LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH
TẬP 58
BỘ KINH TẬP
5
SỐ
HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC
LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN
SÔ 602
PHẬT THUYẾT ĐẠI AN BAN THỦ Ư KINH
Hán dịch: Đời Hậu Hán, Tam tạng Pháp sư An Thế Cao,
người nước An Tức.
BÀI TỰA CỦA NGÀI KHƯƠNG TĂNG HỘI
Phàm An ban là Đại thừa của các Đức Phật, dùng cứu tế sự trôi dạt của chúng sinh. Việc ấy có sáu để trị sáu t́nh. T́nh có trong và ngoài. Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ư gọi là nội t́nh. Sắc thanh, hương, vị, xúc, tà niệm gọi là ngoại t́nh. Kinh nói rằng, các biển có mười hai việc là gọi sự thọ tà hạnh của sáu t́nh trong và ngoài, giống như biển thọ nhận các ḍng chảy, người đói mơ ăn cơm dường như không đầy đủ. Đồ chứa tâm tràn đầy, không vật nhỏ nào chẳng thấm, hoảng hốt, phảng phất, ra vào không gián đoạn, nh́n không thấy h́nh, nghe không có tiếng, ngược về trước không có, t́m về sau cũng không, vi tế thâm diệu h́nh thể không sợi tơ, cọng tóc, Phạm thiên, Đế Thích, Tiên thánh đă chẳng soi sáng, giống lặng yên đến đây hóa sinh ra ư? Đó chẳng phải là cái nh́n thấy của phàm phu gọi là ấm. Giống như người gieo giống âm thầm kín đáo mở tay đổ hạt giống, chúng sinh sôi có đến hàng vạn ức mà người bên cạnh chẳng nh́n thấy h́nh dạng chúng, người gieo giống chẳng biết số lượng của chúng, một cái nát rơi xuống th́ vạn cái mọc lên. Trong khoảnh khắc gảy móng tay, tâm có chín trăm sáu mươi là chuyển, một ngày một đêm có mười ba ức ư. Ư có một mà thân tâm chẳng tự biết, giống như người gieo giống kia vậy. Do đó dùng hạnh tịch tĩnh ràng buộc ư vào hơi thở đếm từ một đến mười. Đến số mười chẳng lầm lẫn ư định tại đó. Tiểu định ba ngày, đại định bảy ngày, tịch tĩnh không ư niệm khác ngây ra như chết gọi là Nhất thiền. Thiền là bỏ vậy! Bỏ mười ba ức ư niệm dơ bẩn. Đă thu hoạch số định rồi th́ chuyển niệm trước theo trừ sạch tám ư ấy mà chính có hai ư Ià ư định ở chỗ dựa theo, do ở pháp tính vậy. Cặn đục tiêu diệt, tâm hơi trong sạch th́ gọi đó là Nhị thiền. Lại trừ đi sự chú ư vào đầu mũi ấy th́ gọi là Chỉ. Được hạnh Chỉ th́ ba độc chạy tứ tán, năm ấm, sáu tối, các bẩn diệt hết. Đuốc tâm thắp sáng vượt qua ngọc Minh nguyệt, ḷng dâm tà bẩn giống như gương soi ở dưới bùn dơ lấm bẩn vậy. Ngửa lên dùng soi trời, úp xuống dùng thấu đất, sáng suốt thánh đạt vạn cơi soi thấu, tuy có cái lớn của trời đất, nhưng không một người mà có thể nh́n thấy. Sở dĩ vậy là do sự vẩn đục ấy. Mọi tâm cấu bẩn có thể vượt qua gương soi kia nếu được thầy giỏi nạo vót, mài dũa cho bụi mỏng, tối mờ quét sạch không c̣n. Đem tâm đó chiếu soi th́ sợi lông, cọng tóc nhỏ nhặt mà không cái nhỏ nào chẳng rơ rệt. Bẩn lui đi, sáng c̣n lại khiến cho tâm ấy hiển nhiên vậy. T́nh tràn đầy, ư tán loạn th́ nghĩ muôn điều chẳng biết một vậy. Giống như ở chợ buông thả ḷng nghe ngóng, rộng tiếp nhận mọi âm thanh, lui về ở yên, nghĩ suy chẳng nhận biết tiếng nói một người. Ḷng buông ư thả, vẩn đục che sự thông suôt ấy. C̣n như tự ở chỗ nhàn, tâm tư tịch mịch, chỉ không tà dục, kề tai lắng nghe th́ vạn câu chẳng mất. Nửa lời nói ra ấy là do ḷng lắng, ư trong vậy. Hành tịch, chỉ ư treo ở đầu mũi gọi là Tam thiền vậy. Trở lại quan sát thân ấy, từ đầu đến chân, ngược lại xét kỹ nước bẩn của nội thể, lông dựng đứng rậm rạp, c̣n nh́n thấy máu mủ, nước miếng, nước mũi. Đối với tâm ấy đủ chiếu soi trời, đất, người, vật. Những thứ ấy thịnh hoặc suy, không c̣n cũng chẳng mất, tin Phật, Tam bảo, mọi tối đều sáng… Đó gọi là Tứ thiền. Nhiếp lấy tâm trở lại nghĩ các ấm đều diệt. Đó gọi là trở lại. Uế dục lặng hết, tâm ấy vô tưởng. Đó gọi là tịnh. Người được hạnh An ban th́ ḷng phát lạnh liền sáng. Dùng ánh sáng này quan sát th́ không chỗ tối nào chẳng nh́n thấy, việc từ vô số kiếp, việc mới đến, sự đổi thay nhân vật, các cơi hiện tại. Trong đó sẵn có pháp hóa của Thế Tôn, việc tụng tập của đệ tử, không ǵ xa chẳng thấy, không tiếng ǵ chẳng nghe, hoảng hốt phảng phất, c̣n mất tự do, lớn khắp tám cực, nhỏ suốt mao ly, chế trời đất trụ mạng sống, thần đức mạnh hoại bệnh trời, khuấy động ba ngàn - di dời các cơi. Tám bất tư nghị chẳng phải chỗ Phạm thiên ḍ, thần đức vô hạn là do sáu hạnh. Khi Đức Thế Tôn bắt đầu muốn nói kinh ấy th́ lớn đến chấn động, người trời đổi sắc, ba ngàn An ban, người không thể tin. Đến đây, Đức Thế Tôn hóa