NHÀ SƯ VƯỚNG LỤY
hay là TRUYỆN CON HỒNG NHẠN LƯU LY
THE LONE SWAN
(Đoạn Hồng Linh Nhạn Kư
斷
鴻
零
雁
記
)
Tác giả: TÔ MẠN THÙ (Su Manshu)
Bản dịch: BÙI GIÁNG
CHƯƠNG MƯỜI SÁU
Ngực tôi bỗng chấn động hăi nhiên, tôi hiểu điều cốt yếu trong lời nói hổn hển kia. Tôi bàng hoàng gay cấn, quày thân bước tẽ sang bên. Rồi cố lấy giọng chậm răi, làm bộ thản nhên, đưa tay chỉ mặt biển mà rằng:
- A tỷ nh́n ra ngoài kia, cái bóng đen ǵ như thế ở giữa ḷng biển mù khơi. Dường như đó là chiếc ghe ngư phủ lạc loài ở trong sương. Phải chăng? Phải chăng? Nhiên da? Phủ da?
Tĩnh Tử cúi đầu không đáp, nàng bước tới sát bên ngực phổi tôi, đưa hai làn mắt xanh nh́n vào mặt tôi một cái. Tôi đứng dưới màu trăng minh mông, ngưng thần nh́n kỹ hai má nàng, ngó tỉ mỉ vào hai môi miệng nàng. Ôi phù dung như diện, liễu như mi. Một khuôn mặt huyền ảo. Như vầng nguyệt nguyên tiêu với làn tóc mây ḷa x̣a xung quanh xúm xít lại. Lúc nấy giờ cảnh vật bốn bề lặng lẽ, vạn vật cô liêu… Ḷng tôi mất hết khả năng tự trấn định. Tôi ngẩng mặt ngó lên trời. Trời tràn lan ô vân hắc vụ. Chỉ lấp lánh vài đóa gnôi sao lạc lơng phiêu phiêu hốt hốt nhấp nhô chút tàn phai ánh sáng…” In every land I saw, wherever light illumineth, Beauty and Anguish walking hand in hand the downward slope to death…”
- Khắp nơi nơi xứ sở đất đai người? Nơi ánh sáng lập ḷe nơi u tối? Tôi chỉ thấy riêng một niềm ṿi vơi? Lạnh căm căm hồ hải mộng tan rời. Ôi kiều diễm và hoang mang khắc khoải. Nắm tay nhau bước xuống dốc xuôi đời. Về cơi chết âm u ồ vô hạn… C̣n ǵ đâu sau những phút chung ngồi?
Tôi bất giác tự nhủ: “Hỡi ôi! Đây phải chẳng thế gian của con người. Vùng đất đai này không c̣n bờ thanh lục nguyệt. Đêm nay v́ duyên do nào, ta lạc lơng về chốn non nước bi thương này”.
Tôi đang nghĩ bần thần ra như thế, chợt có một vật ǵ như một mảng bông tơ nơn xứ Ngô dịu mềm ấm áp đặt thiêm thiếp lên bàn tay tôi. Té ra đó là bàn tay Tĩnh Tử đặt lên, nắm lấy tay tôi, kéo tôi lại, kéo tôi lại ngồi lên một tảng đá lạnh không khô. Tôi đành ngồi sát bên nàng không cách ǵ thoát thân. Lâu lắm, Tĩnh Tử mới lên tiếng nói, bằng giọng réo rắt trong veo, nhưng như sầu như oán:
- Em xin hỏi anh Tam Lang, d́ đă nói với anh về chuyện chúng ta chưa?
- Tôi lúc bấy giờ tâm thần hoảng hốt, tay chân như muốn run lên lẩy bẩy, hai hàm răng suưt lật bật cằm cập. Tôi cúi gầm đầu xuống, không dám ngó nàng. Trong ḷng tự nhủ:lưới t́nh bủa vây, có chấp cánh cũng không dễ mà bay đường trời.
Chỉ nghe Tĩnh Tử liên tiếp hỏi dồn dập:
- Tam Lang! Quả thật a di đă nói lời ǵ? Tam Lang chẳng lẹ không hiểu ǵ hết cả về thế t́nh hay sao? Hay là Tam Lang trong ḷng rơ hết, mà không chịu nói ra lời? V́ lẽ chi em phiền năo thế này? V́ lẽ chi anh chẳng đoái hoài chút ǵ cả? Em cứ thấy anh ủ rũ ưu tư hoài, nhưng không dám hỏi han làm rầy anh. Anh chẳng thấy nh́n ǵ hết cả hay sao? Hay Tam Lang trong ḷng rơ hết, mà không chịu nói ra lời? V́ lẽ chi em phiền năo thế này? V́ lẽ chi anh chẳng đoái hoài chút ǵ cả? Em cứ thấy anh ủ rũ ưu tư hoài, nhưng không dám hỏi han làm rầy anh. Anh chẳng thấy nh́n ǵ hết cả hay sao?
Tôi cố gắng sức chế ngự mối kinh hoàng, lắp bắp mà rằng:
- A nương chẳng có nói ǵ hết. Dẫu có nói, tôi cũng mơ hồ không hiểu và không c̣n nhớ ǵ.
Tôi vừa thốt lời đó ra, chợt cảm thấy Tĩnh Tử gân mạch lẩy bẩy đảo điên, bàn tay nàng rời ră buông xuôi . Tôi biết nàng kinh ngạc dị thường v́ lời nói của tôi. Tôi đương t́m sự khác nói lăng đi chợt một trận gió năo nùng từ ngoài biển thổi lại, thổi tới ghềnh đá núi, băng ngàn mà đi. Tôi đứng im ĺm Tĩnh Tử hoảng nhiên nh́n bốn phía, nàng tḥ tay vào trong ḿnh mẩy, rút ra một tấm khăn đem ấn vào giữa ḷng bàn tay tôi như ấn một vật ôn tồn huyền bí. Rồi lên tiếng bảo:
- Tam Lang, trong chiếc khăn tay này có thêu thùa lê hoa tiên ở một góc, em thuở c̣n nhỏ học thêu với mẹ và làm nên vật đó. Em xin tặng anh, gọi là báo đền chút ít bức kiệt tác hôm nay. Anh hăy nhận cho. Vật mọn chẳng đáng kể là bao. Nhưng Tam Lang sẽ thấu hiểu ḷng em.
Tôi nghe nàng nói như thế, không c̣n biết tính sao. Tự nhủ: Từ chối không nhận th́ ḷng không nỡ. Nhận lấy th́ ắt sẽ lâm vào t́nh cảnh thấy vật nhớ người. Làm sao tôi có thể đáp ứng được tâm nguyện mẫu thân và hoài vọng Tĩnh Tử? Tôi lẩn quản tư lự chẳng biết làm thế nào Tĩnh Tử c̣n muốn nói nhiều tôi chỉ nghe thấy tiếng gió lạnh thổi tràn, heo hút khắp nước non, sóng biển gầm thét đập vào đá ghềnh, thê thảm bi hùng như ba quân tan tác, hào lũy tan hoang.
Tĩnh Tử cầm chiếc khăn gấp lại tỉ mỉ, nhét vào túi áo nơi ngực tôi, rồi nắm lấy cánh tay tôi, nàng ôn tồn áp má nàng vào đó. Thổn thức như muốn khóc:
- Tam Lang! Nhận lấy vật ấy đi và đừng buốn nữa. Em cầu nguyện Trời Xanh và Thượng Đế Như Lai che chở anh khỏi tai ương. Bây giờ chúng ta hăy cùng về nhà gặp mẹ.
Tôi ngẩn ngơ đứng ù lỳ không nói, chỉ cảm thấy phổi tim máu me đập dữ dội, như muốn nhảy vọt ra ngoài. Tĩnh Tử kiều diễm dị thường ân cần nắm tay tôi dắt đi như đắt một con chó con, và chậm răi bước. Về tới pḥng gác, cảm thấy có phần sáng sủa của trí óc chút ít ra, nhưng t́nh tự máu tim vẫn bồi hồi phân loạn rời rạc như nhà mà không c̣n t́m ra đâu lối vào cửa quỷ.
Đêm đó tôi mới giác ngộ ra rằng nếu không thoát ly linh hồn ra khỏi thân thể, đem tấm h́nh hài máu me hoàn lại cho phụ mẫu, th́ ngoài ra, không c̣n cách ǵ thoát ra khỏi được cái cửa ải eo óc của t́nh yêu t́nh lụy, mà ly khai những cạm bẫy rối rắm bủa vây bốn mặt ba bề.
T́nh chấn động
suốt vùng cây suối liễu
Mà bỗng dưng nay chẳng kiếm ra ḍng
Lời lẩn quẩn theo vần lôi thôi nhuốm
Màu gẫm suy cái chết của thân ḿnh
Đành thế vậy miễn là em chịu muốn
Anh rời bờ ĺa cơi thế điêu linh
CHƯƠNG MƯỜI BẢY
Tân toan hái củ
cuốc cày
Mồ hôi máu lệ nhuộm đầy tay thôi
Nghèo xơ xác luống trông vời
Tháng năm hồ diện nước vơi lại đầy.
