh́n thân cây cằn cỗi; nhưng Xuân sang, hoa lá đâm chồi nảy lộc. Hoa đó chính là tánh Phật của chúng sanh. Hoa chỉ hiển lộ khi nào có đầy đủ nhân duyên là khí trời ấm áp. Phật tánh cũng thế, chỉ hiển lộ khi nào chúng sanh có đầy đủ nhân duyên.
Trong bản thể của đá có lửa. Nhưng nếu để hai ḥn đá ở xa nhau sẽ không bao giờ thấy được lửa. Vậy điều kiện cần và đủ để có được lửa là bổn phận của chúng ta phải đem hai viên đá ấy gần lại, cho cọ xát với nhau, sẽ có lửa. Phật tánh cũng như thế ấy, rất đơn giản để thành tựu; nhưng phải hội đủ nhân duyên, lâu hay mau, tùy theo mỗi người tự chọn cho ḿnh một lối đi và th́ giờ thích hợp.
Hỏi: Vị trí của người nữ trong giáo lư Đạo Phật ra sao?
Đáp: Đức Phật vẫn thường hay dạy rằng: "Không có sự phân biệt giai cấp và Tôn Giáo khi trong máu người cùng đỏ và nước mắt người cùng mặn". So vậy chúng ta có thể biết rằng: Đức Phật chủ trương b́nh đẳng giữa Tôn Giáo với Tôn Giáo con người và con người. Từ đó chúng ta có thể hiểu rằng Đức Phật là một vị Giáo Chủ đă đưa địa vị của người nữ ngang hàng với địa vị của người nam. Nam và nữ đều có khả năng thành Phật giống nhau. Lâu hay mau là do con người, chứ không phải do giống phái mà có sự phân biệt. Có nhiều người nữ đôi khi có khả năng thành Phật trước người nam như trường hợp Long Nữ trong kinh Pháp Hoa chẳng hạn.
Cho đến bây giờ hầu như các đạo khác đang có mặt trên quả địa cầu nầy, cũng cho người nữ đi tu, nhưng không cho họ có được những quyền b́nh đẳng bằng nam giới ngoại trừ Đạo Phật. Ví dụ như lễ quy y, lễ xuất gia, thọ giới, truyền giới, thuyết pháp v.v... tất cả những nghi thức nầy người nữ tu bên Phật Giáo đều có quyền cử hành, chỉ có một điều kiện duy nhất là sau khi đă cử hành lễ xong, mang qua tŕnh bên Tăng biết là việc đă xảy ra như thế là xong. Hầu như chư Tăng đều thuận. V́ đă qua phép Yết Ma bên Ni đă cử hành rồi. Đây là một h́nh thức để người nữ nương tựa và từ đó giới thể được vững chắc hơn. Ngoài ra không bị một giới hạn nào cả.
Hỏi: Có nhiều người nữ bị ức chế dưới quyền của người nam tại các nước Á Châu. Điều ấy Thầy nghĩ như thế nào?
Đáp: Một số nước như Trung Hoa và Nhật Bản, người nữ vẫn chưa có quyền b́nh đẳng như người nam. V́ ảnh hưởng bởi Khổng Giáo lâu đời tại đây, nên mới có những sự việc ấy. Nhưng nói cho cùng trong gia đ́nh phải có người chồng, th́ người vợ mới có nơi nương tựa. Nhưng nhiều khi cái quyền làm chồng tại Á Châu cũng hơi quá đáng nên nhiều phụ nữ đă đ̣i hỏi để được ngang hàng. Ngay cả các nước Âu Châu nầy cũng thế, cho đến thế kỷ thứ 18 người nữ cũng không được b́nh quyền như người nam. Đến thế kỷ thứ 20 nầy tại Âu Mỹ vấn đề nầy vẫn c̣n bàn căi. Tuy nhiên đứng trên quan điểm của Phật Giáo, chúng ta phải hiểu rằng: Trong một gia đ́nh phải có chồng và vợ. Đây là hai yếu tố quan trọng để dưỡng dục con cái của ḿnh. Nếu trong một gia đ́nh mà thiếu một trong hai yếu tố ấy th́ con cái sẽ hư hỏng, khó thành tựu sự nghiệp. Quyền lợi và nghĩa vụ giữa nam và nữ đều phải coi ngang nhau th́ gia đ́nh ấy là một gia đ́nh hạnh phúc.