làm hai thân, một là Hà Đẳng, một là Tôn Chủ, diễn cho nghĩa ấy xuất hiện vậy. Đại sĩ, Thượng nhân sáu đôi, mười hai nhóm không ai chẳng chấp hành. Có vị Bồ-tát tên là An Thanh tự là Thế Cao, con của chính hậu vua nước An Tức, nhường nước cho chú đi lánh vào bản thổ, ngao du khắp nơi, sau cùng liền vào ở kinh sư. Ngài ấy là người học rộng, hiểu nhiều, thông suốt như thần, bảy chính đầy vơi, phong khí tốt xấu, núi lở đất động, châm cứu… các thuật, nh́n sắc diện biết bệnh, chim thú hót kêu không âm thanh nào chẳng soi thấu, ôm sự rộng răi của hai nghi thức. Thương xót sự ngu tối của lê dân, ngài trước móc tai họ, rồi mở mắt họ, muốn cho họ nh́n sáng, nghe thông. Rồi từ từ mới diễn bày Lục độ chánh chân, ngài dịch kinh An ban bí mật thâm áo này. Người học mà bụi trần dấy lên th́ không ǵ chẳng trừ khử, gặp uế trược th́ giữ ǵn đạo đức thanh bạch vậy. Tôi sinh ra muộn màng, bắt đầu có thể vác củi th́ cha mẹ chết mất, ba thầy vĩnh biệt, ngước nh́n mây bay, buồn không tín thọ, nói lời thương nhớ, nước mắt thầm rơi. Phước xưa chưa hết nên tôi được hội kiến với ngài Hàng Lâm ở Nam Dương, ngài B́ Nghiệp ở Dĩnh Xuyên và ngài Trần Tuệ ở Cối Kê. Ba vị Hiền giả này hết ḷng tin đạo, chấp tŕ đức hạnh, hoằng dương chánh pháp, hăng hái tiến tới, chí đạo chẳng mệt mỏi. Tôi theo những vị ấy thỉnh vấn th́ khuôn đồng phép hợp, nghĩa không sai khác. Ngài Trần Tuệ chú nghĩa, tôi giúp châm chước, chẳng phải sự truyền dạy của thầy nên chẳng dám tự do. Lời nói của kẻ hèn nhiều vụng về, chẳng thấy ư Phật! Nguyện xin những vị Hiền minh Thánh triết cùng chung thẩm xét. Nghĩa cú thêm sự san định của bậc Thánh triết, chung hiển hiện thần dung.
PHẬT THUYẾT ĐẠI AN BAN THỦ Ư KINH
QUYỂN THƯỢNG
Đức Phật ở tại nước Việt kỳ, là nước Xá-kỳ-sấu cũng c̣n một tên là nước Già-nặc-ca-la.
Bấy giờ, Ngài ngồi thực hành An ban Thủ ư chín mươi ngày. Ngồi một ḿnh chín mươi ngày là để suy nghĩ tính toán, muốn độ thoát con người và những loài biết cử động khắp mười phương. Ngài lại nói rằng:
- Ta hành An ban Thủ ư chín mươi ngày th́ An ban Thủ ư được ư từ niệm tự tại. Rồi trở lại thực hành An ban Thủ ư, lạí thu ư, thực hành niệm.
An là thân, Ban là hơi thở, Thủ ư là đạo. Thủ tức là cấm, cũng gọi là chẳng phạm giới. Cấm cũng là giữ, giữ là giữ khắp tất cả, không phạm điều ǵ. Ư là hơi thở, ư cũng là đạo vậy.
An là sinh, Ban là diệt, ư là nhân duyên, Thủ tức là đạo vậy.
An là đếm, Ban là theo dơi, Thủ ư là dừng vậy.
An là niệm đạo, Ban là giải kết, Thủ ư là chẳng rơi vào tội lỗi.
An là tránh tội, Ban là chẳng mắc tội, Thủ ư là đạo.
An là định, Ban là không làm cho lay động, Thủ ư là không loạn ư.
An ban Thủ ư gọi là chế ngự ư, đến được vô vi.
An là có, Ban Ià không. Ư niệm có chẳng được đạo, ư niệm không th́ chẳng được đạo, cũng chẳng nghĩ có, cũng chẳng nghĩ không, chính là ứng với định không, ư theo đạo mà làm. Có th́ gọi là muôn vật, không th́ gọi là nghi, cũng gọi là trống rỗng vậy.
An là nhân duyên gốc, Ban là không xử sở. Đạo nhân biết vốn không từ đâu đến, cũng biết diệt không đi về đâu. Đó Ià Thủ ư vậy.
An là thanh, Ban là tịnh, Thủ là vô, Ư là vi. Đó là thanh tịnh vô vi. Vô là sống, vi là sinh, chẳng bị khổ nữa nên gọi là sống vậy.
An là chưa, Ban là khởi, do chưa khởi nên liền thủ ư. Nếu đă khởi ư th́ thủ ư. Nếu ư đă khởi th́ chạy đi, v́ chẳng thủ nên phải làm cho nó trở lại. Vậy nên Đức Phật nói An ban Thủ ư vậy.
An là thọ năm ấm, Ban là trừ năm ấm, Thủ ư là hiểu biết nhân duyên, chẳng theo thân, miệng, ư. Thủ ư th́ không vướng mắc vào đâu là thủ ư, có chỗ vướng mắc là chẳng thủ ư. V́ sao? V́ ư khởi rồi lại diệt. Ư chẳng khởi lên lại là đạo. Đó là thủ ư. Thủ ư 1à không khiến cho ư sinh. Làm phát sinh nhân có chết là chẳng thủ ư, không khiến cho ư chết; có chết nhân có sinh, ư cũng chẳng chết th́ đó gọi là đạo.
An ban Thủ ư có mười thông tuệ là Sổ tức, Tương tùy, Chỉ, Quán, Hoàn, Tịnh, Tứ đế. Đó là mười trí thành tựu; nếu hợp với kinh ba mươi bảy phẩm th́ hạnh thành tựu.
Thủ ư ví như lửa đèn có hai công dụng: Một là phá trừ tối, hai là chiếu sáng, c̣n Thủ ư th́ một là phá hoại si, hai là thấy tuệ.
Thủ ư th́ ư từ nhân duyên sinh, sẽ duyên theo nhân duyên không chấp trước. Đó là Thủ ư.
Thủ ư có ba nhóm:
1. Giữ khiến cho chẳng được sinh.
2. Đă sinh th́ phải mau chóng diệt.
3- Việc đă làm th́ phải từ đây về sau kể hàng ức vạn kiếp, hối hận chẳng làm lại nữa.