Ngày hôm sau, buổi sáng trời xanh vô cùng. Nhưng khí hậu rất lạnh lẽo. Thâm đông quư tiết thật là đến chỗ gay cấn. Mẹ tôi dậy sớm bảo người bếp sắp đặt bánh trái ra và đồ ăn thức uống, mọi người tề tựu trong pḥng, tiếng nói vui tươi nhộn nhịp nghe như chạy tàn. Hôm nay người chị tôi sắp quay về nhà chồng. Tĩnh Tử lúc bấy giờ búi tóc theo thời xưa đời Ngụy “ hiểu hà trang” (khói mây buổi sáng) Một món tóc ḷa x̣a lệch nghiêng xuống vai bên phải. Lối búi tóc đó tuyệt nhiên không có ǵ giống thời trang lúc bấy giờ. Nàng e lệ nghiêng thân chào tôi, trông càng kiều diễm thêm ra. Tôi lại bên ḷ bếp ngồi xuống, ḷng cứ bồi hồi không yên nhân v́ trong đêm trước nói chuyện với nàng bên băi biển, tôi chưa nói rơ ràng cái ǵ ra cái ǵ cả với Tĩnh Tử.
Lát sau chị tôi từ biệt mọi người, th́ Tĩnh Tử nắm tay em tôi đưa chị tôi ra cửa. Tôi bước theo sau. Ra tới đường, mẹ tôi đứng một bên bảo tôi hăy đưa chân chị tôi. Tĩnh Tử nghe th́ vẻ mặt lộ vui mừng, nàng liền chạy cầm mũ sách can đen lại cho tôi.
Tôi nói:
- Cám ơn a tỷ ân cần chiếu cố.
Chúng tôi cùng đi tới nhà ga. Tới khi c̣i tàu huưt, tôi từ biệt chị. Trên đường về chỉ c̣n tôi và Tĩnh Tử và em gái tôi mà thôi. Tĩnh Tử chậm răi bước đi, xa xa trông thấy những người nông dân cày cấy, nàng đưa tay chỉ cho tôi nh́n, thuận miệng nàng ngâm:
“Thái lăng tân
khổ phế lê sừ
Huyết chỉ lưu chu quỷ chất khô
Vô lực măi điền liêu chủng thủy
Cận lai hồ diện diệc thu tô”
(Hái củ tân toan lưỡi cuốc cày
Mồ hôi máu lệ nhuốm đầy tay
Không tiền mua ruộng đành cấy mướn
Hồ diện đến ngày lại mướn thuê…)
Tam Lang! Đó có phải là thơ của Phạm Thạch Hồ (Fan Sek-hu) hay không? Tại đời Tống dĩ nhiên.Thế mà cho đến ngày nay trong nước ta tiền thuế ruộng cũng nặng nề quá mức. Em nghĩ tới những người nhà quê mà thương cảm vô cùng.
Tĩnh Tử nói xong th́ thở dài, bỗng chốc mặt mày nàng ửng đỏ. Nh́n tôi nói:
- Tam Lang có thấy nhọc mệt chăng? Mấy ngày nay trong ḿnh có thường không? Sáng nay em nghe mẹ em cho biết rằng ba bữa nữa, mẹ em sẽ dẫn em gái anh cùng em về Sương Căn. Chẳng rơ lúc bấy giờ anh Tam Lang có bằng ḷng cùng chúng em đặt lại gót giày dép lên đường?
Nghe nàng nói như thế, bao ư niệm bỗng theo nhau tới, tôi không kịp đáp ngay. Quay nh́n nàng, mặt nàng che ở phía sau tấm dù, nàng đưa mắt nh́n, có vẻ như bẽn lẽn.
Tôi nói:
- Nếu mẹ tôi đi, ắt tôi cũng theo mẹ đi.
Nói xong, th́ quay nh́n nàng một lần nữa, thấy mày mặt nàng đượm vẻ buồn rầu. Phút chốc bỗng thấy Tĩnh Tử ̣a khóc nói:
- Sáng nay vào pḥng ăn, em nh́n thấy anh Tam Lang vẻ mặt sầu năo? Chẳng lẽ trong ḿnh anh có đau ốm ǵ? C̣n nếu anh Tam Lang có điều chi thương cảm, xin anh đừng ngại nói ra cho em rơ, anh đừng xem em như người ngoài.
Tôi trầm ngâm ù lỳ không đáp.
Tĩnh Tử lại ôn tồn hỏi tiếp:
- Anh giận em đấy ư? Sao chẳng thèm đáp lời em hỏi:
Tôi dừng bước cất cao giọng nói:
- Ḷng tôi bồi hồi, chẳng rơ do nguyên nhân nào.Làm phiền a tỷ chiếu cố hỏi han, tự thấy xấu hổ c̣n biết nói năng ǵ! Chỉ mong a tỷ độ lượng thứ cho.
Tôi vừa bước đi vừa suy nghĩ. Bỗng nhiên tim máu giật ḿnh, không chịu đựng nổi, thất thanh la hoảng:
- Hỡi ôi! Ḷng tôi đau đớn ân hận thế này, ắt là không bao giờ nguôi được.
Tĩnh Tử tuy nghe rơ lời tôi, nhưng tuyệt nhiên chưa ngờ ra tâm ư tôi muốn nói ǵ. Nàng lặng lẽ không thốt lời nào cả. Nhưng từ đó gương mặt nàng nhuốm đầy ảo năo trông thật hết sức tiều tụy. Nàng rút tấm khăn hồng thật hết sức tiều tụy. Nàng rút tấm khăn hồng ra lau nước mắt, lầm lũi đi, xiêu xiêu lệch lệch. Nàng vẫn kiếm ra lời an ủi tôi, vừa an ủi tôi nàng vừa tiếp tục khóc măi, đến nỗi áo nàng ướt đẫm nước mắt.
Tôi kinh hoàng tự nhủ:
- Cả hai đứa chúng tôi cùng thê thảm thế này, ắt là không sống lâu được.
Gần trưa, chúng tôi về tới nhà. Tĩnh Tử và tôi, không đứa nào đến pḥng ăn dùng bữa.
CHƯƠNG MƯỜI TÁM
Chị tôi đi, chẳng mấy chốc đă được ba ngày. Lúc bấy giờ, gió tuyết dữ dội, tôi đóng chặt cửa sổ, ngồi im suy nghĩ. Lúc bấy giờ, tâm niệm tôi cùng với tuyết hoa gió băo theo nhau bay tán loạn vào khoảng trời biển mang mang. Tôi tư lự lâu lắm bồi hồi đứng lên lẩm nhẩm.
- Trời Xanh! Trời Xanh! V́ lẽ ǵ suốt ngày tôi mang cái khối u hoài gậm nhấm măi máu me, không cách ǵ xua đuổi cho tiêu tan đi được? Học đạo không thành, cuộc sinh nhai phôi phai tản mác. Th́ ngày sau ăn năn ân hận cũng muộn mất rồi.
T́nh là cái ǵ như thế? Tại sao nó liên miên đi sát lụy? Tâm thần con người ta không c̣n một chút thư thái thanh b́nh nữa hay sao? Một t́nh yêu thứ nhất? Một t́nh yêu thứ hai? Một t́nh yêu cứ bị buộc ràng có lẽ bởi t́nh nghĩa cứ xung đột nhau hoài.
Trời Xanh! Trời Xanh! Nếu Trời Xanh hỏi con yêu ai nhất trong đời con, nếu như hoàn toàn giả dối, ắt con sẽ bảo rằng: “Con yêu Phật nhất. Con yêu Tiên nh́”. Nếu như con giả dối lưng chừng, ắt con sẽ trả lời rằng: “Con không yêu ai hết cả”. Nhưng nếu ngày phán xét cuối cùng,Thượng đế hiền từ nh́n vào đáy mắt con mà nêu câu hỏi: - “Tam Lang! Thuở trần gian con đă yêu ai?” th́ ắt con đáp không ngần ngừ một chút: -“Con yêu Tĩnh Tử và con yêu Tuyết Mai”- “Con muốn cưới ai?” – “Con không muốn cưới ai hết cả. Con chỉ muốn lấy nhau mà không buộc phải lấy nhau suốt đời!” – “V́ sao như thế?” –“V́ ăn ở với nhau suốt đời, th́ ăn ở với nhau suốt năm suốt tháng. Ăn ở với nhau suốt năm suốt tháng ắt sẽ chán chường nhau, biến nhau thành những kẻ tệ bạc. Th́ đâu c̣n cái nghĩa của tam sinh thạch thượng cựu linh hồn? Con kinh hoàng trước cái mộng vô biên đang lù lù yêu sách những ǵ mà máu me xương xẩu phù du không thể nào đáp ứng. Con sẽ già, con sẽ chết, con sẽ ngày ngày chứng giám người vợ già, người vợ chết. Con không thể nào quan niệm được sự vụ đồng tịch đồng sàng đồng quan đồng quách? Và con cũng không đủ tàn bạo để mỗi lúc chán chường mỗi chộp lấy con vợ bóp cổ cho nó chết đi rồi quay lưng lại tự ḿnh bóp cổ ḿnh cho chết”.- “Nhưng chuyện ǵ phải quyết liệt từng phen như thế? Cứ ẩn nhẫn chịu đựng, rồi thời gian sẽ gúp con vượt qua mọi buồn đau ảo năo. Chiều nay con chán chường, biết đâu sáng mai con sẽ vui thú trở lại. Ngọc sóng xuống, ngọc triều lên, theo lẽ tiêu trưởng danh hư. Con hăy thuận theo, th́ thời gian chính là thang thuốc bổ”- “Nhưng thang thuốc bổ ấy, cuối cùng tiêu diệt mất sinh mệnh con. Th́ kể làm chi những phen nó tạm thời xoa dịu?”