Hỏi: Tại sao những người tu không được phép lập gia đ́nh?
Đáp: Việc lập gia đ́nh không phải là một việc xấu; nhưng là một sự ràng buộc. Người đi tu cốt để thoát ly sanh tử luân hồi, mà c̣n bị trói buộc vào ái ân th́ muôn đời khó dứt. Trong kinh Tứ Thập Nhị Chương, Đức Phật có dạy rằng: Một tù nhân dầu phải ở 1.000 năm trong ngục thất cũng sẽ có ngày được trao trả tự do; nhưng một con người bị ái dục sai khiến th́ muôn kiếp cũng không thoát khỏi cảnh luân hồi sanh tử.
Người đi tu phải sống một cuộc đời chánh niệm. Mọi hành động, cử chỉ trong đi, đứng, nằm, ngồi, ăn, nói v.v... tất cả đều phải thực tập chánh niệm. Mà chánh niệm th́ cần phải xa rời sắc, thanh, hương, vị và xúc. Đây là năm điều làm cản trở con đường thoát ly sanh tử luân hồi. Trong Đại Trí Độ Luận quyển 2 phẩm Thiền Định. Đức Phật có kể lại nhân duyên của Ngài và Công Chúa DA Du Đà La ở tiền kiếp như sau:
"Ở một núi nọ gần thành Ba La Nại, có một vị tiên tu đă lâu năm có phép thần thông, một hôm dạo chơi ngoài vườn, trong khi tiểu tiện th́ thấy hai con nai đang giao cấu trong bồn. Vị tiên kia động tâm nên đă xuất tinh. Nai cái kia liếm tinh ấy và thọ thai. Sau đó sinh ra một con nai con có sừng nhưng thân người và chỉ có một chân. Nai con lớn lên trên núi, v́ có một chân nên đi không vững, do đó quyết chí tu hành và chứng được phép tiên, có quyền làm cho mưa gió được theo ư ḿnh. Vị tiên nầy ra lệnh trời không được mưa trong 12 năm. Tại thành Ba La Nại nhà vua biết được tin ấy rất khổ sở và truyền lệnh cho nhân gian, ai có công làm cho mưa thuận gió ḥa th́ sẽ được chia cho nửa giang sơn.
Trong thành bấy giờ có một nàng dâm nữ tâu lên vua là nàng có thể cảm hóa vị tiên ấy và ngoài ra nàng c̣n chắc chắn rằng sẽ chiêu dụ vị tiên ấy về thành, chính nàng sẽ cỡi cổ vị tiên ấy. Nhà vua an tâm và nàng dâm nữ ra đi với 500 mỹ nữ khác. Khi đến nơi vị tiên kia cư ngụ, dâm nữ và 500 mỹ nữ kia ngày đêm đàn địch, ca hát, t́m cách gần gũi thân h́nh với nhau, vị tiên bị cảm hóa và mất thần thông. Những ngày đầu vị tiên được dâm nữ cho ăn những đồ ngon vật lạ. Đến ngày thứ 7 th́ vị tiên ăn thấy không ngon nữa. Dâm nữ bảo rằng: Nếu Ngài muốn sung sướng th́ phải đi về thành. Vị tiên kia chiều theo ư dâm nữ. Đi giữa đường dâm nữ giả bịnh ngả ra bất tỉnh, khiến vị tiên ấy phải đỡ nàng lên cổ để cơng đi. Gần đến thành dâm nữ cho người về báo với vua để biết sự thật. Vua nh́n thấy dâm nữ cỡi trên cổ của vị tiên như lời đă hứa nên đă chia nửa giang sơn và v́ vị tiên kia đă mất thần thông nên mưa ḥa gió thuận trở lại; nên nhà vua cho vị tiên kia trở về lại núi. Tuy sống tại cung vua có đầy đủ tiện nghi; nhưng vị tiên ấy thấy không thanh thản bằng thiền định nơi núi rừng; nên cuối cùng tiên nhơn đă được toại ư, về đó tiếp tục tu hành. Đức Phật nói rằng: Vị tiên nhơn ấy chính là ta. C̣n dâm nữ ấy chính là Công Chúa Da Du Đà La. Nàng và ta đă có nhân duyên từ 500 kiếp về trước phải làm chồng vợ và kiếp nầy là kiếp cuối cùng".