Thủ cùng ư đều khác nhau, giữ cho tất cả mười phương, biết đối pháp chẳng phạm th́ đó là Thủ; biết đó là vô vi th́ đó là ư. Đó là sự khác nhau của Thủ và Ư. Trong Thủ ư có bốn niềm vui:
1. Biết cái vui cần thiết.
2. Biết cái vui pháp.
3. Biết cái vui cao thượng.
4. Biết có vui thích đúng.
Pháp là hạnh, đắc là đạo. Sáu việc Thủ ư có trong, có ngoài. Sổ, Tùy, Chỉ đó là ngoài? Quán, Hoàn, Tịnh đó là trong là tùy theo đạo vậy. V́ sao? V́ niệm tức, tương tùy, chỉ, quán, hoàn, tịnh là muốn tu tập ư gần đạo. Ĺa khỏí sáu việc này là theo thế gian. Sổ tức là ngăn chận ư, tương tùy là thâu ư, chỉ là định ư, quán là ĺa ư, hoàn là nhất ư, tịnh là giữ ư. Do con người chẳng thể chế ngự ư nên hành sáu việc này. V́ sao sổ tức? Do loạn ư vậy. V́ sao chẳng được? Do chẳng biết. V́ sao chẳng được thiền? Do chẳng bỏ tập để chứng diệt, thực hành đạo vậy!
Sổ tức là đất, tương tùy là cày, chỉ là cái ách, quán là hạt giống, hoàn là mưa, tịnh là làm việc. Sáu việc như vậy mới theo đạo được. Sổ tức cắt đứt bên ngoài, tương tùy cắt đứt bên trong, chỉ là dừng tội, hành quán từ bỏ ư, chẳng thọ thế gian là hoàn, niệm đứt là tịnh. Ư loạn phải sổ tức, ư định phải tương tùy, ư dứt phải hành chỉ, muốn đắc đạo phải quán, chẳng hướng ngũ ấm nên hoàn, không có sở hữu là tịnh. Nhiều việc phải sổ tức, ít việc phải tương tùy, ư bên trong hết phải hành chỉ, sợ thế gian phải quán, chẳng muốn thế gian là hoàn, niệm dứt là tịnh vậy. V́ sao sổ tức? V́ chẳng muốn theo năm ấm. V́ sao tương tùy? V́ muốn biết năm ấm. V́ sao Chỉ? V́ muốn quán sát năm ấm. V́ sao quán ấm? V́ muốn biết gốc của thân. V́ sao muốn biết gốc của thân? V́ muốn bỏ khổ. V́ sao hoàn? V́ chán sinh tử. V́ sao tịnh? V́ phân biệt năm ấm chẳng thọ nhận, rồi theo tám con đường trí tuệ mà để được hiểu biết, mà đạt sở nguyện. Khi hành tức là tùy theo đếm, khí tương tùy là theo niệm, khi Chỉ là theo định, khi quán là theo tịnh, khi hoàn là theo ư, khi tịnh là theo đạo, cũng 1à theo hành vậy.
Sổ tức là bốn Ư chỉ, Tương tùy là bốn Ư đoạn, Chỉ là niệm bốn Thần túc, Quán là năm căn và năm Lực, Hoàn là bảy Giác ư, Tịnh là tám Chánh đạo vậy. Được Tức mà chẳng Tương tùy th́ chẳng phải là Thủ ư. Được Tương tùy mà chẳng Chỉ th́ chẳng phải là Thủ ư. Được Chỉ mà chẳng quán th́ chẳng phải là Thủ ư. Được Quán mà chẳng Hoàn th́ chẳng phải là Thủ ư. Được Hoàn mà chẳng Tịnh th́ chẳng phải là Thủ ư. Được Tịnh mà lại Tịnh mới là Thủ ư. Đă niệm Tức th́ ác chẳng sinh. Lại thêm sổ là cùng ngăn chận ư, chẳng theo sáu suy. Hành Tương tùy là muốn ĺa sáu suy; hành Chỉ là muốn khước trừ sáu suy; hành Quán là muốn đoạn trừ sáu suy; hành Hoàn là muốn chẳng thọ sáu suy; hành Tịnh là muốn diệt sáu suy; đă diệt hết th́ theo đạo.
Sổ tức là muốn ngăn chận ư. Hơi thở có dàí có ngắn nên phải lại ngăn chận ư dài ư ngắn. V́ sao Thủ ư? V́ muốn dừng ác. Ác cũng có thể giữ, cũng chẳng thể giữ. V́ sao? V́ ác đă hết th́ chẳng phải giữ vậy.
Sổ tức có ba việc:
1. Phải ngồi mà thực hành.
2. Thấy sắc phải nghĩ là vô thường bất tịnh.
3. Phải hiểu sân nhuế, ngu si, tật đố khiến cho qua đi.
Sổ tức loạn th́ phải biết nhân duyên phát khởi, phải biết chính là nội ư.
Hơi thở thứ nhất loạn th́ chính là lỗi của ngoại ư. V́ hơi thở từ bên ngoài vào.
Hơi thở thứ hai loạn th́ chính là lỗi của nội ư v́ hơi thở từ trong ra.
Hơi thở ba, năm, bảy, chín... thuộc về ngoại ư.
Hơi thở bốn, sáu, tám, mười... thuộc về nội ư.
Tật đố, sân nhuế, ngu si là ba ư ở bên trong. Sát, đạo, dâm, hai lưỡi ác khẩu, nói dối, thêu dệt là bảy ư và các việc c̣n lại thuộc về bên ngoài. Được hơi thở là ngoài, chẳng được hơi thở là trong.
Hơi thở từ ư sinh ra, ư niệm, hơi thở hợp làm một lần đếm. Hơi thở hết th́ đếm là một cũng chẳng phải là một v́ ư ở ngoài, hơi thở chưa hết vậy. Ví như đếm tiền, ư ở số năm đếm là một. Sổ tức sở dĩ trước đếm hơi thở vào là v́ bên ngoài có bảy ác, bên trong có ba ác. Do ít chẳng thể thắng nhiều nên trước đếm hơi thở vào. Sổ tức chẳng được th́ mất ư căn bản. Ư căn bản gọi là phi thường, khổ, không, phi thân. Mất ư này th́ rơi vào điên đảo cũng là mất thầy. Thầy là khi bắt đầu ngồi, hơi thở hít vào thứ nhất mà được thân an th́ liền theo thứ lớp tiến hành. V́ mất ư căn bản ấy nên chẳng được hơi thở. Khi Sổ tức, ư thường phải nghĩ về phi thường, khổ, không, phi thân, đếm là hơi thở ra cũng diệt, hít vào cũng diệt. Biết được thế rồi th́ được đạo mau chóng, phải giữ ǵn ư sợ phi thường. Được ư này tức là được hơi thở vậy.