Tôi lẩm nhẩm cuộc đối thoại năo nùng kia. Cuộc giải đáp không bao giờ có lời đáp viên măn tự cổ chí kim.
Tôi nghĩ tới Kiyoko Tĩnh Tử… Tôi nghĩ tới…
I thought of Kiyoko magnanimous and high of spirit. She ws also exceedingly good and profound in learning.Yet, judging from her eyes, she held rich promises of love, and was much to be feared. Even if I were a general of Yu or Yen (modern Peking) I could not bear to take up a sharp steel blade to drive this soft, attractive creature to the northern desert sands.
Tôi nghĩ tới Tĩnh Tử bao dung từ bi cao nhă, thông tuệ tuyệt vời. Nhiên dĩ nhăn ba quyết chi, tắc hưu nhi nữ t́nh trường, thù kham úy bố. Cho dẫu thân phận tôi lúc bấy giờ làm U, Yên lăo tướng, cũng chẳng thể nào vung cương đao tuệ kiếm, xua nàng nhi nữ kiều diễm nọ về sa mạc Bắc phưong. Hỡi ôi! Lời thơ nào nói về b́nh minh Bắc Húc một lần kia như thế?
B́nh minh nhất
hiện phương mờ
Mai hồng Bắc Húc gieo hờ hhững sương
Hành hàng phụ nữ du dương
Mở phơi phóng nhiệm môi hường phiêu phiêu
Con người đăng khí vân tiêu
Vào cung Tử Diệt đăng kiều Hóa sinh
Người ôi tơ tưởng bên ḿnh
Mây trời Bắc Húc tơ t́nh tóc sương
(Appollinaire)
Vốn trước kia, tôi về Nhật Bản cốt để t́m về viếng thăm từ mẫu. Th́ như vậy là thuận cái đạo trời và cái lư đất. Một t́nh lư tôi phải t́m cho ra trên mặt đất hoang liêu. V́ lẽ chi từ đó, tôi vướng vào bao nhiêu thứ t́nh thứ nghĩa mà sức lực b́nh sinh không thể nào kham cho hết. V́ lẽ chi một phen giáp mặt nữ lang kiều diễm nọ, tức thời bao nhiêu liên miên t́nh hoài quyến luyến xô ùa nhau tới vây bọc tôi ngột thở không lối thoát thân? Phụ ḿnh, phụ người, không c̣n đâu chỗ đất yên vui. Hỡi ôi! Lụy t́nh là cái chi như thế! Nan b́nh vưu oán, lịch cổ giai nhiên. Tôi nay há c̣n dám bỏ thân về với cái triều đ́nh tan hoang u thảm nọ, tiêu diệt xuân xanh ở giữa cơn sầu trận oán? Phật bảo: “Phật tử ly Phật Tổ thiên lư, đương niệm Phật giới” (Phật tử xa cách Phật mấy ngàn dặm, vẫn phải ghi tạc lời giới huấn của Phật). Tôi nay về sau ắt phải tŕ giới vi cơ sở, kỳ thứ cơ hồ? Phải vậy chăng ru?
Tôi miên man tư lự như thế, chợt cảm thấy đoạn hoặc chứng nhân, gạt bỏ hết mọi ư niệm hồ đồ do nhan sắc kiều diễm hấp dẫn, th́ ḷng bỗng thấy thư thái dị thường, quyết tâm quay về t́m sư phụ, để giăi bày mọi niềm ăn năn sám hối. Tôi cũng nghĩ rằng sự đó, quyết nhiên không thể nào bẩm bạch với mẫu thân. Mẹ tôi mà biết được, th́ mọi sự hỏng bét hết cả.
Hốt nhiên em gái tôi cầm một lọ hoa thêu bước vào:
- A huynh! Đây là đóa hoa em tự tay dệt theo thế thái “Từ Khê”. A huynh coi xem có được chăng?
Tôi không nói lời nào, lặng lẽ nh́n đứa em. Chợt thấy ḷng đau như cắt; tôi muốn nói cho em tôi biết là ḿnh đă quyết định rời gia đ́nh ra đi, e sợ rằng nói ra th́ công cuộc sẽ hỏng mất.
Đến khi em tôi đi rồi, tôi nén ḷng không được, gật đầu xuống bàn mà khóc tầm tă một trận.
Đêm đó ḷng tôi vấn vít ngổn ngang như ngàn vạn ánh mây ở trên trời ùa về một lúc. Tôi nghĩ tới gương mặt tiều tụy của Tĩnh Tử ngày hôm đó, Nàng sắp đau ốm rồi. Dường như nàng đă suy gẫm thấu linh hồn hoang liêu sa mạc của tôi, không c̣n đâu đất đai thôn làng để cư lưu được nữa. Ngày nay kể ra chúng tôi đă quen thân nhau ngần ấy, lễ giáo nghiêm ngặt chẳng có ǵ ǵ cản trở, tại sao tôi không thử đánh bạo tới pḥng nàng một phen tối hậu, đem hết cuộc đời ḿnh ra kể lại đầu đuôi ngành ngọn cho nàng nghe, hoạ chăng nàng sẽ tha thứ hết? Nàng cũng là một nhi nữ phi phàm, t́nh tố thăm thẳm, th́ tôi câu nệ ǵ mà không thử bộc bạch? Chuyện ǵ phải vội vă hấp tấp bỏ đi, không có lời từ biệt? Không biệt mà ly? Có lẽ nào như thế?
Nghĩ như vậy, tôi liền xốc áo, bước xuống thang gác. Trong ḷng vẳng nghe như có âm thanh nào trỗi dậy:
- “Ta hăm hở bước chân phù động, bởi vong t́nh nên thái thượng vong tâm. Nàng điêu linh thân gái liễu bồ, v́ giận phận hóa ngang tàn tính mệnh… ”
Xuống tới hành lang, chợt nghe âm thanh đàn cầm. Tôi biết đó là tiếng cây “bát vân cẩm” của mẹ tôi, do Tĩnh Tử bấm dây huyền lúc đó. Nàng rất thích gảy khúc đàn lạc Mai Hoa. Gảy tới đoạn “ Dạ thiều thiều, du du gió lạnh, đài gương bóng nhạt, một ngọc đèn chong… mắt dầm giọt lệ… ” chợt dừng hẳn lại, cung điệu ră rời không ngân lên được nữa. Dường như nước mắt nhuốm ướt dây huyền không phát tư âm đươọc nữa.
Tới khung cửa sổ tôi đứng lại im ĺm. Chợt nghe tiếng em gái tôi:
- A tỷ, bức gấm thêu chị dệt sáng nay đă xong chưa?
Tĩnh Tử than một tiếng đáp:
- Chị muốn dệt cho anh Tam Lang một chiếc cà vát, thế mà ngày này qua ngày khác vẫn chưa xong chị thật là đứa vụng tay lười lĩnh quá.
Tôi biết em tôi c̣n thức, định quay gót. Chợt nghe Tĩnh Tử ảm đạm khóc lóc nói tiếp:
- Em có rơ a huynh v́ lẽ chi suốt ngày cứ u sầu ảm đạm như thế không?