Do xúc và ái mà sinh ra luân hồi sanh tử như vậy; nên người đi tu phải đoạn hẳn tà dâm là vậy.
Ngày nay Nhật Bản, một phần tu sĩ Đại Hàn và Tây Tạng vẫn lập gia đ́nh. Đa số bị thế tục hóa; nhưng đây chỉ là những phần nhỏ trong đại đa số Phật Giáo tại Á Châu vậy.
Hỏi: Ở vài nước như Thái Lan, Lào và Cam Bốt có việc đi tu giống như một nghĩa vụ tại các xứ Âu Mỹ nầy. Điều ấy hư thực ra sao?
Đáp: Hầu như các nước Phật Giáo theo Nam Tông đều có truyền thống ấy. Đặc biệt là Phật Giáo Thái Lan. Người ta quan niệm rằng, trong suốt cuộc đời của một người không vào Chùa tu một thời gian ngắn, th́ đạo đức của người con trai ấy không đứng đắn. V́ vậy khó đi lấy vợ, hoặc làm một công việc ǵ. Người Thái, Lào và Cam Bốt cũng quan niệm rằng đi tu ngắn hạn như một nghĩa vụ có nghĩa rằng đây là h́nh thức để báo hiếu cho mẹ cha trong khi c̣n sống cũng như lúc chết. Tùy theo hoàn cảnh và thời gian, đôi khi một tuần đến 3 tháng hoặc một năm. Có người ở lâu hơn nữa và nếu thuận duyên có người xuất gia ở Chùa suốt cả cuộc đời luôn và không lập gia đ́nh.
Thái, Lào, Miên là những xứ lấy Phật Giáo làm quốc giáo, nên ngay cả các Thái Tử trước khi lên ngôi cũng phải vào Chùa tu mấy ngày cho đến mấy tháng. Các Thái Tử cũng mặc áo cà sa, đi khất thực sống giống như đời sống của một Tăng sĩ. Đây là một mỹ tục hay, gián tiếp giúp cho các bậc quân vương sau nầy lên ngôi trị nước có được cái nh́n thiện cảm về đạo cũng như có tâm từ bi đối với tất cả nhân dân trăm họ và muôn loài. Ngày nay mặc dầu trải qua nhiều khúc quanh của lịch sử; nhưng 3 nước nầy vẫn c̣n giữ truyền thống đẹp đẽ ấy.
Ở Âu Châu ngày nay nếu người nào không muốn đi lính, cầm súng và tập trận th́ có thể đi làm các công tác từ thiện, xă hội trong các tổ chức như Caritas hoặc Malteserhilfedienst chẳng hạn. Đây cũng là một phương pháp thực hiện ḷng từ bi rất hay, mở ra cho mọi người một con đường sống, nghĩa là không nhất thiết ai cũng phải cầm súng mới giữ nước được.
Dĩ nhiên trong cuộc sống của Tăng Đoàn rất phức tạp. V́ sống chung đụng nhau; nên có rất nhiều vấn đề xảy ra. Tất cả đều phải giải quyết theo phương pháp lục ḥa và dựa theo tinh thần giới luật của Phật chế để làm sáng tỏ Tăng Đoàn.