Hơi thở vào, hơi thở ra sở dĩ khác là v́ hơi thở ra là sinh tử ấm, hơi thở vào là tưởng ấm. Có lúc hơi thở ra là thống dương ấm, hơi thở vào là thức ấm. Do đó nên là khác. Đạo nhân phải phân biệt ư này.
Hơi thở vào là chẳng thọ tội, hơi thở ra là trừ tội, thủ ư là ĺa khỏi tội.
Hơi thở vào là thọ nhân duyên, hơi thở ra là đến với nhân duyên, thủ ư là chẳng ĺa khỏi nhân duyên.
Sổ tức chẳng được có ba lư do:
1. Tội đến.
2. Hành chẳng đắp đổi nhau.
3. Chẳng tinh tấn.
Hơi thở vào ngắn, hơi thở ra dài, không có cái để nghĩ đến là ư đạo. Có cái để nghĩ là tộí. Tội cốt ở ngoài chẳng ở trong. Khi sổ tức, có ĺa khỏi ư là hơi thở nhanh dài, đạt được thở là hơi thở nhanh ngắn. Chẳng an mà thở là dài, an định mà thở là ngắn. Nghĩ đến muôn vật th́ thở dài, không nghĩ ǵ là thở ngắn. Chưa đến mười hơi thở mà quên đi rồi đếm lại th́ hơi thở dài, được mười hơi thở th́ hơi thở ngắn. Đạt được hơi thở là ngắn. V́ sao? V́ dừng chẳng đếm lại. Đạt được hơi thở cũng là dài. V́ sao? V́ hơi thở chẳng ngưng nên là dài. Thở nhanh dài tự biết, thở nhanh ngắn tự biết th́ đó gọi là ư có mặt tự biết dài ngắn. Ư biết dài ngắn là tự biết. Ư chẳng biết dài ngắn là chúng tự biết vậy.
Đạo nhân hành An ban Thủ ư muốn dừng ư th́ phải có nhân duyên ǵ mới được dừng ư? Phải nghe nóí về An ban Thủ ư!
Thế nào là An? Thế nào là Ban? An là hơi thở vào, Ban là hơi thở ra. Niệm hơi thở chẳng ĺa th́ gọi là An ban. Thủ ư là muốn được dừng ư. Đối với người tu hành mới học th́ có bốn thứ hành An ban Thủ ư; diệt trừ hai ác, mười sáu thắng, tức thời tự biết đến hạnh An ban Thủ ư, khiến cho họ được dừng ư.
Những ǵ là bốn thứ?
1. Đếm.
2. Tương tùy.
3. Dừng.
4. Quán.
Những ǵ là hai ác?
1. Không quá mười hơi thở.
2. Không giảm mười số.
Những ǵ mười sáu thắng?
Tức thời tự biết thở nhanh dài, tức tự biết thở nhanh ngắn, tức tự biết thở nhanh động thân, tức tự biết thở nhanh yếu, tức tự biết thở nhanh an ổn, tức tự biết thở nhanh chẳng an ổn, tức tự biết thở nhanh dừng, tức tự biết thở nhanh chẳng dừng, tức tự biết thở nhanh ḷng hoan lạc, tức tự biết thở nhanh ḷng chẳng hoan lạc, tức tự biết nội tâm nghĩ vạn vật đă qua đi chẳng thể trở lại, tự biết đạt được hơi thở nhanh, tự biết bên trong không nghĩ ǵ, tự biết nghĩ hơi thở nhanh, tự biết ném bỏ việc suy nghĩ hơi thở nhanh, tự biết chẳng ném bỏ sự suy nghĩ hơi thở nhanh, tự biết buông bỏ thân mạng hơi thở nhanh, tự biết chẳng buông bỏ thân mạng hơi thở nhanh tự biết. Đó là mười sáu thứ tức thời tự biết.
Hỏi:
- Những ǵ là Không quá mười số? Không dưới mười số?
Đáp:
- Hơi thở đă hết mà chưa đếm th́ đó là quá. Hơi thở chưa hết mà đếm th́ đó là dưới. Mất đếm cũng xấu, chẳng đếm kịp cũng xấu. Đó là hai thứ ác. Đến hơi thở thứ hai mà loạn là hơi thở ngắn. Đến hơi thở thứ chín mà loạn là hơi thở dài. Được mười hơi thở là hơi thở an ổn. Tương tùy là nhỏ. Ư tại hơi thở dài liền chuyển ư: v́ sao ta nghĩ dài? Ư tại hơi thở ngắn th́ tức thời hiểu chẳng được khiến cho ư dừng. Dừng là chấp trước. Buông bỏ thân mạng th́ gọi là hành tức. Được ư đạo liền buông bỏ thân mạng, chưa được ư đạo thường yêu thích thân nên chẳng buông bỏ thân mạng.
Hơi thở ví tế là đạo, hơi thở dài là sinh tử. Hơi thở ngắn động là sinh tử. Dài đối với đạo là ngắn. V́ sao? V́ chẳng được ư đạo, không tri kiến nên là ngắn vậy. Sổ tức là đơn, tương tùy là kép, chỉ là một ư, quán là biết ư, hoàn là làm đạo, tịnh là vào đạo.
Khi đếm là niệm đến hơi thở thứ mười là giữ lại. Đó là thiền bên ngoài.
Nghĩ thân bất tịnh, theo sự trống rỗng th́ đó là thiền bên trong.
Khi thiền mà ác pháp đến chẳng thọ th́ đó gọi là bỏ. Ngậm miệng đếm hơi thở, theo luồng hơi ra vào, biết hơi phát ra ở đâu, diệt đi ở chỗ nào, Ư có điều nghĩ nhớ th́ chẳng đếm hơi thở được. Ư có chậm nhanh, lớn nhỏ cũng chẳng đếm hơi thở được. Tai nghe thanh âm hỗn loạn cũng chẳng đếm hơi thở được vậy. Đếm hơi thở mà ư ở tại số hơi thở là chẳng khéo. Hành ư ở tại ư th́ là dừng, đếm hơi thở mà ư chỉ ở tại hơi thở th́ đó là chẳng khéo. Phải biết rằng, ư từ đâu khởi th́ hơi theo đó diệt. Đó mới ứng hợp với nhân duyên đếm hết th́ liền được định ư.