Em gái tôi đáp:
- Em cũng chẳng rơ duyên do. Sáng nay lại thấy a huynh ngồi một ḿnh gục đầu lên bàn mà khóc liên miên. Chẳng hiểu v́ sao như thế. Em thật lấy làm lạ. Nhưng không dám đem chuyện ấy nói lại với a nương. A tỷ bày cho em một cách ǵ an ủi a huynh được không
Tĩnh Tử đáp:
- Chẳng có cách ǵ được cà. Chỉ c̣n biết chờ ngày chị trở về Sương Căn, em sẽ gắng sức giúp chị, yêu cầu a huynh cùng đi. Chị về nhà ắt sẽ t́m ra cách khiến a huynh hết phiền muộn. A huynh tới nhà chị, em và chị hăy thay phiên nhau tṛ chuyện suốt ngày giải muộn cho a huynh, chắc là có thể nên được lắm. Em có nhận thấy a huynh mấy ngày rày mặt mày gầy ốm! Thật khiến chị buồn khổ vô cùng.Chị có một điều muốn hỏi em. Em có biết a nương, a di, hoặc a tỷ, có nói lời nào với a huynh chăng?
Em tôi đáp:
- Em chẳng có nghe ǵ hết.
Tĩnh Tử không nói thêm lời nào. Lâu lắm, than một tiếng:
- Hay là chị có hành vi ǵ đắc tội với a huynh chăng? Chị tuy không thông minh, há chẳng rơ ǵ hết cả hay sao…
Nói tới đó, lại thở dài một trận nữa. Rồi nói tiếp:
- Chờ đến sáng mai, chị sẽ yêu cầu anh Tam Lang giải thích…
Rồi thanh âm thổn thức tắt lịm dần, không c̣n nghe ra tiếng ǵ nữa…tôi xúc động vô cùng trước t́nh cảnh đó. T́nh yêu của nàng quá sâu thẳm. Tôi thấy tê buốt khắp linh hồn, nước mắt lại trào ra. Quay về pḥng gác, tôi ngă lăn vào giường.
[1] Mấy tiếng “dự” và “giao đại” nên đọc chậm một tí, để khỏi lộn nghĩa.
[2] Bà d́ kia ăn nói mạch lạc, ôn tồn sắp nhiếp dẫn ngôn ngữ vào một vấn đề gay cấn nêu ra.
[3] Bản Anh ngữ dịch nhiều đoạn thật linh động thơ ngây.
CHƯƠNG MƯỜI CHÍN
Trời vừa chớm rạng đông, nỗi bối rối trong tôi chợt giảm nhẹ đi chút ít. Tôi tự nhủ: ḿnh đă t́m ra chốn an tâm lập mệnh rồi. Rửa mặt xong xuôi, tôi lại bàn cầm bút, tư lự bồi hồi một chặp, rồi viết lá thư này:
Gởi Tĩnh Tử cô nương.
Than ôi, tiểu đệ xin cùng chị vĩnh biệt. Tiểu đệ thật ra là một nhà sư “tam giới câu túc” suốt đời không được cùng phụ nữ chung sống một mái hiên. Thịnh t́nh của cô nương ân ốc, cao nghĩa can vân, tiểu đệ không phải là thân gỗ đá, há đâu không cảm kích vô cùng.Nhưng em vốn sinh ra đời dưới một ngôi sao bạc mệnh gặp bao nhiêu chuyện đau khổ trên đường đời không làm sao nói hết. Em đâu nỡ đem thân phận nguy khổ phiêu linh của ḿnh làm rầy rà cuộc sống b́nh sinh của chị? Nay em lên đường tay cầm gậy thiếc bước đi, làm một “ viễn đầu đà” lang bạt. Trần trần sát sát, hội diện vô do.
(Today this hand of mine takes the Buddhist staff and I become a far roaming monk. I will wander far and wide; there will be no opportunity for us to meet again…)
Ĺa nhà đi vội vă thế này, duy chỉ nhờ chị ở lại, đem ḷng độ lượng từ bi tha thứ cho em, thay em ma bẩm báo lại với mẹ, với d́, giải thích tấm ḷng em cho mọi người rơ. Chị khuyên ủy mọi người đừng v́ em mà phiền muộn, chị sẽ khéo lựa lời khuyên nhủ cho mẹ già chịu gắng ăn uống cho no, đắp chăn cho ấm, như thế là thương con rồi.
Chị rơ chăng? Em đi là phải. Dù sao cuộc sống cũng c̣n chỗ để đi. Bước tới bước lui. Bước lần tối hậu nào v́ sao chị có biết mọi người yêu nhau đều ở trong t́nh cảnh “đă sinh cùng nước cùng th́, cùng nhau không biệt mà ly đó là… ” mọi kẻ yêu nhau đều đă chết ngay tử thuở sơ sinh. Tuy nhiên dù sao, -Why one has to raise up your dead, who perhaps have not died after all… Dù sao mỗi người ta c̣n có bổn phận làm hồi sinh trở dậy những kẻ chết của ḿnh (và chính cái linh hồn ḿnh đă chết) v́ những kẻ chết đó biết chừng đâu chẳng chết thật sự đâu…
Ấu đệ Tam Lang hàm lệ đảnh lễ.
Tam Lang
Viết xong lá thư, tôi thay đổi y phục, vận vào áo quần đi đường. Tôi đem lá thư đặt vào chiếc giỏ bằng rạ khô, mà hôm trước Tĩnh Tử đă đem đựng trái cây tới tặng tôi. Tôi biết rằng sau khi đi thế nào Tĩnh Tử cũng lục soát căn gác và sẽ t́m thấy là thư trong chiếc giỏ ấy. Gói ghém soạn sửa xong xuôi đâu vào đó, tôi ngẩng nh́n đồng hồ: bảy giờ sáng. Chuông đồng hồ gơ “bong bong” như giục giă tôi lên đường. Lúc bấy giờ a mẫu, a di chắc là ở pḥng ngủ đang loay hoay xếp đặt y trang phục sức cho em tôi, Tĩnh Tử và người bếp nữ tỳ chắc là đang ở bếp, hẳn nhiên là không lưu ư tới tôi.
Tôi lặng lẽ len lén ra mở cổng thoát đi. Bước đi mấy bước, ngoảnh đầu nh́n lại chợt thấy Tĩnh Tử xăm xăm theo gót… Mái tóc ḷa x̣a phủ xuống vai, rơ là nàng chưa kịp chải tóc.
Chợt nghe nàng bàng hoàng hổn hển hỏi:
- Tam Lang, đang tinh sương thế này anh đi đâu thế? Tuyết giá c̣n chưa tan anh chớ xông pha bừa băi như thế. Điểm tâm đă sẵn, sao anh không chờ tí chút?
Tôi kinh hoàng, giở mũ chào nàng, kính cẩn đáp:
- Mấy ngày gần đây, tôi uễ oải trong người, lười biếng không tới hỏi han a tỷ mỗi sáng, mong a tỷ thứ cho. Bữa nay muốn đi ngắm cảnh Bạch Long Bất Động Tôn Thần cần phải đi trước lúc tuyết tan. Rất mong a tỷ đừng bận ḷng v́ tiểu đệ.
Tĩnh Tử bước tới trước mặt tôi, ngạc nhiên hỏi:
- Tam Lang v́ lẽ chi bất th́nh ĺnh mặt mày biến đổi tái mét ra như thế? Cảm mạo chăng?
- Không.
- Thế th́ tại sao?
- Tiểu đệ không rơ. A tỷ nhận thấy đúng như vậy sao?
- Đúng như vậy. Tam Lang đừng giấu giếm em…
Bỗng dưng ḷng tôi trào lên một nỗi ǵ khôn tả. Trong một sát na thiểm động, linh hồn tôi bỗng chất chứa một tư niệm ǵ bất khả tư nghị. Tôi la to:
- Những kẻ hoằng đại chết. Chết. Bọn họ chết. Cô nương nh́n lên? Và ấy ai tại đó? ( The high ones die, die. They die. You look up and who’s there?)
- Dễ dễ lắm. Ở tại bên anh. Em đánh hơi nghe niềm ai oán… ( Easy ,easy…It is on your side. I smell your grief.)
- Tam Lang nhầm rồi Tam Lang phóng đại sự thật. Tam Lang phải ở lại yêu thương và chết. Yêu thương và chết - Love and die.
- Nhưng tiểu đệ đă chết thừa thăi thái thậm rồi. Song trùng nhị điệp rồi.
- Thế vẫn c̣n chưa đủ. C̣n một lần tối hậu nguy nga…
Chợt nàng mở to hai mắt nh́n tôi. Tôi kinh hoàng không thốt lời nào cả.
Môt chặp… hai chặp… ba chặp… Chợt nàng dịu dàng lim dim hai con mắt lại, chậm răi đưa hai bàn tay ôn tồn ấm áp đặt lên trán tôi, và bàn tay kia nắm lấy cánh tay tôi, ngậm ngùi nói tiếp:
- Đừng nói ǵ nữa cả. Viễn vông biện luận chả nghĩa lư ǵ. Anh đang lên cơn sốt. Cuộc đi này phải đ́nh chỉ. Yêu cầu anh lập tức quay trở vào nhà vào giường nằm yên nghỉ. Chờ em bẩm báo với a mẫu…
Tiếng nói nàng run run thấp giọng, nhưng bao hàm một niềm kiên quyết dị thường.