Tinh thần lục ḥa gồm 6 điểm mà một người Tăng sĩ phải thực hiện, dầu cho xuất gia mới mấy ngày, hay ở lâu trong chốn thiền môn.
Điều thứ nhất là cùng ḥa ḿnh sống chung trong một Chùa hay Tu viện. Trong nhà, chúng ta sống có cha mẹ, anh em, t́nh huynh đệ ruột rà, mà đôi khi c̣n tranh căi nhau từng lời nói. C̣n nơi Tu viện, hầu như ai cũng chẳng quen ai, không bà con ruột thịt, th́ chỉ có tinh thần lục ḥa và giới luật mới giữ chân họ lại được với nhau. Có nhiều Tu viện ở Tây Tạng, Trung Hoa, Việt Nam ở hàng ngàn người nhưng rất hiếm có vấn đề v́ ai cũng tôn trọng phép lục ḥa nầy.
Điều thứ hai là khẩu ḥa không được căi cọ nhau. Khi hai người căi nhau, mỗi người tất có lư của ḿnh; nhưng tuyệt nhiên không được lớn tiếng để đi đến chỗ xô xát với nhau, làm náo động cửa thiền.
Điều thứ ba là ư ḥa đồng thông qua. Ví dụ có một vấn đề ǵ đó phải đem ra bàn căi, mọi người phải lấy đa số, không được lấy quyền lực để ép buộc người khác phải theo ḿnh.
Điều thứ tư là: nếu có một việc ǵ đó trong phạm vi thấy nghe hoặc nghi th́ phải giải bày hết cho mọi người trong Chùa biết. Có như thế cuộc sống mới thoải mái, không nghi kỵ lẫn nhau, để đi đến chỗ không tin tưởng nhau.
Điều thứ năm là những ǵ có lợi, từ vật chất đến tinh thần phải đem ra chia chung cho mọi người, không được giữ làm của riêng cho ḿnh.
Điều thứ sáu tất cả Tăng chúng phải ḥa ḿnh trong giới luật để tu. Giới luật là Thầy của tất cả mọi người. Ai cũng phải hiểu điều đó và mỗi người đều phải tự thực hành th́ giá trị nội tại được trong sáng hơn.
Trên đây là những điều căn bản của một người Tăng sĩ khi sống ở Chùa phải vâng giữ lấy. Cũng giống như một quân nhân, nếu không tuân thủ kỷ luật, chắc rằng tổ chức quân đội ấy không được ai kính trọng nể v́.
Hỏi: Tại sao các nước theo Nguyên Thủy Phật Giáo, Chư Tăng không đi làm lụng để sinh sống, hoặc tín đồ không lo chu cấp đầy đủ cho chư Tăng hay sao mà phải đi khất thực mỗi ngày?
Đáp: Đi xin hay nói đúng hơn là đi khất thực không phải ai cũng làm được, nhất là đối với những kẻ có quyền thế, danh vọng, địa vị trong xă hội. Người nghèo đi xin là chuyện đă đành. V́ miếng cơm manh áo và v́ sự sống nên họ phải làm thế. Nếu một người b́nh thường không thiếu thốn ǵ, bảo họ đi xin, chắc rất khó thực hiện. Ở đây cũng vậy, người đi tu không v́ thiếu thốn ở gia đ́nh mà đi xuất gia học đạo, trái lại có những người rất giàu có. Người đi tu cũng không phải không làm việc được mà phải đi xin. Đây là ư nghĩa chính của nó. Khi một vị Tu sĩ được thọ 250 giới, gọi là giới Tỳ Kheo hay Cụ Túc phải luôn hành tŕ theo giới luật, mỗi ngày chỉ ăn một bữa trưa và phải đi khất thực để nuôi thân giống như lời Phật dạy. Người nào biết hạ ḿnh, dẹp tự ngă mới có thể làm việc ấy. Đời sống của người tu là trên phải đền 4 ơn nặng và dưới phải cứu khổ muôn loài. Nên ư nghĩa đi xin ấy có một tầm vóc cao quư như vậy.