Thủ ư là nghĩ hơi thở ra, vào. Đă nghĩ đến hơi thở th́ chẳng sinh ra ác nên gọi là thủ ư.
Hơi thở thấy nhân duyên sinh, không nhân duyên diệt nhân duyên đoạn th́ hơi thở dừng vậy.
Đếm hơi thở là chí thành, hơi thở chẳng loạn là nhẫn nhục. Đếm hơi thở vi tế, lại chẳng biết ra hay vào th́ như vậy phải giữ một niệm là Chỉ vậy.
Hơi thở ở tại thân cũng ở bên ngoài. Được nhân duyên th́ hơi thở sính ra. Tội chưa hết nên có hơi thở. Đoạn dứt nhân duyên th́ hơi thở chẳng sinh ra nữa.
Đếm hơi thở dùng làm thiền thứ hai. V́ sao? V́ do chẳng đợi niệm nên làm theo thiền thứ hai. Đếm hơi thở là chẳng thủ ư, niệm hơi thở mới là thủ ư. Hơi thở từ ngoài vào mà hơi thở chưa hết th́ hơi thở ở tại nhập, ư ở tại tận, thức ở tại số vậy. Mười hơi thở có mười ư là mười bó buộc. Tương tùy có hai ư là hai bó buộc. Chỉ là một ư là một bó buộc, chẳng đếm được hơi thở là ác, v́ ư chẳng thể bó buộc. Ác ư dừng th́ mới đếm được. Đó là điều ḥa có thể buộc ư được. Đă được hơi thở, bỏ hơi thở; đă được tương tùy, bỏ tương tùy; đă được chỉ, bỏ chỉ; đă được quán, bỏ quán, không trở lại. Không trở lại là không đếm hơi thở.
Hơi thở cũng sai khiến ư, ư cũng sai khiến hơi thở. Hơi thở có sở niệm là hơi thở sai khiến ư, không sở niệm là ư sai khiến hơi thở vậy. Hơi thở có bốn việc:
1. Gió.
2. Hơi.
3. Tức.
4. Suyển.
Có tiếng là gió, không tiếng là khí, ra vào là tức, hơi ra vào bất tận là suyển vậy. Sổ tức cắt đứt bên ngoài, tương tùy cắt đứt bên trong.
Đếm từ ngoài vào là cắt đứt bên ngoài, cũng muốn ĺa nhân duyên bên ngoài. Đếm từ trong ra là muốn ĺa nhân duyên bên trong. Ngoài là ly thân, trong là ly ư. Ly thân, ly ư đó là tương tùy; hơi thở ra vào đó là hai việc vậy. Sổ tức là muốn cắt đứt nhân duyên trong ngoài.
Những ǵ là trong ngoài?
Đó là nhăn, nhĩ, tỹ khẩu, thân, ư là bên trong. Sắc, thanh, hương, vị, tế hoạt niệm là bên ngoàí. Hành hơi thở là khiến cho ư hướng về không, chỉ muốn dừng những ư c̣n lại.
Thế nào là hướng về không?
Trong hơi thở không ǵ vậy!
Đếm hơi thở ư có rong ruổi không?
Tức thời biết là tội nặng, ư nhẹ, tội dẫn ư đi nhanh chóng nên chẳng biết vậy. Hành đạo rồi được hơi thở, tự chán hơi thở th́ ư muốn chuyển chẳng muốn đếm. Như vậy mà được hơi thở. Tương tùy, chỉ, quán cũng vậy. Biết hơi thở ra vào diệt mà diệt là được tướng của hơi thở và biết sinh tử, chẳng cho là được tướng sinh tử, rồi được Tứ Thiền mà chỉ niệm “không” là trồng cây đạo.
Hành hơi thở rồỉ được định, lại chẳng lạí hay biết hơi ra vào th́ liền có thể quán.
1. Phải quan sát năm mươi lăm việc.
2. Phải quan sát mười hai nhân duyên trong thân.
Hỏi:
- Hơi thở ra vào chắc có chỗ không?
Đáp:
- Khi hơi thở vào chính là chỗ ấy, khi hơi thở ra chính là chỗ ấy! Khi sổ tức, thân ngồi, thống dương, tư tường, sinh tử thức dừng lại chẳng hành. Đó là ngồi. Niệm hơi thở được đạo, lại tính toán th́ hơi thở không biết ǵ.
Hỏi:
- Niệm tức được đạo v́ sao là không biết ǵ?
Đáp:
- Ư biết hơi thở, hơi thở không biết ư. Đó là không biết ǵ! Con người chẳng thể tính toán được ư, liền điều khiển đếm hơi thở là muốn khiến cho ư định. Tuy đếm hơi thở chỉ chẳng sinh ra ác nhưng không có thông tuệ. Phải hành những ǵ th́ được thông tuệ? Phảỉ đếm hơi thở từ một đến mười, phân biệt định loạn, hiểu biết phương cách đối trị. Đă được định ư th́ liền theo thông tuệ. Nếu được tính toán là rơi vào quán vậy.
Hỏi:
- Những ǵ là đếm?
- Đếm th́ gọi là sự việc. Ví như người có việc lại c̣n cầu t́m. Đó là tánh tội, c̣n đạo nhân th́ tính phước. V́ sao chính là số mười. Một ư khởi lên tính là một, hai ư khởi lên tính là hai... cuối cùng tính đến mười mà đến mười là hết nên nói rằng số mười là phước. Lại người có tội th́ do chẳng thể hủy hoại hơi thở nên là tội, cũng gọi là sinh tử của ư chẳng diệt. Rơi vào thế gian rồí chẳng cắt đứt việc thế gian là tội vậy. Sáu t́nh là sáu việc cùng thống dương, tư tưởng, sinh tử, thức hợp làm mười việc để ứng với mười hơi thở bên trong. Sát sinh, trộm cắp, dâm dật, lưỡng thiệt, ác khẩu, vọng ngôn, ỷ ngữ, tật đố, sân nhuế, ngu si ứng với mười hơi thở bên ngoài. Đó gọi là dừng chẳng hành vậy.
Hỏi:
- Những ǵ là mười sáu việc?
Đáp:
- Mười sáu việc là đếm đến mười sáu th́ gọi là sổ tức, tương tùy, chỉ, quán, hoàn, tịnh. Đó là mười sáu việc, là hành động chẳng rời khỏi, là theo đạo vậy.
Hỏi:
- Sổ tức nghĩ đến gió là theo sắc, th́ v́ sao ứng với đạo?