Tôi thốt lời ấp úng:
- A tỷ thái quá tế tâm chiếu cố. Tiểu đệ chỉ thấy hơi chóng mặt qua loa. Chính v́ thế nên có ư ra ngoài rảo rong một cuộc cho khuây tâm trí, hô hấp không khí ban mai. Xin a tỷ để cho tiểu đệ thong dong bách bộ một chặp. Vài giờ sau, tiểu đệ sẽ quay trở về được chăng?
Tĩnh Tử thản nhiên nh́n tôi, đưa tay sửa lại mái tóc, thở ra một cái nhè nhẹ, một chặp cất tiếng liền bảo:
- Được để em theo chân anh cùng đi.
Tôi hốt hoảng vội vă nói:
- Há dám phiền gót ngọc! Tiểu đệ đi một ḿnh cho thư thái. Không có ǵ phải ngại, a tỷ ạ.
- Tĩnh Tử hơi nhíu hàng long mày, gắng chế ngự ḍng nước mắt, ngậm cười mà rằng:
- Không nên như thế. Dầu phải tan xương nát thịt, em cũng quyết đi theo bảo vệ Tam Lang.Huống chỉ một vài giờ đi bộ. Tam Lang đừng có ngoan cố như thế.
Tôi đành bó tay, không t́m ra lời ǵ để khước từ. Cùng Tĩnh Tử chậm răi bước đi. Trên đường tuyết rơi xán lạn, tôi ngẩng nh́n khuôn mặt phù dung. Trước ánh sáng tuyết pha vào, dung nhan càng diễm lệ tuyệt luân.Linh hồn tôi lại một phen bôn đằng dao động. Tĩnh Tử từ từ đưa bàn tay ngọc nắm chặt bàn tay tôi, hoặc sờ vào mặt mũi tôi coi xem nhiệt độ máu me xương xẩu tôi như thế nào. Nàng c̣n định nói ǵ? Nàng không nói ǵ nữa cả.{La vérité exprimée sans compromise à toujours des bords déchiquetés).
Có phải nàng đương nghĩ như thế không? Hay là chỉ riêng tôi nghĩ như thế. Sự lặng lẽ của nàng là thuận theo? Hay là tự nhẫn? V́ thuận tong mà tự nhẫn, và tảng lờ như không rơ ư tôi? Hay thật t́nh nàng không ngờ ra ǵ hết? Nàng muốn tránh nói tới ư nghĩa cuộc đi kia? - “Chân lư thốt ra không thỏa hiệp, bao giờ cũng có mép ŕa tả tơi…? ”
Không biết. Tôi không thể biết.
Chẳng bao lâu, chúng tôi đă tới bên băi biển, chỗ vùng cát lơm xuống. Lúc bấy giờ, đương lúc ngọn triều rút xuống. Tĩnh Tử sập hàng lông mi, dường như đang suy gẫm… Tôi thấy nàng mặt mày ảm đảm cùng cực. Tôi thương cảm đưa cánh tay ṿng ôm thân nàng, khuyên nàng nên ngồi nghỉ ngơi một chặp. Tĩnh Tử mơ hồ nh́n ra biển rộng không nói lời nào, thuận theo lời tôi, ngồi xuống trên mô đất trắng khô ráo. Lúc bấy giờ tâm hồn tôi đă có phần tỉnh táo, trấn định.Mặt mày không c̣n nóng bỏng nữa, nhưng vẫn ngồi im ĺm trầm mặc. Tĩnh Tử dường như cũng không c̣n bi thảm nữa, nhưng vẫn đưa mắt mơ hồ ảm đạm nh́n mặt biển lấp lánh sóng xanh.
Lâu lắm, lâu lắm. Chợt nàng víu lấy vai tôi buồn bă hỏi:
- Tam Lang , tư lự cái ǵ triền miên như thế? Tam Lang có vui ḷng nghe tôi nói ? đừng cho là đường đột sỗ sàng?
- Chuyện ǵ thế hả a tỷ?
- Bữa nọ anh tiếp nhận lá thư từ Hương Giang tới, một lá thư nho nhỏ màu hồng, li ti đầy những chữ Anh Cát Lợi và kư tên “Miss Roberts” Lá thư đó của cô gái con nhà nào như thế? Em có thể được phép yêu cầu anh cho rơ sự thật hay không? Em nhận định nét chữ của nàng thật là khả ái khiến người nh́n sinh quyến luyến ngay. Rất mực là trân hoa cách thể…Sao nàng lại dùng cái nét chữ tân kỳ loăng quăng tế nhị từ tả sang hữu mà mê hoặc tâm thần Tam Lang? Khiến Tam Lang mơ mơ màng màng tơ tưởng đâu đâu không biết ǵ đến sự vật xung quanh ḿnh nữa cả? Em trong ḷng quyết nhiên đoán định rằng ư hẳn Tam Lang thương cảm cái con người đào hoa bạc mệnh lạ lùng kia. Tam Lang nay có thể vui ḷng v́ em mà nói rơ sự thật cho nghe chăng?
Bỗng nhiên nghe nàng nói một việc bất ngờ như thế, với giọng nói vừa thong dong vừa sầu khổ, khiến tôi như từ trên trời rớt xuống, không chuẩn bị ǵ ra ǵ được cả để đáp, tôi ngồi lặng thinh như khúc gỗ đăm chiêu, như ḥn đá đờ đẫn.
Tĩnh Tử vẫn tiếp tục thanh vận chậm răi kia:
- Tam Lang, v́ lẽ chi ngậm miệng ra như thế? Anh không muốn cho em rơ một chút nhỏ nào về câu chuyện ấy hay sao?
Tới lúc bấy giờ, tôi mới thủng thẳng đáp:
- Cô ấy người quê quán ở Madrid. Cha của cô ấy chính là ân sư của tiểu đệ.
Tĩnh Tử nghe tôi nói như thế, th́ mắt nàng rung động, thần hồn hoang mang, dường như cực cùng thê thảm tâm sự. Từ từ nói tiếp:
- Thế th́ chắc cô ấy là một người kiều diễm tuyệt luân , Tam Lang làm sao có thể quên cho được? Và từ đó…
- Từ đó? A tỷ định nói ǵ?
- Alors vient le chant des fiancailles du Ciel… Và từ đó trở dậy bài ca hôn phối của Trời Xanh?
Nàng nói một cách nghe như hoan lạc vui tươi mà thật ra chứa chất mối sầu ǵ khôn tả.
- A tỷ lại rỡn tiểu đệ rồi.
- Sao là rỡn?
Nàng vừa hỏi vừa đưa mắt đăm đăm nh́n tôi,hai đôi anh đào c̣n khép mở dở chừng, như muốn ḍ hỏi đáy ḷng tôi và xem xét cơi ḷng tôi đang hướng t́nh yêu về phương nào như thế. Tôi nh́n nàng thấy dong nhan tiều tụy, chợt hai mắt nàng rớm hồng. Tôi biết rằng người con gái ấy thiên hoài hoạt bát, lúc bấy giờ sóng t́nh trùng điệp dâng lên trong mối phập phồng vô hạn. Tôi đứng trước một t́nh hống quẩn bách dị thường. Không biết ăn nói thế nào cho phải.
Lát sau, lấy vẻ nghiêm trang tôi đáp:
- A tỷ hăy nguyên lượng ḷng tiểu đệ. Chất vấn nhiều như thế làm ǵ? Thật t́nh tiểu đệ chẳng có mối quyến luyến nào trong ḷng cả. C̣n như mấy ngày rày phiền muộn miên man, th́ ấy chẳng là phải như a tỷ tưởng. Tiểu đệ đă đi ṃn hai gối khắp những ngă đường dọc ngang khốn khổ, ngày nay đă như người ở cơi khác mà về đây , chẳng mơ ṃng tơ tưởng ǵ với cuộc thế mơ hồ này nữa. Đó là điều a tỷ cố nhiên là chưa biết.
Tôi nói xong, Tĩnh Tử phất tay áo, che mặt khóc
- Nếu thật như vậy th́ Tam Lang đă xem em như kẻ qua đường. Làm sao em có thể sớm biết được điều đó?
Một lát sau nàng nói tiếp:
- Ôi! Tam Lang! Anh thật ra hướng về nẻo nào? Anh hoàn toàn hướng về người đẹp ấy, nếu không th́ làm sao anh nỡ nhẫn tâm coi nhẹ tâm nguyện của hai bậc già nua mẹ và d́?
Nghe nàng nói thế, tôi bồi hồi măi, càng không nỡ làm tổn thương mối t́nh của nàng. Ấy thật là: dẫu ĺa ngơ ư c̣n vương tơ t́nh…
Tôi bèn thu góp lại những tơ vướng víu cũ lên tiếng bảo:
- Tiểu đệ đâu dám như thế. Mọi điều nói vừa rồi, chẳng qua cũng là rỡn chút ít đấy thôi. A tỷ hà tất phải bận ḷng khiến sợ hăi không c̣n biết ăn nói ra sao? Sự thật là tâm sự tiểu đệ có phần bối rối, nên lời nói sơ suất đấy thôi. A tỷ yêu mến em sâu xa lắm, xin a tỷ hăy thứ cho, th́ em đa tạ. A tỷ bằng ḷng như thế chứ?