Người tín đồ của Nam Tông đôi khi cũng mang cơm gạo đến Chùa cúng dường như tại Thái Lan hay Tích Lan; nhưng đa số không nấu tại Chùa. Tín đồ nấu sẵn tại nhà rồi mang đến Chùa để dâng cúng cho chư Tăng.
Ở Tích Lan chư Tăng lănh phần lănh đạo tinh thần, lo dạy học cho con cái của tín đồ, c̣n tín đồ có bổn phận lo cho chư Tăng cái ăn, cái mặc, cái ở v.v... thuộc về phạm vi vật chất. Quả là một cuộc sống đề huề cả đôi mặt, ít có nước Phật Giáo nào trên thế giới có thể thực hiện được điều đó. Bên Đại Thừa th́ không đi khất thực. Tín đồ mang gạo cơm, tiền bạc đến Chùa để cúng dường, bố thí và chư Tăng nhờ của thí nầy mà có thể sống trong Chùa, dành nhiều th́ giờ lo cho vấn đề tâm linh, không bị ràng buộc bởi cuộc sống bên ngoài để chuyên tâm thiền định.
Hỏi: Việc đẳng cấp bên Phật Giáo như thế nào?
Đáp: Đạo Phật chủ trương vô ngă, vô tướng nên vấn đề h́nh thức ít lưu tâm đến. Tuy nhiên v́ để khế hợp với căn cơ của chúng sanh nên mỗi nước Phật Giáo đều có chế ra một phẩm trật khác nhau. Nhưng tựu chung tất cả Nam cũng như Bắc Tông, một người đi tu, tuổi phải đủ 20 mới được thọ Tỳ Kheo, giữ 250 giới, từ vị trí nầy sẽ đi cao hơn nữa trong cuộc sống ở Đạo.
Ví dụ như ở Việt Nam, một người mới phát tâm xuất gia vào Chùa học kinh, luật, luận, đầu phải cạo nhẵn, gọi là chú Tiểu hay chú Điệu. Danh từ nầy thường gọi cho những người dưới 20 tuổi. Nếu trên 20 tuổi mới xuất gia th́ danh từ nầy không dùng đến. Trong thời gian làm chú Tiểu đến 20 tuổi thọ 10 giới, gọi là giới Sa Di (Shramanera). Tuổi đủ 20 được thọ Cụ Túc hay c̣n gọi là Tỳ Kheo (bên Nam), Tỳ Kheo Ni (bên Nữ). Lúc bấy giờ phẩm trật được gọi là Đại Đức. Từ vị trí nầy sau 20 năm nữa, gọi là Thượng Tọa. Nghĩa là tuổi đời ít nhất 40 và kể từ khi thọ giới Tỳ Kheo là 20 năm. Từ Thượng Tọa lên Ḥa Thượng 20 năm nữa. Nghĩa là 60 tuổi đời và 40 năm kể từ ngày thọ giới Tỳ Kheo. Đến 80 tuổi th́ thường được gọi là Đại Lăo Ḥa Thượng. Nếu từ phẩm trật của Phật Giáo Việt Nam nh́n xuyên qua Giáo Hội Thiên Chúa, chúng ta có thể so sánh như sau:
- Cấp bậc Đại Đức bằng chức Linh Mục.
- Cấp bậc Thượng Tọa bằng Giám Mục.
- Cấp bậc Ḥa Thượng bằng Tổng Giám Mục.
- Cấp bậc Đại Lăo Ḥa Thượng ngang hàng với Đức Hồng Y.
Đó là sự so sánh tạm cho quư vị dễ hiểu mà thôi.