Đáp:
Hành ư tại đạo, đếm chẳng nghĩ đến sắc, hơi hết liền diệt. Rơí vào vô thường mà biết vô thường là đạo vậy. Đạo nhân muốn đạt đạo th́ cần phải biết hai việc ngồi, hành: một là ngồi, hai là hành.
Hỏi:
- Ngồi cùng hành là đồng hay chẳng đồng?
Đáp:
- Có lúc đồng có lúc chẳng đồng. Sổ tức, tương tùy, chỉ, quán, hoàn, tịnh, sáu việc này có khi là ngồi, có khi là hành. V́ sao? V́ sổ tức định ư đó là ngồi, ư theo pháp đó là hành. Đă khởi lên ư chẳng rời khỏi là hành, cũng là ngồi vậy. Pháp tọa thiền th́ một chẳng tính hai, hai chẳng tính một. Một mà tính hai là đếm một hơi thở chưa hết liền nói rằng hai th́ đó là một tính ra hai. Như vậy là vượt qua. Hai tính một là hơi thở đă vào là hai. Mà nói Ià một. Đó là hai tính một. Như vậy là đếm chẳng kịp. Từ ba đến bốn, năm đến sáu, bảy đến tám, chín đến mười đều tự có phân biệt sắp xếp, phải phân biệt sự tùy thuộc, ở một tính một, ở hai tính hai. Đó pháp thực hành theo tŕnh tự đi lên. Có ba cách ngồi tùy theo đạo:
1. Ngồi đếm hơi thở.
2. Ngồi tụng kinh.
3. Ngồi hoan hỷ nghe kinh.
Đó là ba vậy.
Ngồi có ba thứ:
1. Ngồi vị hợp.
2. Ngồi tịnh.
3. Ngồi không có kết.
Thế nào là ngồi vị hợp? Đó là ư đặt vào hành động chẳng rời, gọi là ngồi vị hợp.
Sao gọi là ngồi tịnh? Gọi ngồi chẳng niệm là ngồi tịnh.
Sao gọi là ngồi không có kết? Đó là kết sử đă hết, gọi là ngồi không có kết vậy.
Hơi thở có ba nhóm:
1. Hơi thở tạp.
2. Hơi thở tịnh.
3. Hơi thở đạo.
Chẳng làm đạo đó là hơi thở tạp. Đếm đến mười hơi thở chẳng loạn th́ đó là hơi thở tịnh. Đă được đạo th́ đó là hơi thở đạo vậy. Hơi thở lại có ba nhóm, có hơi thở lớn, có hơi thở trung, có hơi thở vi tế. Miệng có nói gọi là hơi thở lớn dừng, niệm đạo là hơi thở trung dừng, được Tứ thiền là hơi thở vi tế dừng vậy.
Hỏi:
- V́ sao Đức Phật dạy người đếm hơi thở để Thủ ư?
Đáp:
- Có bốn nhân duyên:
1. Do chẳng muốn đau.
2. Do tránh loạn ư.
3. Do đóng lại, chẳng muốn gặp gỡ sinh tử.
4. Muốn được đạo Nê-hoàn.
Ví như nói mặt trời không ánh sáng th́ có bốn nhân duyên:
1. Do có mây.
2. Do có bụi.
3. Do có gió lớn.
4. Do có khóí.
Đếm hơi thở chẳng được cũng có bốn nhân duyên:
1. Do niệm sinh tử tính toán.
2. Do ăn uống nhiều.
3. Do mệt mỏi cực nhọc.
4. Do ngồi chẳng được lại thêm gốc tội lỗi.
Bốn việc này đến đều có tướng. Ngồi đếm hơi thở mà bỗng nhiên nghĩ đến việc khác th́ làm mất đi ư của hơi thở, đó là tướng của niệm tính toán. Xương cốt đau hết chẳng thể ngồi lâu. Đó là tướng của ăn nhiều. Thân nặng nề, ư mơ màng chỉ muốn ngủ nghỉ, đó là tướng mệt mỏi. Ngồi măi mà chẳng đếm được một hơi thở th́ đó là tướng của gốc tội lỗi. Do biết tội phải kinh hành. Hoặc ngồi đọc kinh văn, ư chẳng tập quen tội th́ họa cũng tiêu tan vậy. Đạo nhân hành đạo phải nghĩ đến gốc. Những ǵ là gốc? Tâm, ư, thức, chính là gốc. Ba cái này đều chẳng thấy, sinh ra rồi liền diệt, ư gốc chẳng sinh ra lại, được ư này là đạo. Ư gốc của ư đă diệt th́ không có đau, lại thêm nhân duyên sinh liền cắt đứt vậy. Định ư càng ngày càng tiến bộ hơn. V́ định ư có lúc từ đếm hơi thở được, có lúc từ tương tùy được, có lúc từ chỉ được, có lúc từ quán được. Tùy theo nhân duyên được định ư mà trực tiếp tu hành. Hành hơi thở cũng rơi vào tham. V́ sao? V́ ư đă định th́ liền vui mừng nên liền chấp hơi thở ra, hơi thở vào. Khi niệm diệt, hơi thở sinh ra th́ thân sinh ra, hơi thở diệt th́ thân diệt, c̣n chưa thoát khỏi khổ sinh tử. V́ sao? V́ vui mừng rồi th́ cho là như vậy nên liền tham mà dừng lại vậy.
Đếm hơi thở muốn mau, tương tùy muốn chậm, có lúc đếm hơi thở phải chậm răi, có lúc tương tùy phải nhanh chóng. V́ sao? V́ đếm hơi thở mà ư chẳng loạn th́ phải chậm răi, đếm hơi thở mà ư loạn th́ phải là nhanh chóng. Tương tùy cũng đồng như vậy.
Đếm lần thứ nhất cũng khác với sở niệm của tương tùy! Tuy đếm hơi thở phải biết hơi ra vào, nhưng ư đặt ở tại số vậy.
Đếm hơi thở lại đi với tương tùy. Chỉ, quán là chẳng đếm được hơi thở v́ đời trước có tập quen tương tùy. Chỉ, quán tuy được tương tùy nhưng chỉ, quán phải trở lại từ việc đếm hơi thở mà khởi lên vậy.
Đếm hơi thở mà ư chẳng ĺa th́ đó là ĺa pháp, chẳng phải pháp. Đếm hơi thở th́ ư chẳng tùy theo tội. Ư ở tại thế gian th́ liền rơi vào tội lỗi vậy.