Tĩnh Tử nghe tôi nói thế, nửa như vui nửa như sầu, nghiêng đầu tóc xuống vai tôi, rồi như giữ lại không thốt nữa cái điều đang định nói. Tôi an ủi:
- Bi thương là điều chẳng nên. Tốt nhất là nên quay về vậy.
Tĩnh Tử sầu oán chợt tiêu tan đi nhiều tươi cười đứng lên, cầm tay tôi hôn vào một trận.
- Tam Lang, hăy nhớ thế này. Từ nay bất cứ muốn đi đâu, nên cho em đi cùng đi theo với, th́ ḷng em vui sướng ngay. C̣n như sáng nay anh xăm xăm xông sương gió đi một ḿnh như thế, há chẳng là khiến cho người ta lo ngại cho anh lắm hay sao?
Tôi liền đáp:
- Xin ghi nhớ điều ấy.
Tĩnh Tử lúc bấy giờ cúi mặt xuống nhặt một chiếc vỏ nghêu màu hồng lục lóng lánh, cầm trong tay lăn qua lăn lại mấy lần, rồi đặt xuống trên mặt đất. Bề ngoài trông nàng có vẻ rất hân hoan. Chúng tôi sánh vainhau chậm răi bước về. Trời bỗng trở màu u ám, như muốn mưa tuyết, mà lại chẳng mưa, trên đường chẳng có người đi, chợt thở ra một tiếng.
Tôi lo ngại hỏi:
- V́ lẽ chi thở ra như thế?
Tĩnh Tử đáp:
- Tam Lang có điều không vừa ư trong ḷng, th́ em không thể vui được.
Tôi nói:
- Tiểu đệ chỉ mong a tỷ hân hoan thôi. Lúc bấy giờ về đă gần tới căn nhà chơ vơ bên chân núi. C̣n cách nhà chỉ vài mươi bước thôi. Tôi dừng chân nói:
- A tỷ về trước đi, an ủi mẹ già. Tiểu đệ lại đằng nhịp cầu gỗ đằng kia lượm nh8ạt một tư vỏ ṣ đem về tặng a tỷ. Cho phép em vài mươi phút vắng mặt nhé. Chỉ ngại a tỷ mong ngóng. A tỷ bằng ḷng hay không?
Tĩnh Tử nói:
- Được lắm.Em bằng ḷng về trước, lo cơm sáng cho anh.
Nói xong, cầm lấy tay tôi, nghiêm thân nói:
- Tam Lang, sớm về nhé. Em và em gái anh cùng chờ anh sớm về để cùng ăn điểm tâm. Tối nay chúng ta sẽ cùng ngắm trăng chiếu trên tuyết.
Tôi đưa mắt nh́n bàn tay tuyết bạch băng thanh của nàng, có hiện màu gân xanh lợt lạt, không nỡ bỏ đi ngay, bồi hồi một lúc lâu:
- Kính tạ a tỷ đối đăi ân cần.
Nàng dời chân dáng đi yểu điệu .Nàng lặng lẽ. Nhưng v́ lẽ ǵ trong vắng lặng đ́u hiu không khí, rơ ràng tôi nghe tiếng ca ngâm… Giọng của ai? Cùa một nương tử nào trong huyền thuyết? Của Diotima hay là tiểu thư quê quán Tây Ban Nha Madrid? Hẳn là không phải? Nhưng lời ca phảng phất mối sầu nào từ Dante? Beatrice Portinari? Hay Cosima Liszt???
Già suona
mattutno, lento, lento.
Ritorno a casa e non veggo la via
Gli occhi lasciai teco e il sentimento!
E ne portai con me la gelosia…
(Đă
nghe vang động chông mai
Lễ là kỳ tảo, hội là cưỡng câu
Tôi về nhà cửa sương thâu
Bước đi mà chẳng thấy đâu con đường
Bên chàng thiếp đặt t́nh thương
Mắt my môi miệng máu hường b́nh sinh
C̣n riêng mang măi bên ḿnh
Niềm ghen tuông với bất b́nh xa xuôi…)
CHƯƠNG HAI MƯƠI
Tôi đưa mắt nh́n theo Tĩnh Tử. Ngậm ngùi than một tiếng:
- Tơ t́nh ràng buộc ḷng người chặt chẽ quá!
Tôi gắng cưỡng chế sóng tâm t́nh, vội vă quay gót ṿng quanh chân núi. Đang bước đi, chợt gặp người phu kéo xe tay, tôi gọi lại, leo lên xe ngồi, thẳng đường tới nhà ga. Mua vé tàu xong, tàu hỏa chuyển bánh, thôi thế th́ thôi…
“Who ran to
help me when I fell,
And would some pretty story tell,
Or kiss the place to make to make it well?...”
(Ai người ai kẻ
giúp tôi
Lúc tôi té giữa khung đời dở dang
Ai đăm chiêu kể chuyện vàng
Ai hôn chốn cũ cho dàn mộng xinh…?)
Hai ngày rưỡi sau, tôi tới Trường Trĩ (Nagasaki). rồi xuống tàu thủy sang Trung Hoa. Bấy giờ nh́n lại cảnh mặt biển đă từng chứng giám ngày tôi về Nhật…
Hai đoạn đời! Cách biệt nhau như trời cao và đất thẳm. Tôi đem hết bao nhiêu giấy mực và tặng vật Tĩnh Tử trao cho tôi, tôi đem quăng hết vào ḷng biển. Tự nhủ: như thế là hết. Trút sạch làu tàu mọi kỷ niệm đau xót vào trong ḷng nước ngàn năm nguôi lănh…
- I told myself that the sorrows and trouble of my heart had also been swallowed into oblivion by the same waves…
“In over a year
and a half,
I’ve only sung it one,
And I don’t suppose I shall sinh it again
For months and months and months”
Đó là thơ của ai tôi không c̣n nhớ rơ. Nhưng nó về bây giờ giữa lúc tôi quyết liệt quên quên, trên mặt đại dương ngày nọ đă từng nh́n thấy tôi cao hứng dịch thơ Byron. C̣n lại ǵ đâu của ngày nô nức cũ?
“Hơn một năm
rưỡi trời tôi đă hát
Chỉ một lần tôi lên giọng cao ca
Và tôi tưởng không bao giờ c̣n hát
Lại một lần suốt tuế nguyệt dôi da
Bên cành hồng thụ phôi pha
Càn khôn riêng một đời ta hư phù…
Anh hoa phát tiết sa mù
Mùa dâng nhị bội sương phù du tuôn…”
C̣n lại ǵ đâu? Đâu c̣n ǵ lại (cại ḷn) của ty hào hoang mao nương tử. Dù nương tử ôn tồn thùy mỵ nhe răng cười huyền bí một đêm kia. Dù nương tử ỡm ờ ôi cợt ghẹo! Cái tồn sinh tại hạ mép bên ŕa…
Tôi hối tiếc
từng cơn yêu đắm đuối
Tôi bàng hoàng sống từng trận nam phương
Hồ phương diện gió phương lan lầm lũi
Biển phong lan triều nam diện lên đường.
Tôi nghĩ tới tháng ngày chuyển dịch
Những thay h́nh đổi dạng mở phơi
Trong ly nước mộng tuyệt vời
Với sầu giao động nỗi đời giao thoa
Hồn trong định mệnh đọc ra
Hỡi ôi dâu biển đầu hoa mơ hồ
- Blame not my
rute! For he must sound
Of this and that as liketh me.
Đừng lên án tỳ
bà cung bậc
V́ nó ngân huyền mật nọ kia
Như niềm hối tiếc bốc tia
Như hồn hoài vọng mép ŕa tồn liên
Tỳ bà hỡi! Triền miên trở giấc
Lần lao công tối hậu một lần
Rồi ra lăng phí vô ngần
Sơ đầu chung cực đây lần sơ khai
Bởi chưng cung bậc ngân dài
Chớm qua dứt tuyệt an bài đă xong…
Cung tỳ bà hỡi song song
Về sương nhị bội bên ḍng tịch nhiên
(My lute,
awake! Perform the lasts
Labour that thou and I shal wate,
The end that I have now begun;
For when this song is sung and past,
My lute, be still, for I have done.)