Đạo Phật Trung Hoa lại khác. Ở Trung Hoa rất ít có chữ Đại Đức hoặc Thượng Tọa, mà chỉ có Pháp Sư, Đại Pháp Sư, Trưởng Lăo v.v... Trong khi đó phía Nam Tông Phật Giáo chỉ dùng chữ Đại Đức chứ ít dùng chữ Thượng Tọa hay Ḥa Thượng. Ngày xưa Ngài Ca Diếp, Ngài A Nam, Ngài Xá Lợi Phất cũng thường được gọi là Đại Đức, mà ngay cả Đức Phật nhiều khi cũng c̣n được gọi là Đại Đức Thế Tôn.
Tây Tạng lại có phẩm trật khác, không giống các nước Phật Giáo tại Á Châu. Đứng đầu có Đức Đạt Lai Lạt Ma, là một Giáo Chủ của Phật Giáo Tây Tạng, dưới Ngài là 4 phái lớn và chư Tăng theo phẩm trật tu hành mà điều khiển Tăng chúng cũng như Tu Viện. Tây Tạng có các chức vị Geshe và Rimpuchie là những chức cao quư nhất, không phải ai tu cũng có được, mà phải trải qua nhiều gian nan thử thách trong cuộc sống tâm linh cũng như thể xác.
Nhiều người lầm tưởng rằng Đức Đạt Lai Lạt Ma có vị trí giống như Đức Giáo Hoàng. Nhưng hiểu như thế là lầm. Ngài chỉ đại diện cho Phật Giáo Tây Tạng. Tuy nhiên Ngài là một vị Tăng Vương vừa là một Quốc Vương, nên thế giới biết đến nhiều hơn. Ở mỗi quốc gia theo Phật Giáo đều có một vị Sư đứng đầu như thế. Ở Thái Lan, Lào, Miên gọi là Vua Săi. Ở Việt Nam gọi là Đức Tăng Thống. Đây là vị trí cao cả nhất trong hàng Tăng Già.
Hỏi: Như vậy tổ chức hành chánh của Phật Giáo ra sao?
Đáp: Hiện nay Phật Giáo có hai cơ quan lớn nhất. Đó là Hội Đồng Tăng Già Thế Giới (WBSC). Trụ sở đặt tại Đài Loan, do Ngài Wu Ming làm Hội Trưởng. Hội nầy quy tụ toàn thể Tăng Ni trên thế giới đại diện các Tông phái khác nhau. Cơ quan nầy không có Cư sĩ tại gia.
Cơ sở thứ hai to lớn hơn và hoạt động tích cực hơn. Đó là Hội Liên Hữu Phật Giáo Thế Giới (WBF). Trụ sở Hội đặt tại Thái Lan. Cố vấn và sáng lập Hội là Hoàng Thái Hậu, mẹ của vua Thái Lan trong hiện tại. Trong Hội nầy quy tụ các chính khách là Phật Tử. Ngoài ra các vị Tu sĩ cũng có chân trong Hội nầy. Đây là một tổ chức hỗn hợp giữa các Cư sĩ và Phật Tử.
Hai tổ chức Tăng Già và Liên Hữu nầy ít có sự liên hệ với nhau mà hầu như việc của ai nấy làm, ít có sự trao đổi với nhau. Nhất là trong các phiên họp Đại Hội vẫn không thấy đại diện của 2 tổ chức nầy tham dự. Nh́n chung về phương diện hành chánh của Phật Giáo trên thế giới không mạnh bằng các tổ chức của các Tôn Giáo khác. Tuy nhiên, đây là những cố gắng sơ khởi của Phật Giáo Thế Giới ở vào thời điểm của hậu bán thế kỷ thứ 20 nầy. Đây không phải là những cơ quan quyền lực có thể chi phối các hoạt động Phật sự tại các địa phương, mà chỉ là những cơ quan tượng trưng về tinh thần của Phật Tử trên thế giới.