Đếm hơi thở là chẳng muốn ư loạn. Ư do chẳng loạn lại hành tương tùy th́ chứng tiếp ư cao hơn và biết là chỉ. Chỉ cùng quán đồng, hoàn cùng tịnh đồng vậy. Hành đạo được ư vi tế th́ phải đảo ư là phải trở lại đếm hơi thở.
Nếu đọc kinh rồi mới lại hành thiền mà ư vi tế th́ chẳng đếm hơi thở và hành tương tùy vậy.
Đức Phật có sáu ư thanh khiết là: Đếm hơi thở, tương tùy, chỉ, quán, hoàn, tịnh. Đó là sáu việc có thể chế ngự vô h́nh vậy. Hơi thở cũng là ư, cũng chẳng phải là ư. V́ sao? V́ khi đếm ư ở ngay tại hơi thở. Khi chẳng đếm th́ ư và hơi thở đều tự hoạt động. Đó là chẳng phải ư từ hơi thở sinh ra. Chỉ th́ không có ư vậy.
Có người chẳng sai khiến ư mà ư sai khiến con người. Người sai khiến ư là đếm hơi thở, tương tùy, chỉ, quán, hoàn, tịnh, niệm kinh ba mươi bảy phẩm, đó là sai khiến ư. Có người chẳng hành đạo, tham cầu theo dục th́ đó là ư sai khiến con người vậy. Hơi thở có hơi thở bẩn mà bẩn chẳng khử trừ th́ chẳng được hơi thở.
Những ǵ là dơ bẩn của hơi thở? Đó là ba thứ tối kịch liệt trong các tối, là cấu bẩn của hơi thở.
Những ǵ là ba tối? Đó chính là sự tối tăm trong thân khí ba độc khởi lên nên nói ba tối. Ba độc:
1. Tham dâm.
2. Sân nhuế.
3. Ngu si.
Con người đều v́ ba việc này mà chết nên nói là độc vậy.
Khi đếm hơi thở, ư ở tại đếm; khi hơi thở chưa đếm th́ có ba ư: Có ư thiện, có ư ác, có ư chẳng thiện chẳng ác. Người muốn biết đắc tướng hơi thở th́ phải quan sát muôn vật và những sắc đẹp, ư chẳng lại chấp trước th́ đó là đắc tướng hơi thở, c̣n ư lại chấp trước th́ đó là chưa đắc, phải lại tinh tấn.
Hành giả muốn trừ hết ư th́ phải biết là gọi sáu t́nh là nhà của ư, tham ái muôn vật đều là nhà của ư vậy. Tương tùy là gọi việc làm pháp thiện mà từ đó được giải thoát. Phải cùng với tương tùy, cũng gọi là chẳng theo năm ấm, sáu nhập. Hơi thở cùng ư theo nhau vậy.
Hỏi:
- Thứ ba là Chỉ v́ sao dừng ở đầu mũi?
Đáp:
- Do đếm hơi thở, tương tùy, chỉ, quán, hoàn, tịnh đều từ mũi ra vào. Ư quen chỗ cũ, cũng là dễ nhận biết. Do đó nên đặt ở đầu mũi vậy. Ác ư đến th́ cắt đứt là Thiền. Có lúc dừng lại ở đầu mũi, có lúc dừng lại ở trong tâm. Ở tại chỗ dừng lại là chỉ. Khi tà đến làm loạn ư người th́ Quán thẳng vào một việc, các ác đến tâm sẽ không động, v́ tâm chẳng sợ! Chỉ có bốn:
1. Số đếm.
2. Chỉ tương tùy.
2. Chỉ đầu mũi.
4. Chỉ dứt tâm.
Chỉ nghĩa là phải chế ngự làm dừng lại năm lạc, sáu nhập vậy.
Hơi thở vào đến hết, dừng ở đầu mũi, nghĩa là ác chẳng vào nữa, đến đầu mũi dừng lại.
Hơi thở ra đến hết th́ đặt ở đầu mũi, nghĩa là ư chẳng ĺa khỏi thân hành hướng theo ác nên đặt ở đầu mũi. Cũng có nghĩa là hơi thở khí mới vào, liền nhất niệm hướng về chẳng chuyển đổi, hơi thở ra vào cũng chẳng biết th́ đó là Chỉ vậy.
Chỉ là như hơi thở ra, hơi thở vào ư biết trước khi ra, chẳng biết sau khi ra. Hay biết trước là ư quan sát lẫn nhau, tức là xem xét hơi thở ra vào thấy suy bại, tức là thọ tướng sợ sinh tử, tức là khước từ ư, theo tướng đạo ư vậy.
Không tương tùy là chỉ đặt niệm ở đầu mũi, chẳng nghĩ đến nhân duyên năm ấm. Tội đoạn, ư diệt cũng chẳng thở mau. Đó là Chỉ vậy.
Không tương tùy nghĩa là không có ư niệm ra vào nữa, theo nhân duyên năm ấm, lại chẳng thở mau.
Thứ tư là Quán, khi quán hơi thở hoại cùng quán thân thể khác với hơi thở th́ thấy nhân duyên sinh, không có nhân duyên diệt. Tâm ư thọ tướng là ư muốn có sở đắc. Tâm cho là nhân duyên hội tụ th́ phải diệt vong, liền cắt đứt ư muốn, chẳng hướng đến nữa. Đó gọi là tâm ư thọ tướng.
Do nhận thức được nhân duyên mà cùng quan sát lẫn nhau, nghĩa là biết được nhân duyên năm ấm. Hơi thở ra cũng quán, hơi thở vào cũng quán mà quán nghĩa là quan sát năm ấm. Đó gọi là cùng quán, cũng ứng với ư và ư quan sát lẫn nhau, là nhân duyên đôi, ở bên trong cắt đứt ác mà niệm đạo vậy.
Quán hơi thở ra khác, hơi thở vào khác, nghĩa là hơi thở ra là sinh tử ấm, hơi thở vào là tư tưởng ấm. Có lúc hơi thở ra là thống dương ấm, hơi thở vào là thức ấm. Tùy theo nhân duyên khởi lên là thọ ấm. Chỗ hướng về của ư không có thường dùng, cho nên là khác. Đạo nhân nên phân biệt để biết, cũng gọi là hơi thở ra diệt, hơi thở vào sinh, hơi thở vào diệt, hơi thở ra sinh vậy. Không có nghĩa là ư người và ư vạn vật khởi lên rồi diệt, vật sống lại chết. Đó là không có vậy.