Hỡi giấc ngủ
làm tiêu tan phiền năo
Đứa con yêu của hắc dạ u nùng
Bồ bịch với tử thần từ muôn thuở
Nảy sanh trong vùng tĩnh tịch thân uyên
Xin giải khứ cho ta niềm uể oải
Và liên tồn thiết lập ánh dương quang
Phục hồi lại lăng quên sầu suốt xứ
Để triều ngày về kịp lúc than van
Những băo tố từng đánh ch́m
xuân xanh mộng
Giúp nhăn quan đủ sức khỏe muôn vàn
Niềm khinh thị cuồng kiêu dâng trống rỗng
Chẳng cần chi đêm phi lư điêu tàn
(Care-charmer
Sleep, son of the sable Night,
Brother to Death, in silent darkness born;
Relieve my languish, and restore the light
With dark forgetting of my care return,
And let the day be time enough to mourn
The shipwreck of my ill adventured youth;
Let walking eyes suffice to wail their scorn,
Without the torment of the night’s untruth.
(Daniel)
Giấc Hy Lạp anh
hùng Ulysse hỡi
Hăy về nhanh về gấp ở bên ta
Cùng sở hữu những bờ xanh bến lục
Gây năo phiền là giông gió đại dương
Và tại đây ta giải phóng phiêu bồng.
Ngồi chứng kiến những lao công hỳ hục
Suốt bốn mùa trong thăm thẳm trùng dương
Ngày hoan lạc sát na tươi thắm nhuộm
Suốt đêm trường nằm ngủ mộng tinh sương
(Come worth
Greek, Ulysses come
Possess these shore with me;
The winds and seas are troublesome,
And here we may be free.
Here may we sit, and view their toil
That travail on the deep
And joy the day in mirth the while,
And spend the night in sleep)
Sau hai ngày trên tàu triền miên cơn cớ phiêu bồng ra như thế,chúng tôi đă cập bờ Thượng Hải. Tôi lên bờ, lập tức giấn bước vào đô thành. Sắm vội một bộ y phục tăng lữ, tịch nhiên hướng về Vũ Lâm. Tôi vốn xưa nay hâm mộ cảnh đẹp Thánh Hồ, bấy giờ thuận đường ghé viếng một trận cho thỏa tâm nguyện b́nh sinh. Lúc đến bên bờ Tây Tử Hồ, cảnh vắng lặng bao la khiến tôi mở rộng mắt nh́n suốt buổi, phiêu nhiên hẳn ngoài ṿng lao lung khổ nhọc trần hoàn.
Phải rồi. Phải rồi. Thiên nhiên là cơi rộng từ bi, ban cấp cho con người cái kho tàng vô tận. Tôi nghe rơ giọng Thiên Nhiên man mác vỗ về.
- “Lúc ngươi yêu ta, ta cho người toàn thể vừng dương vừng nguyệt và ngàn sao trên trời, để đùa chơi cho thỏa mộng. Ta cho ngươi toàn thể thời gian vĩnh viễn của Thời Thể trong một thiểm động sát na. Ta cho ngươi toàn khối hùng cường núi non giáp trĩ, cổ thụ lâm tuyền trong một v́ng tay gh́ siết. Ta cho ngươi toàn khối đại hải sông hồ trong một nhịp nhập phồng của hồn ngươi náo nức…”
- When you love me. I gave you the whole sun and stars to play with. I gave you eternity in a single moment, strength of the mountains in one clasp of yours arms, and the volume of all the seas in one impulse of your soul”.
Tôi bước lên một chiếc ghe con h́nh hài giống như quả dưa gang. Hướng về phía Mao Gia Phụ (bến tàu Mao Gia). Tôi khoác áo kiểm điểm hành trang, t́m tới chùa Linh Ẩn. Tức là nơi chốn mà Tống Chi Vấn từng vịnh:
“Lâu quan
thương hải nhật
Môn đối Chiết Giang Triều”
(Lầu gác ngóng
về phía mặt trời trên biển xanh.
Cửa ngơ đối diện với triều trước Chiết Giang).
Chiết Giang
triều nước xuôi dài
Vừng dương ngóng mộng lâu đài biển xanh
Hồng môn đối diện đô thành
Thành đô diện đối tŕ hành lữ cung
Tiền môn lù hiện liên tùng
Khách đường phục chí tao phùng chỉn e
Buông rơi hành lư trên hè
Sa di chất vấn ai dè khách xa
Từ đâu đất trích tại nhà
Đừng chờ đợi tịch nhiên là ngỗng xưa
Hồn linh giải tỏa không ngừa
Tằng kinh thương hải xin chừa vũ vân…
( I went to the monastery door and thenon to the visitors’ reception hall. After I had put my baggage outside the hall to the left side. I went to the right sight and stood as immovable as the proverbial swan –Liberavi animan meam”-I have freed my soul).
Một chặp lâu sau một nhà sư ra hỏi:
- Đại sư từ đâu lại?
Tôi đáp:
- Từ Quảng Châu lại.
Nhà sư nghe nói th́ hân hoan mà rằng:
- Quảng Châu là nơi chốn phú dụ lắm.
Tôi không đáp, ṃ trong túi rút ra xuất thẻ tăng lữ đưa ông ta xem. Nhà sư xem xét xong, liền hân hoan dẫn tôi lên lầu gác phía Nam nghỉ ngơi. Pḥng ấy khá rộng, có tới mấy trượng vuông, trong lầu chẳng có đồ vật chi hết cả chỉ có một ít gạch xám chất lại mà thôi.
Đến chiều hôm, bữa ăn chay dùng xong , tôi vội đi nghỉ, dùng những tấm gạch xám làm gối gối đầu, làm niệm gác chân. Giữa đêm th́nh ĺnh thức giấc, không sao trở ngủ lại được, nghe có những âm thanh ǵ léo nhéo trong pḥng. Ḷng tôi kinh nghi, tưởng rằng pḥng có ma quỷ cư trú. Ḷng tôi sợ măi không thôi. Tôi run sợ vội quấn tấm chăn trùm kín dầu, không giám mở mắt rục rịch ǵ hết cả. Ḿnh mẩy mồ hôi ra như tắm. Đêm thâu chầy chầy, ḷng tôi khổ sở buồn sợ khôn xiết. Trời vừa chớm tinh sương, tôi nghe tiếng chuông ngân, liền vùng dậy. Hỏi thăm nhà sư gác đêm, mới hay rằng trên lầu có nhiều chuột, đêm chúng kêu nhau nheo nhéo, chứ chẳng phải ma quỷ thần tiên thiên tần ǵ hết cả. Những khách tiến hương lai văng, nghỉ lại chùa, vốn thường kinh hoảng ra như thế.
Ăn sáng xong, trụ tŕ tới chào hỏi tôi mà rằng:
- Sư từ xa đến đây, sớm hôm chả phải lên điện làm ǵ chỉ ra bên ngoài chùa quét lá khô rụng, chất dồn lại rồi đốt.
Tôi đáp:
- Xin trân trọng thụ giáo.
Quá ngọ, tôi được sai đi cắt cỏ và rửa cỏ tại chân đá Lănh Tuyền Đ́nh. Sống thong dong như thế năm ngày.Tôi cảm thấy thư thái trong ḷng, chẳng c̣n biết chi tới những ưu hoạn nhân gian, những kinh hăi trần thế. Nghe gió, ngóng trăng, nh́n hoa, gọi lá, vạn niệm gột sạch làu làu. Tuy nhiên đôi lúc vâng, dường như… - “Zwei Seelen wohnen ach! In meiner Brust.” (Goethe) Hai linh hồn hỡi ôi! Cùng cư lưu trong hung trung tôi vậy.
Làm thế nào? Làm thế nào! Phải tự ḿnh chối bỏ mất ḿnh đi. Đó là lời ca ngâm trăm năm vĩnh viễn.
Entbren sollst!
Du! Sollst entbehren!
Das ist der ewige Gesang
(Goethe)
Meine Ruh’ist
hin,
Meine Herz ist schwer
Miền thanh tĩnh
trong tâm linh tôi đă mất
Trái tim tôi mang nặng những đau thương
Hồn vĩnh viễn ngậm ngùi như viễn khách
Lạc trong sương hoài niệm một thiên đường
T́nh nghĩa cũ giữa đêm trường thống thiết
Lời than van sao măi măi như dường
Thanh xuân phơi phới mộng hường
Trong linh hồn dậy mùi hương năm nào
Hỡi ôi dâu biển dậy trào
Tầm sưu túy điệu ty hào rỗng tuênh…
Ich singe,
weider Vogel singt,
Der in den Zweigen wohnet…
Ca lừng như mộng thênh thênh
Như chim hót
giữa buồn tênh nhánh cành
Lá um tùm lồ lộ trái vàng cam
Ṿm phơ phất tự trời xanh bỡ ngỡ
Rừng sim ôi bóng lục trúc đào lam
Miền cơi ấy nơi kia là chốn ấy
Cùng em đi tới viếng buổi khôn hàn
Song trùng đôi núi quan san
Người em yêu dấu c̣n hoang mang ǵ.