Hỏi: Đạo Phật giải thích như thế nào về một Đấng Tạo Hóa?
Đáp: Đạo Phật chủ trương không có một Đấng Tạo Hóa mà tất cả các pháp đều do nhân duyên sanh ra và tất cả các pháp sẽ do nhân duyên mà mất đi. Tuyệt nhiên không có ai sinh ra và cũng không ai có quyền chi phối sự mất c̣n ấy, ngoại trừ nhân duyên và nghiệp lực của vạn pháp.
Đấng Tạo Hóa hay Đấng Toàn Năng là một vị thần có quyền uy tối thượng để thưởng phạt con người. Nhưng ở Đạo Phật không có một vị như thế. Tất cả đều do tâm của con người tạo ra, th́ chính tâm ấy phải luân hồi sanh tử, không ai có thể tha thứ cho ḿnh, mà ngược lại cũng không ai có thể giác ngộ giải thoát cho ḿnh, ngoại trừ chính ḿnh phải tự giác ngộ lấy. Đức Phật cũng chỉ là một Đạo Sư chỉ đường cho mọi người mà thôi, tin hay không thuộc về chúng ta chứ không thuộc về người hướng đạo.
Núi, sông, cây cỏ, vạn vật tồn tại trên trái đất nầy hay ở những thế giới khác cũng chỉ là một sự thay đổi của tâm thức. Con người được cấu tạo bởi 4 chất lớn là: đất, nước, gió và lửa. Khi con người chết, phần mềm trả về cho đất, phần nóng trả về cho lửa, phần không khí trả về cho không khí, phần nước trả về cho nước. Nước hay không khí là những thứ tự biến đổi, không ai sinh ra được chúng cả. V́ đây chỉ là một sự tuần hoàn của vạn vật. C̣n con người do nghiệp lực mà đi đầu thai và chính cái nghiệp ấy làm cho con người luân hồi sinh tử. Muốn thoát ly sanh tử luân hồi, chúng sanh phải tự tu, từ đó mới có thể tự giải thoát cho ḿnh được.
Hỏi: Nghiệp là ǵ vậy?
Đáp: Cụ Nguyễn Du là một đại văn hào của Việt Nam sinh ra vào cuối thế kỷ thứ 18. Ông ta đă diễn tả về nghiệp như sau:
"Đă mang lấy nghiệp vào thân
Cũng đừng trách bởi trời gần trời xa
Thiện căn vốn tại ḷng ta
Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài"
Nghiệp không phải là một định luật; nhưng là một hành động. Hành động nầy huân tập nhiều đời nhiều kiếp, ví dụ như nhiều ḥn đá sẽ tạo nên núi, nhiều ḥn núi sẽ tạo nên một dăy núi. Từ đó kết thành mọi ô nhiễm, thói hư, tật xấu hay ngay cả việc thiện, để rồi sanh ra, già đi, chết và tiếp tục sinh ra. Nếu một ai đó, muốn biết đời trước đă làm việc ǵ th́ hăy xem kết quả mà ḿnh đang hưởng trong hiện tại. Và cũng thế ấy, muốn biết đời sau ḿnh sẽ hưởng quả như thế nào th́ hăy xem cái nhân của ḿnh đang gây ra trong hiện tại.
Ví dụ một người sinh ra trong kiếp nầy phải chết sớm. V́ lẽ kiếp trước người nầy thường ưa giết hại sinh mạng của kẻ khác. Cũng như thế, một người trong kiếp nầy được sinh ra nhưng không đầy đủ mắt, tai, mũi, lưỡi v.v... điều ấy chứng tỏ rằng người ấy ở một kiếp nào đó đă gây nhân sát hại sinh mạng của các chúng sanh khác, nên trong hiện tại mới thọ quả như vậy.