Chẳng phải hơi thở ra là hơi thở vào, chẳng phải hơi thở vào là hơi thở ra. Chẳng phải nghĩa là khi hơi thở ra th́ ư chẳng niệm hơi thở vào, khi hơi thở vào ư chẳng niệm hơi thở ra. Do sở niệm khác nên nói là chẳng phải vậy. Trung tín nghĩa là vào trong đạo thấy nhân duyên của đạo mà tin đạo. Đó là trung tín vậy.
Thứ năm là Hoàn bỏ kết, nghĩa là bỏ bảy ác của thân. Thứ sáu là Tịnh bỏ kết, nghĩa là bỏ ba ác của ư. Đó gọi là hoàn. Hoàn tức là ư chẳng khởi ác nữa. Ác là chẳng hoàn; Hoàn thân nghĩa là hoàn ác. Đạt được thứ năm là hoàn th́ c̣n có thân mà cũng không thân. V́ sao? V́ có ư th́ có thân, không ư th́ không thân. Ư là hạt giống của người. Đó gọi là hoàn.
Hoàn nghĩa là ư chẳng khởi ác. Khởi ác th́ đó là chẳng hoàn, cũng gọi là trước giúp thân, sau giúp ư. Chẳng sát, đạo, dâm, hai lưỡi, ác khẩu, nói dối, nói thêu dệt, đó là giúp thân. Chẳng tật đố, sân nhuế, ngu si, đó là giúp ư.
Hoàn ngũ ấm th́ ví như mua vàng mà được đá liền ném bỏ xuống đất chẳng dùng. Con người tham ái năm ấm bị thống khổ liền chẳng muốn. Đó là hoàn ngũ ấm vậy.
Thế nào là thấy chỗ diệt tận?
Đó Ià không sở hữu. Đó là chỗ diệt.
Hỏi:
- Đă không sở hữu th́ v́ sao gọi là chỗ?
Đáp:
- Chỗ không sở hữu có bốn chỗ:
1. Loài chim lấy không trung làm chỗ.
2. La-hán lấy Nê-hoàn làm chỗ.
3. Đạo lấy không có làm chỗ.
4. Pháp ở tại chỗ quan sát vậy.
Hơi thở ra, hơi thở vào thọ tướng của năm ấm nghĩa là ư tà niệm mau chóng chuyển trở lại chánh niệm do sinh tỉnh giác mà cắt đứt thọ tướng năm ấm. Nói rằng thọ nghĩa là thọ tướng chẳng thọ vậy. Do thọ tướng năm ấm nên biết khởi ở đâu và diệt ở đâu.
Diệt là thọ mười hai nhân duyên. Con người từ mười hai nhân duyên sinh ra, cũng từ mười hai nhân duyên chết đi. Chẳng niệm là chẳng niệm năm ấm vậy. Biết khởi ở đâu, diệt ở đâu nghĩa là nhân duyên thiện ác khởi lên liền lại diệt đi, cũng gọi là thân, cũng gọi là hơi sinh diệt.
Niệm th́ sinh, chẳng niệm th́ diệt, ư cùng thân đồng đẳng nhau. Đó là cắt đứt đường sinh tử. Tại ṿng sinh tử này, tất cả việc ác đều từ ư đến vậy. Hôm nay chẳng trước kia, trước kia chẳng là hôm nay, nghĩa là niệm trước đă diệt th́ niệm bấy giờ chẳng phải là niệm trước đó. Cũng có nghĩa là việc làm dời trước và việc làm đời nay đều tự được phước riêng. Cũng có nghĩa là việc làm thiện hôm nay chẳng phải là việc làm ác trước kia. Cũng nghĩa là hơi thở bây giờ chẳng phải là hơi thở trước đó, hơi thở trước đó chẳng phải hơi thở bây giờ vậy. V́ sinh tử phân biệt tức là ư niệm sinh th́ liền sinh ra, ư niệm diệt th́ liền diệt đi nên nói rằng sinh tử. Phải phân biệt vạn vật và thân, phước quá khứ, vị lai đă hết.
V́ sao vậy? V́ hết là do sinh ra liền diệt, mà diệt th́ liền hết. Đă biết hết th́ phải tận lực cầu vậy. Nh́n lên đầu không sở tùng lai nghĩa là người không từ đâu đến mà ư khởi lên là người. Cũng nghĩa là người chẳng tự làm người đến, tức là có chỗ từ đó đến, người tự làm tự được, đó là vô sở tùng lai vậy. Sinh tử phải phân biệt, nghĩa là biết phân biệt năm ấm. Cũng nghĩa là biết phân biệt sinh tử của ư, ư của người là thường. Biết không có thường cũng là phân biệt vậy.
Nh́n sau không xứ sở là hiện tại hôm nay chẳng thấy tội v́ ở hội sinh tử sẽ bị tội, không có ai thoát khỏi tội. Nên nói rằng, nh́n sau không có xứ sở chưa được Đạo tích th́ không chết giữa chừng, nghĩa là phải được mười lăm ư, th́ chẳng chết nửa chừng. Cần phải được mười lăm ư mới vào Đạo, cũng chuyển lên đến A-la-hán vậy. Được đạo nửa chừng cũng chẳng được nửa chừng, mạng tận là hơi thở, ư, thân gồm ba việc. Đó là, ư thiện ác cần phải được Đạo tích (dấu đạo), nhưng cũng lại nửa chừng bị hủy hoại. Hơi thở chết lại sinh, ư thiện khởi lại diệt. Thân cũng chẳng bị chết nửa chừng.
Những ǵ là tịnh? Gọi những sự tham dục là chẳng tịnh, trừ khử tham dục th́ đó là tịnh.
Những ǵ là tướng của năm ấm? Ví như lửa là ấm th́ củí là tướng vậy. Từ hơi thở đến tịnh đó đều là quán, nghĩa là quán thân tương tùy, chỉ, quán, hoàn, tịnh vốn Ià không có. Ư bên trong đếm hơi thở, ư bên ngoài cắt đứt nhân duyên ác. Đó là hai ư vậy.
Hỏi:
- V́ sao chẳng quan sát thân thể trong ngoài trước mà ngược lại quán sổ tức, tương tùy, chỉ, quán, hoàn, tịnh trước?
Đáp:
- Do ư bất tịnh nên chẳng thấy thân, ư tịnh rồi liền thấy hết trong ngoài thân. Đạo có mười chín hạnh; do người có mười chín bệnh nên cũng có muời chín thứ thuốc: Quán thân nghĩ chất dơ, đó là thu&#