- Kennst dud as Land, wo die Zitronen bluehn Im dunkeln Laub die Gold-Orangen gluehn Ein sanfter Wind vom blauen Himmel weth Die Myrte still und hoch der Lorbeer steht-Kennst due s wohl?
Dahin! Dahin!
Moech ich mit dir, omein Geliebter, ziehn! (knom you the land where the lemon-trees bloom? In the dark foliage the gold oranges glow; a soft wind hovers from the sky, the myrtle is still snd the laurel stands tall-do you know it well? There, there, I would go, O my be loved with thee!)
Song trùng đôi
núi quan san
Người em yếu dấu c̣n hoang mang ǵ
Cùng em ước nguyện xin đi
Ngôi nhà cỗ một lầm lỳ nín thinh
Trụ lăng cẩm thạch biên đ́nh
Cảo thơm lần giở sao T́nh Yêu phai
Lối ṃn sơn đạo lẻ loi
Trong sa mù lạnh bóng lừa tịch liêu
Động Xưa Rồng Cũ Cựu Triều
Lâm tuyền Nham Thạch sương chiều dửng dưng
Miền kia mộng ước không cùng
Vùng Thanh Cấm Nguyệt ta cùng nhau đi…
( Goethe)
Ich grolle
nicht, and wenn das Herz auch bricht
(I do not murmur, even if my heart break)
Thở than nào có
ích ǵ
Dẫu rằng tim máu vạn ngh́ tan hoang
Bởi đâu sầu khổ muôn vàn
Nghĩa ǵ như thế? Khôn hàn lao lung
Bởi đâu tim máu khôn cùng
C̣n nghe vang dội song trùng sử xanh
Thần Tiên Chuyện Cũ chia ngành
Biển dâu phù động sịch mành sương sa…
- Ich weiss
nicht, was sol les bedeuten
Dass ich so trauirig bin;
Ein Maerchen aus alten Zeiten,
Das kommt mir nicth aus dem Sinn.
(I know not why
I am so sad
I cannot get out of my head
A fairy-tale of olden times…)
(Heinrich Heine)
Những câu chuyện thần tiên huyền ảo! Ôi những ngày tôi cư lưu tại gia đ́nh vị mục sư Tây Ban Nha năm ấy. Mục sư giảng dạy Âu ngữ cho tôi. Tiểu thư đọc Dante, Unamuno cho tôi. Ngày ấy xa xuôi lắm, kể như một thế kỷ trôi qua. Tôi chưa bao nhiêu tuổi, nhưng h́nh như đă mang hết mọi tuổi tác trần hoàn. Tiểu thư của Tây phương về Châu Á. Kỳ ngộ ngẫu nhiên rằng từ ngẫu nhĩ. Tới bây giờ tại hạ c̣n tỉ mỉ hoài niệm mỗi lời mỗi tiếng gieo vàng ném ngọc của cô nương.
Nel mezzo del
cammin di nostra vita
(In the middle of the road of our life…)
Đứng ở giữa con đường b́nh sinh cuộc sống. Tại hạ quay đầu về hướng vọng măi ân t́nh vô hạn của cô nương. Cô nương b́nh yên một b́nh sinh nơi lầu cao gác rộng. Tại hạ xin suốt đời phiêu dạt chân trời mặt biển để cầu nguyện sương tuyết cho cô nương…
Đoạn trường
thay lúc phân kỳ
Dư vang hạnh phúc một th́ đă qua
Niềm riêng tại hạ chan ḥa
Người ôi ấy kẻ tôi là tại đây…
Trút niềm giũ nỗi sơ khai
Tâm t́nh hoài vọng bỏ ngoài xa kia…
Lasciate ogni speranza voi ch’entrate!
(All hope abandon, ye who enter here)
Nessun maggior
dlore,
Che ricordarsi del tempo felice
Nella miseria
(There is no
greater sorrow
Than to recall a time
Of happiness in misery)
Hỡi ôi tại hạ
là là
Hỡi ôi ôi hỡi lọ là hỡi ôi
Niềm đau nỗi khổ không lời
Liên miên tuế nguyệt muôn đời dây dưa
Không thay không đổi không chừa
Không hy vọng hăo không thừa thăi dâng
Mà riêng tấc cỏ vô ngần
Dấu bèo cam chịu tử phần chịu cam…
(-“Ah me!
Pain, pain ever, for ever!
No change, no pause, no hope!
Yet I endure…”)
Cô nương phấn
diện hội đàm
Biệt khai sinh diện ngậm hàm sương thu
Ni cô nuồng thúy lục phù
Chân kinh dưỡng dục thân tù tội thân
Lời đi lệch mất
một phần
Hoàng mao a tỷ yên hàn lung sa
Trời mai trời mốt trời qua
Phỉ phong cốt cách mà ra phụ ḷng
Hoa trôi nước chảy xuôi ḍng
Xót thân ch́m nổi đau ḷng hợp tan
Lời xưa đă lỗi muôn vàn
Mảnh hương c̣n đó phím đàn c̣n đây
Đàn cầm khéo ngẩn ngơ dây
Đỉnh chung sao nỡ kiếp này cho an
Hùng cơ hiêu cảo đa tàm
Hương giao hùng nhụy hoa đàm lục sim
Ly căn gia tốc diện tiền
Bào hoa bán đỗ ba hiền bốn nhân
Điên tam đảo tứ chuyên cần
Mẫn mai hoàng vũ thị gần thị xa
Mù khơi ma mộc giang hà
Ṃn con mắt một người ta nhu ḿ
Nhị bù thập đắp thiên ty
Thần hoang vu dậy tiên quỳ hai chân
La Treizième
revient…
C’est encore là première
Et c’est toujours la seule
Ou c’est le seul moment
Car es-tu reine ô toi la première
Ou la denière?
Ou le dernier amant?...
Es tu roi? Toi le seul
Aimez qui vuos aima du berceau dans la bière
Celle que j’aimais seul m’aime encore tendrement
C’est la mort
Ou la morte
Ô délice! Ô tourment!
La rose qu’elle tient
C’est la Rose Trémière
Em Mười Ba trở
lại
Vẫn em thuở ban đầu
Vẫn em người duy nhất
Hoặc duy nhất phút giây
Phải em là Hoàng hậu
Thứ nhất hay cuối cùng
Phải em là Vua Chúa
Người duy nhất
Hay t́nh nhân chung cục?
Hăy yêu đi kẻ từng yêu người lắm đó
Từ trong nôi trong đáy chiếc quan tài
Kẻ ta yêu một ḿnh
C̣n yêu măi
Em ồ em
Em măi măi đó mà
Ấy Tử Thần hoặc Người Em Tử Diệt
Ôi năo nùng ồ hoan lạc sương rơi
Đóa tường vi nàng nắm giữa tay ngời
Là hồng lục Đường Quỳ rừng tử trúc
Thánh nữ thành đô
Thiên thu trời Ư
Hai bàn tay đầy lửa rực lập ḷe
Về Á Đông là lựu đỏ ven khe
Hồng phong nhụy là hoa tâm màu tía
Đóa hồng vàng của Thánh Nữ Gudule
Có t́m ra trong sa mạc đầu nguồn
Chiếc Thập Đá giữa thanh thiên ṿi cơi
Hồng tuyết bạch hăy rụng rơi vội vă
V́ lẽ chi người lăng nhục Chư Tiên
Rụng rơi đi ma trắng giữa trời ghiền
Thánh hố thẳm, thánh hơn người lắm đó
Rose blanche, tombe! Vous insultez nos dieux Tombez,fantômes blancs, de votre ciel qui brule:
- La Sainte de l’abime est plus sainte à mes yeux!
- The Thirteeth
returns…
She is still the first
And always the only one
Or the only moment:
For are you Queen, ô you!
The First or the Last?
Are you King
You the only or last Lover?
Love who loved you
From the Cradle to the Grave:
She whom I loved alone
Still loves me tenderly:
She is Death-or the Dead Woman
O delight! O tourment!
The Rose she is holding
Is the Hollyhock Flower.
Napolitain saint with your hands
Full of fires,
Rose with the violet heart,
Flower of saint Gudula:
Did you find your cross
In the Desert of the Skies?
White Roses fall!
You insult our Gods:
Fall, white Phantoms, from
Your burning sky:
The Saint of the Abyss
Is more saintly in my eyes!
Hỡi nương tử tiểu ái nữ của mục sư Robert ngày cũ! Nương tử chính là một ṇi Nữ Thánh Hố Thẳm của tự như phiêu nhiên nhi lai, phiêu nhiên nhi thứ của Tử Trúc Lâm nào vô sở tong lai diệc vô sở khứ. Ngày xưa, đuổi ra khỏi gia đ́nh tại hạ đă may mắn được chưởng môn phương trượng Tử Trúc Lâm nuôi nấng, giáo hóa mấy năm. Khi phương trượng bất ngờ viên tịch, tại hạ bơ vơ được gi