Một người trong kiếp nầy giàu có. V́ kiếp trước biết trồng nhiều nhân bố thí. Ngược lại một người nghèo khổ trong kiếp nầy, chỉ v́ kiếp trước tham lam, bỏn sẻn. Từ đó suy ra mọi vấn đề đều phải bị lệ thuộc bởi nghiệp và nhân duyên cả.
Cái nghiệp phải sinh ra làm thân đàn ông, mà cũng chính cái nghiệp để phải sinh ra làm thân người nữ. Nhưng cũng có nhiều người có cái nghiệp bán nữ bán nam. Nghĩa là tuy có thân h́nh là nam nhân; nhưng tư tưởng thuộc về nữ nhân. Hoặc tuy có kẻ mang thân nữ nhơn nhưng tư tưởng là nam nhơn. Không ai muốn điều đó; nhưng đó là nghiệp, chỉ v́ vấn đề luân hồi sanh tử, từ thân nữ chưa thoát khỏi thân nam, hoặc ngược lại cũng thế.
Hỏi: Nếu nói như vậy, tại sao có những người trong kiếp nầy vẫn làm phước bố thí mà vẫn nghèo? C̣n có những người hiện gây ra nhiều điều ác đức mà vẫn giàu có sung sướng? Vả chăng luật nhân quả của nhà Phật không đúng với các trường hợp nầy?
Đáp: Có nhiều loại nhân sinh ra trong đời nầy và có kết quả ngay trong hiện tại. Có nhiều loại nhân sinh ra trong quá khứ; nhưng hiện tại hoặc ở những đời vị lai, quả mới sinh. Từ đó ta có thể hiểu như sau:
Nhiều người trong hiện tại mặc dầu có làm phước bố thí nhưng vẫn nghèo, v́ trong quá khứ người nầy đă vay nhiều nợ nhưng chưa trả hết, bây giờ họ phải tiếp tục trả; nên mặc dầu cố gắng hết sức, họ vẫn c̣n nghèo khó.
C̣n người giàu kia, mặc dầu họ vẫn làm ác; nhưng họ chưa bị quả báo. V́ lẽ trong những kiếp trước họ đă gây nhiều nhân thiện; nên trong hiện tại, họ nhận lănh được kết quả của kiếp trước, như là một loại tiền lời đang dùng trong hiện tại. Nếu kiếp nầy họ không biết giữ lại đồng vốn ấy, th́ kiếp lai sinh họ phải bị chi phối trở lại bởi định luật nhân quả phía trên.
Hỏi: Vô thường, khổ, không và vô ngă là những đề tài hay được đặt ra trong giáo lư của Đức Phật. Vậy ư nghĩa chính của các vấn đề nầy ra sao?
Đáp: Phải nói ngay rằng: Toàn bộ giáo lư của Đức Phật được đặt trọn vẹn vào các trọng tâm của những vấn đề trên.
Vô thường, v́ tất cả những hiện tượng của thế gian nầy đều phải bị biến đổi. Nên gọi là vô thường. Ví dụ một người sinh ra trong cuộc đời nầy phải trải qua 4 giai đoạn là thành, trụ, hoại và diệt. Không ai có thể ở măi trong một giai đoạn, mà phải bị biến đổi bởi thời gian và không gian; nên gọi là vô thường.
Khổ là ǵ? Đây cũng là một đề tài rất to lớn mà Đức Phật vẫn hay nhắc đi nhắc lại nhiều lần khi Ngài c̣n tại thế. Đặc biệt bài thuyết pháp đầu tiên Ngài thuyết tại Vườn Lộc Uyển sau khi thành đạo, Ngài đă mở đầu bằng khổ, nguyên nhân của sự khổ, cách diệt khổ và con đường đưa đến sự giác ngộ.
Sự khổ ở đây không chỉ nhắm vào vấn đề vật chất, mà chủ yếu là tinh thần cũng giống như một căn bệnh căn bản của chúng sanh. Có nhiều người lầm tưởng rằng, khoa học càng tiến b